Thúc đẩy đào tạo nhân lực ngành bán dẫn
Chiều 5/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Trường Đại học Việt Đức (VGU) phối hợp với VSIP và Singapore University of Technology and Design (SUTD) tổ chức Hội thảo “Bán dẫn Việt Nam: Cơ hội, Nhân lực và Hạ tầng” (Vietnam Semiconductor Seminar: Opportunities, Talents, and Infrastructure).
Sự kiện quy tụ đại diện trường đại học, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Các bên trao đổi về định hướng phát triển nguồn nhân lực bán dẫn chất lượng cao. Hạ tầng, chính sách ưu đãi và kết nối công nghệ cũng được đặt ra trong bối cảnh ngành bán dẫn Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội mới.
Chia sẻ tại sự kiện, GS.TS René Thiele, Hiệu trưởng VGU, nhấn mạnh vai trò của giáo dục đại học trong chiến lược phát triển ngành bán dẫn quốc gia.
Theo GS.TS René Thiele, VGU được xây dựng dựa trên mô hình giáo dục đại học và các tiêu chuẩn chất lượng của Đức. Đây là nền tảng để trường triển khai đào tạo, nghiên cứu theo hướng gắn với yêu cầu thực tiễn và hợp tác quốc tế.
Các chương trình đào tạo, nghiên cứu của VGU được triển khai trên cơ sở hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu của Đức, trong đó có Viện Fraunhofer. Thời gian tới, VGU dự kiến tiếp tục thúc đẩy hợp tác với Fraunhofer. Trọng tâm là phát triển nền tảng đổi mới sáng tạo tại trường.
Theo GS.TS René Thiele, Việt Nam đang định hướng chuyển từ gia công, lắp ráp sang thiết kế chip bán dẫn. Quá trình này đặt ra yêu cầu cao đối với các trường đại học, hệ sinh thái nghiên cứu và doanh nghiệp.
Phát triển ngành bán dẫn cần sự phối hợp giữa trường đại học, doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước và các đối tác liên quan. Việt Nam có lợi thế về nguồn nhân lực trẻ, tinh thần học hỏi và sự tham gia của doanh nghiệp. Việc kết nối hiệu quả các nguồn lực sẽ tạo thêm cơ hội phát triển ngành công nghiệp bán dẫn.
Từ góc độ doanh nghiệp, bà Võ Hữu Châu Uyên, Giám đốc Công ty TNHH Synopsys, đánh giá Việt Nam đang có cơ hội trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị thiết kế vi mạch toàn cầu.
Theo bà Châu Uyên, Việt Nam có vị trí địa lý thuận lợi, môi trường đầu tư phù hợp và nền kinh tế ổn định. Lực lượng kỹ sư trẻ có nền tảng toán học, kỹ thuật tốt cũng là một lợi thế. Bên cạnh đó, Chính phủ đang dành sự quan tâm và đầu tư cho ngành công nghiệp bán dẫn.
Đối với TP. Hồ Chí Minh, bà Võ Hữu Châu Uyên cho rằng thành phố có điều kiện để phát triển thành trung tâm thiết kế vi mạch của khu vực. Lợi thế đến từ sự kết nối giữa doanh nghiệp, trường đại học kỹ thuật, khu công nghệ cao và các khu công nghiệp công nghệ cao.
Trước mục tiêu đào tạo khoảng 50.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030, đại diện Synopsys nhận định đây là thách thức lớn nhưng có thể thực hiện nếu Chính phủ, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo phối hợp chặt chẽ.
Theo bà Châu Uyên, chất lượng nhân lực cần được đặt lên hàng đầu. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phải đi cùng sự tham gia sâu hơn của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo.
Synopsys đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ các trường đại học. Doanh nghiệp cung cấp bộ công cụ thiết kế vi mạch điện tử (EDA), giúp sinh viên và kỹ sư tiếp cận quy trình thiết kế chip theo tiêu chuẩn công nghiệp.
