Thứ bảy, 21/11/2026

Công nghiệp hỗ trợ bán dẫn tìm đường vào chuỗi cung ứng tỷ USD

Công nghiệp bán dẫn Việt Nam đang thu hút dòng vốn đầu tư lớn, kéo theo nhu cầu về vật liệu, hóa chất, khí công nghiệp và thiết bị chuyên dụng. Tuy nhiên năng lực cung ứng vật liệu, thiết bị chuyên dụng và dịch vụ kỹ thuật trong nước vẫn cần được củng cố.

Công nghiệp hỗ trợ bán dẫn tìm đường vào chuỗi cung ứng tỷ USD

Những mắt xích còn thiếu trong hệ sinh thái bán dẫn

Để sản xuất một con chip, các nhà máy cần đến hàng loạt vật tư, thiết bị và dịch vụ kỹ thuật, từ vật liệu bán dẫn, hóa chất siêu tinh khiết, khí công nghiệp đến hệ thống đo lường, kiểm tra chất lượng và thiết bị phục vụ đóng gói, kiểm thử. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi những tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt, tạo nên chuỗi cung ứng có tính chuyên môn hóa rất cao.

Việt Nam đang thu hút nhiều dự án trong lĩnh vực bán dẫn, từng bước hình thành năng lực nghiên cứu, thiết kế, đóng gói và kiểm thử chip. Song, sự phát triển của các nhà máy công nghệ cao cũng đặt ra câu hỏi về năng lực của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước, nhất là khả năng cung ứng vật tư, linh kiện và thiết bị chuyên dụng.

Dây chuyền sản xuất tại Nhà máy Samsung Electronics (khu công nghiệp Yên Phong).
Dây chuyền sản xuất tại Nhà máy Samsung Electronics (khu công nghiệp Yên Phong).

Theo số liệu của Cục Hải quan, 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 149,41 tỷ USD, tăng 71% so với cùng kỳ. Nhóm điện thoại và linh kiện đạt 57,61 tỷ USD, tăng 18,4%. Tổng kim ngạch xuất khẩu 2 nhóm hàng đạt 207,02 tỷ USD, trong khi nhập khẩu lên tới 224,51 tỷ USD. Riêng nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện nhập khẩu 215,25 tỷ USD, tăng 74,4%.

Những con số trên cho thấy quy mô lớn của hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu điện tử tại Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cung ứng linh kiện, vật tư và thiết bị trong nước. Dù chưa có số liệu tách riêng công nghiệp bán dẫn, việc phát triển các doanh nghiệp cung ứng nội địa đang trở thành vấn đề quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài.

Theo báo cáo của Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại, Bộ Công Thương, những linh kiện như bộ vi xử lý, chip bán dẫn, bộ nhớ, màn hình và bảng mạch hiện chủ yếu được cung ứng từ nước ngoài. Doanh nghiệp trong nước mới tham gia một số phân khúc linh kiện, phụ kiện và dịch vụ hỗ trợ. Thực tế này đặt ngành công nghiệp hỗ trợ trước yêu cầu nâng cao năng lực sản xuất, nhất là những sản phẩm có tiêu chuẩn kỹ thuật cao và khả năng tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ.

Trao đổi với phóng viên bên lề Hội nghị AI - Bán dẫn Việt Nam - Hàn Quốc lần thứ nhất (VKAISS 2026) vừa diễn ra tại Hà Nội, ông Phạm Văn Thịnh - Phó Chủ tịch UBND TP. Bắc Ninh đề cập những bước phát triển của hệ sinh thái công nghiệp điện tử và bán dẫn tại địa phương. Theo đó, bên cạnh các dự án sản xuất điện tử và bán dẫn quy mô lớn, địa phương đã thu hút doanh nghiệp hoạt động trong những lĩnh vực như thiết bị phục vụ kiểm thử, đóng gói chip, khí công nghiệp và sản xuất bảng mạch in PCB.

Đến tháng 9/2026, Bắc Ninh thu hút khoảng 33 dự án liên quan đến bán dẫn, vật liệu bán dẫn và thiết bị, linh kiện phụ trợ, với tổng vốn đăng ký trên 2,742 tỷ USD. Trong đó, 6 dự án thuộc lĩnh vực bán dẫn, vật liệu bán dẫn và 27 dự án sản xuất thiết bị, linh kiện phụ trợ. Dù vậy, các dự án chủ yếu tập trung vào đóng gói, kiểm thử và sản xuất linh kiện. Những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như chế tạo wafer và sản xuất vật liệu bán dẫn chưa hình thành rõ nét.

