Hai ứng viên giàu kinh nghiệm ngân hàng trung ương
Ngày 29/10, Chủ tịch ECB Christine Lagarde thông báo sẽ thôi giữ chức vụ vào ngày 7/2/2027, sớm khoảng 9 tháng so với thời hạn kết thúc nhiệm kỳ. Quyết định này lập tức khởi động quá trình tìm người kế nhiệm vị trí lãnh đạo một trong những định chế tài chính quan trọng nhất thế giới.
Theo thông báo của Chủ tịch Nhóm các Bộ trưởng Tài chính khu vực đồng Euro, đến hạn cuối ngày 6/11, cơ quan này nhận được 2 đề cử cho vị trí Chủ tịch ECB, gồm ông Pablo Hernández de Cos do Tây Ban Nha đề cử và ông Klaas Knot do Hà Lan đề cử. Đây đều là những nhân vật có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực ngân hàng trung ương.
Ông Hernández de Cos từng giữ chức Thống đốc Ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha giai đoạn 2018–2024 và hiện là Tổng Giám đốc Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS). Trong thời gian công tác tại Ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha, ông từng giữ vai trò Chủ tịch Ủy ban Basel về Giám sát ngân hàng và tham gia các cơ chế tư vấn về ổn định tài chính của châu Âu.
Trong khi đó, ông Klaas Knot từng là Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hà Lan. Ông có nhiều năm tham gia Hội đồng Thống đốc ECB, cơ quan quyết định chính sách tiền tệ của khu vực đồng Euro. Kinh nghiệm điều hành trong giai đoạn thị trường tài chính biến động được xem là một trong những lợi thế của ứng viên này.
Giới phân tích nhận định 2 ứng viên có một số khác biệt về quan điểm chính sách. Ông Knot thường được đánh giá có xu hướng thận trọng hơn với lạm phát, trong khi ông Hernández de Cos được nhìn nhận có phần mềm mỏng hơn. Tuy nhiên, khác biệt này không nên được phóng đại, bởi ECB vận hành theo cơ chế ra quyết định tập thể và tìm kiếm sự đồng thuận trong Hội đồng Thống đốc.
Theo Reuters, các bộ trưởng tài chính khu vực đồng Euro đã thảo luận về 2 đề cử tại cuộc họp ngày 9/11, nhưng chưa đưa ra khuyến nghị lựa chọn. Quá trình bổ nhiệm vẫn cần trải qua các bước tham vấn theo quy định trước khi Hội đồng châu Âu đưa ra quyết định cuối cùng.
Cuộc sắp xếp nhân sự rộng hơn tại ECB
Cuộc đua kế nhiệm bà Lagarde diễn ra trong bối cảnh ECB chuẩn bị có nhiều thay đổi nhân sự cấp cao. Ngoài vị trí Chủ tịch, cơ quan này còn phải tìm người thay thế bà Isabel Schnabel, thành viên Ban điều hành phụ trách các hoạt động thị trường, dự kiến rời nhiệm sở ngày 3/1/2027; và ông Philip Lane, Kinh tế trưởng ECB, kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 5/2027.
Như vậy, 3 vị trí trong Ban điều hành ECB sẽ lần lượt có biến động trong thời gian ngắn. Theo Reuters, việc lựa chọn các nhân sự này có thể được các quốc gia lớn trong khu vực đồng Euro như Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Hà Lan thương lượng theo 1 gói tổng thể, nhằm bảo đảm cân bằng về địa lý và quan điểm chính sách.
Yếu tố giới cũng được chú ý trong quá trình sắp xếp nhân sự. Hiện chỉ có 2 phụ nữ trong Hội đồng Thống đốc gồm 27 thành viên của ECB là bà Lagarde và bà Schnabel, cả 2 đều chuẩn bị rời vị trí. Điều này có thể tạo thêm áp lực để các nhà lãnh đạo châu Âu cân nhắc yếu tố cân bằng giới khi lựa chọn nhân sự mới.
Theo quy trình, các bộ trưởng tài chính khu vực đồng Euro sẽ đưa ra khuyến nghị về ứng viên. Nghị viện châu Âu và Hội đồng Thống đốc ECB được tham vấn trước khi Hội đồng châu Âu quyết định bổ nhiệm. Khuyến nghị cần đạt đa số tăng cường, với sự ủng hộ của ít nhất 16 trong số 21 quốc gia thuộc khu vực đồng euro, đại diện tối thiểu 65% dân số khu vực.
Các nhà lãnh đạo EU đặt mục tiêu hoàn tất việc lựa chọn người kế nhiệm trước khi bà Lagarde rời nhiệm sở, với kỳ vọng đạt thỏa thuận vào cuối năm 2026. Tuy nhiên, việc 3 vị trí cấp cao cùng biến động khiến quá trình thương lượng có thể phức tạp hơn, bởi lựa chọn cho từng vị trí sẽ tác động đến tương quan đại diện quốc gia và định hướng chính sách trong Ban điều hành.
Dù vậy, thay đổi người đứng đầu không đồng nghĩa ECB sẽ lập tức điều chỉnh định hướng tiền tệ. Các quyết định về lãi suất và chính sách tiền tệ vẫn thuộc thẩm quyền của Hội đồng Thống đốc. Vai trò của Chủ tịch chủ yếu thể hiện ở việc dẫn dắt thảo luận, thúc đẩy đồng thuận và đại diện cho ECB trước thị trường cũng như các định chế quốc tế. Vì thế, giới quan sát cho rằng việc thay đổi nhân sự có thể ảnh hưởng đến phong cách lãnh đạo và cách thức điều hành, nhưng khó tạo ra sự đảo chiều chính sách chỉ trong ngắn hạn.