PGS.TS Phạm Thanh Dương, Trưởng khoa Kỹ thuật VGU, cho biết Chính phủ xác định bán dẫn là ngành chiến lược. Điều này đòi hỏi các trường đại học chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp.
Hiện VGU đang hợp tác với các doanh nghiệp như Coherent, Renesas, Marvell, Synopsys và STMicroelectronics thông qua Trung tâm IRTTC. VGU dự kiến mở ngành Kỹ thuật vi điện tử và kỹ thuật số, hợp tác với Đại học Chemnitz, tuyển sinh từ năm 2027. Ngành Trí tuệ nhân tạo cũng dự kiến tuyển sinh trong năm 2027.
Trường đã hoàn tất hồ sơ đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn theo Chương trình 1017 và Nghị quyết 57-NQ/TW. Lộ trình phát triển giai đoạn 2026-2030 được xác định qua bốn giai đoạn: nền tảng, mở rộng, tích hợp và dẫn đầu.
Hạ tầng, ưu đãi và kết nối quốc tế
Tại hội thảo, vấn đề chính sách ưu đãi cũng được các diễn giả phân tích. Cụ thể, ông Brian Wong, Giám đốc Deloitte Việt Nam, cho biết phần lớn vướng mắc về ưu đãi thường phát sinh trước lô hàng đầu tiên. Vì vậy, nhà đầu tư cần xác định sớm các yếu tố quan trọng như mô hình hoạt động, hướng ưu đãi, địa điểm, mô hình nhập khẩu và quyền sở hữu công nghệ.
Ở góc độ hợp tác quốc tế, GS. Andrew Chin, Đại học Công nghệ và Thiết kế Singapore (SUTD), chia sẻ về quan hệ đối tác công nghệ chiến lược giữa Singapore và Việt Nam.
Theo GS. Andrew Chin, Singapore có thế mạnh về đổi mới sáng tạo và tài chính. Việt Nam có nền kinh tế số tăng trưởng nhanh, lực lượng kỹ sư trẻ, năng lực phát triển phần mềm và tốc độ ứng dụng AI cao.
Sự kết hợp giữa khả năng tiếp cận thị trường của Singapore với năng lực kỹ thuật, phần mềm và AI của Việt Nam mở ra tiềm năng hợp tác. Các hệ sinh thái công nghệ như VSIP Innovation Ecosystem, FPT và CMC đang tiếp tục mở rộng.
Về hạ tầng, ông Kenneth Teo, Giám đốc cấp cao Chiến lược và Phát triển Kinh doanh mới của VSIP, giới thiệu tiềm năng của Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore III (VSIP III) tại khu vực Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh.
Theo ông Kenneth Teo, VSIP đã quy tụ nhiều doanh nghiệp bán dẫn như Intel Vietnam, Samsung Electronics, Synopsys Vietnam, Amkor Technology, FPT Semiconductor và Renesas Design Vietnam. VSIP III có hạ tầng điện công suất 606 MVA. Nguồn nước được cung cấp từ ba nguồn độc lập với công suất 50.000 m³/ngày. Khu công nghiệp có kết nối viễn thông với các tuyến cáp quang biển quốc tế.
VSIP III nằm ở độ cao khoảng 49 mét so với mực nước biển. Theo thông tin được chia sẻ tại hội thảo, khu vực này không có lịch sử ngập lụt hay động đất. Đây là yếu tố được đánh giá là quan trọng với các nhà máy bán dẫn, vốn yêu cầu cao về khả năng chống chịu thiên tai.
Ông Kenneth Teo nhận định sự phát triển của kinh tế số, chính sách hỗ trợ của Chính phủ và lợi thế chi phí đang tạo cơ hội cho ngành công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam.
Các nội dung được chia sẻ tại hội thảo cho thấy phát triển bán dẫn cần được triển khai đồng bộ từ đào tạo nhân lực, nghiên cứu, hạ tầng đến chính sách và hợp tác quốc tế. Trong đó, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực thiết kế vi mạch và sự gắn kết giữa nhà trường với doanh nghiệp là những yếu tố được các diễn giả nhấn mạnh.