Thách thức còn nằm ở khả năng tiếp cận các nhà sản xuất bán dẫn. Doanh nghiệp trong nước cần nắm được nhu cầu vật tư, thiết bị của từng nhà máy, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình lựa chọn nhà cung ứng và yêu cầu bảo đảm chất lượng trong suốt quá trình cung cấp sản phẩm.

Điều đó đòi hỏi các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp đầu chuỗi, xác định những sản phẩm trong nước có khả năng sản xuất và tập trung hỗ trợ nâng cấp công nghệ, kiểm định chất lượng, kết nối đơn hàng. Có như vậy, doanh nghiệp Việt Nam mới từng bước đáp ứng được yêu cầu của ngành bán dẫn và mở rộng sự hiện diện trong chuỗi cung ứng.

Phát triển năng lực cung ứng

Kinh nghiệm phát triển công nghiệp bán dẫn tại Hàn Quốc gợi mở vai trò quan trọng của hạ tầng nghiên cứu, thử nghiệm và các dịch vụ kỹ thuật dùng chung đối với doanh nghiệp.

Tại Hội nghị AI - Bán dẫn Việt Nam - Hàn Quốc lần thứ nhất, ông Park Heung Soo - Chủ tịch Trung tâm Nano Quốc gia Hàn Quốc (National NanoFab Center, NNFC) chia sẻ mô hình hỗ trợ nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa sản phẩm bán dẫn. Trung tâm cung cấp nhiều dịch vụ kỹ thuật phục vụ quá trình nghiên cứu, chế tạo và kiểm chứng sản phẩm, trong đó có kiểm tra vật liệu đầu vào, phân tích bề mặt, cấu trúc và đánh giá đặc tính kỹ thuật. Những hoạt động này giúp doanh nghiệp tiếp cận thiết bị chuyên dụng, thực hiện các công đoạn thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm trước khi triển khai sản xuất thương mại.

NNFC sở hữu 412 thiết bị phục vụ các lĩnh vực công nghệ nano, chế tạo vi cấu trúc, phân tích vật liệu và đánh giá sản phẩm. Hạ tầng nghiên cứu bao gồm các nền tảng phục vụ wafer 200 mm và 300 mm. Với mô hình này, doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể sử dụng dịch vụ nghiên cứu, đo lường và thử nghiệm mà không phải tự đầu tư toàn bộ hệ thống thiết bị có chi phí lớn.

Đây là kinh nghiệm đáng nghiên cứu đối với Việt Nam, nhất là ở những công đoạn có yêu cầu kỹ thuật cao nhưng quy mô thị trường trong nước chưa đủ lớn để từng doanh nghiệp đầu tư độc lập. Phát triển các trung tâm nghiên cứu, đo kiểm và thử nghiệm dùng chung có thể giúp doanh nghiệp cơ khí chính xác, hóa chất, vật liệu và điện tử từng bước nâng cao năng lực cung ứng. Các cơ sở này còn tạo điều kiện để sản phẩm được kiểm chứng về chất lượng trước khi tiếp cận khách hàng trong chuỗi bán dẫn.

FPT đưa nhà máy Kiểm thử và Đóng gói chip bán dẫn vào vận hành thử nghiệm tại Bắc Ninh.
FPT đưa nhà máy Kiểm thử và Đóng gói chip bán dẫn vào vận hành thử nghiệm tại Bắc Ninh.

Trong lĩnh vực kiểm thử và đóng gói chip, các dự án đầu tư mới đang mở ra thị trường cho doanh nghiệp cung ứng vật tư, thiết bị và dịch vụ kỹ thuật. Ngày 3/11/2026, Tập đoàn FPT đưa nhà máy kiểm thử và đóng gói chip bán dẫn vào vận hành thử nghiệm. Nhà máy rộng 1.600 m², gồm 6 dây chuyền với công suất thiết kế tối đa 300 triệu chip mỗi năm.

Giai đoạn đầu, nhà máy tập trung kiểm thử chức năng, chất lượng và độ tin cậy của chip bằng hệ thống thiết bị tự động kết hợp thiết bị phân loại, trong môi trường phòng sạch đạt tiêu chuẩn ISO Class 7. Quá trình vận hành đòi hỏi nguồn cung vật tư tiêu hao, thiết bị phụ trợ cùng các dịch vụ bảo trì, hiệu chuẩn và hỗ trợ kỹ thuật.

Theo ông Trần Đăng Hòa - Chủ tịch FPT IS kiêm Chủ tịch FPT Semiconductor, FPT đang mở rộng hoạt động từ nghiên cứu, thiết kế sang kiểm thử và đóng gói chip. Doanh nghiệp cũng mời các đơn vị đã có sản phẩm thiết kế sử dụng dịch vụ kiểm thử, đóng gói của FPT nhằm rút ngắn quá trình hoàn thiện sản phẩm và đưa chip ra thị trường.

Ông Trần Đăng Hòa cho biết, các doanh nghiệp thiết kế chip quy mô nhỏ thường gặp khó khăn khi tiếp cận dịch vụ của những nhà cung cấp lớn. Việc phát triển năng lực kiểm thử, đóng gói trong nước sẽ tạo thêm lựa chọn cho nhóm doanh nghiệp này, đồng thời mở rộng cơ hội tham gia của các nhà cung ứng vật tư, linh kiện và dịch vụ kỹ thuật.

Tuy nhiên, để trở thành đối tác của các cơ sở kiểm thử, đóng gói, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, độ chính xác và khả năng cung ứng ổn định. Đây là điều kiện quyết định để các nhà cung ứng trong nước từng bước tham gia những công đoạn có giá trị cao hơn trong chuỗi sản xuất bán dẫn.

Chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ đã có những mục tiêu rõ ràng. Ngày 25/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 929/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035, hướng tới nâng cao năng lực sản xuất nguyên vật liệu, linh kiện, phụ tùng và thiết bị đầu vào, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Đến năm 2030, Chương trình đặt mục tiêu tỷ lệ nội địa hóa ngành điện tử đạt 25 - 30%, công nghiệp công nghệ cao đạt 15%.

Theo Chương trình, khoảng 600 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ dự kiến được tư vấn, đào tạo về quản trị doanh nghiệp và quản trị sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế. Khoảng 80 doanh nghiệp được hỗ trợ nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ, sản xuất thử nghiệm và tiếp nhận chuyển giao công nghệ.

Đối với công nghiệp bán dẫn, yêu cầu đặt ra là xác định đúng những sản phẩm doanh nghiệp trong nước có khả năng cung ứng, từ vật tư tiêu hao, linh kiện cơ khí chính xác đến thiết bị phụ trợ và dịch vụ kỹ thuật. Trên cơ sở nhu cầu của các nhà máy, chính sách hỗ trợ cần tập trung vào nâng cấp công nghệ, kiểm định chất lượng và kết nối doanh nghiệp với khách hàng.

Riêng những lĩnh vực đòi hỏi trình độ công nghệ cao như vật liệu bán dẫn, hóa chất chuyên dụng và thiết bị đo kiểm tiên tiến, cần có lộ trình đầu tư dài hạn, gắn nghiên cứu với chuyển giao công nghệ và phát triển năng lực sản xuất trong nước.

Các dự án bán dẫn đang triển khai tại Việt Nam mở ra cơ hội tham gia chuỗi cung ứng cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành đơn hàng khi sản phẩm đáp ứng được tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng và yêu cầu cung ứng của nhà sản xuất. Bởi vậy, cùng với thu hút các dự án đầu tư bán dẫn, cần quan tâm đến số lượng doanh nghiệp Việt Nam đủ điều kiện trở thành nhà cung ứng, những sản phẩm đã được khách hàng chấp nhận và giá trị thực tế tạo ra trong nước. Từ những hợp đồng cung ứng, doanh nghiệp mới có điều kiện tích lũy kinh nghiệm, đầu tư công nghệ và từng bước đảm nhận các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn.
TheoBáo Công Thương

Bạn thấy bài này thế nào?

Phản hồi ẩn danh — chúng tôi không lưu thông tin cá nhân.