Sáng 23/6, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước đối với hai pháp lệnh vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua, gồm: Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.
Tại họp báo, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài công bố Lệnh của Chủ tịch nước đối với hai pháp lệnh nêu trên. Đại diện Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao đã thông tin về những nội dung sửa đổi, bổ sung đáng chú ý của các văn bản.
Bổ sung quy định về hồ sơ điện tử, rút ngắn thời hạn giải quyết vụ việc
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua ngày 10/6/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Theo đại diện Tòa án nhân dân tối cao, pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số quy định về ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính; đơn giản hóa một số trình tự, thủ tục, phiên họp xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính; rút ngắn một số thời hạn giải quyết nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Trên cơ sở bảo đảm thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và phù hợp với thực tiễn, pháp lệnh sửa đổi, bổ sung 27 điều của Pháp lệnh số 03/2022/UBTVQH15.
Một trong những nội dung đáng chú ý là bổ sung quy định về việc Viện kiểm sát nhận hồ sơ vụ việc bằng phương tiện điện tử. Theo đó, sau khi nhận được thông báo thụ lý hồ sơ của Tòa án, Viện kiểm sát có quyền nghiên cứu hồ sơ vụ việc tại Tòa án đã thụ lý, sao chụp hồ sơ và nhận hồ sơ vụ việc bằng phương tiện điện tử theo quy định.
Pháp lệnh cũng bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Để bảo đảm triển khai hiệu quả, Tòa án nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Công an hướng dẫn thực hiện.
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung quy định về trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính theo hướng không quy định chi tiết trình tự hỏi, tranh luận của những người tham gia phiên họp mà giao thẩm phán căn cứ vào tính chất, nội dung từng vụ việc để chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận, bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết.
Từ 1/7, phiên họp sơ thẩm vẫn được tiến hành khi kiểm sát viên vắng mặt
Pháp lệnh cũng rút ngắn một số thời hạn trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy. Các nội dung được điều chỉnh gồm thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính; thời hạn Tòa án thông báo việc thụ lý hồ sơ; thời hạn xem xét ra các quyết định; thời hạn mở phiên họp; thời hạn bổ sung hồ sơ, tài liệu; thời hạn khiếu nại, kiến nghị và kháng nghị.
Đáng chú ý, pháp lệnh quy định trường hợp kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp sơ thẩm xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính thì Tòa án không hoãn phiên họp. Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong thực hiện nhiệm vụ được giao, bảo đảm việc giải quyết vụ việc đúng thời hạn.
Đối với phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị quyết định của Tòa án theo thủ tục phúc thẩm, quy định hiện hành tiếp tục được giữ nguyên. Theo đó, kiểm sát viên phải tham gia phiên họp, nếu vắng mặt thì Tòa án hoãn phiên họp.
Ngoài ra, pháp lệnh bổ sung quy định về tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian còn lại của biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; đồng thời rà soát, chỉnh sửa một số quy định nhằm bảo đảm phù hợp, thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy.
Mở rộng phạm vi hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật
Tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, sửa đổi 9 điều với 5 nhóm chính sách lớn nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng, áp dụng và tra cứu pháp luật.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết những nội dung chính của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật. Ảnh: VGP
Theo đó, pháp lệnh mở rộng phạm vi hợp nhất đối với các văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương; đồng thời mở rộng đối tượng hợp nhất đối với các văn bản sửa đổi, bổ sung, đính chính, bãi bỏ một phần, tạm ngưng hiệu lực một phần hoặc công bố tiếp tục có hiệu lực một phần của văn bản đã ban hành.
Đồng thời, pháp lệnh sửa đổi, bổ sung quy định về việc hợp nhất bảo đảm thực hiện Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo theo Thông báo số 11-TB/BCĐTW của Ban Chỉ đạo Trung ương về việc "đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật theo hướng văn bản hợp nhất là căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật, được trình và đăng tải đồng thời với văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung". Qua đó, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, công chức khi áp dụng pháp luật, góp phần thực hiện đúng chủ trương "lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm trong thiết kế chính sách"...
Phát biểu kết luận cuộc họp báo, ông Cấn Đình Tài - Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước cho biết, dù điều chỉnh ở các lĩnh vực khác nhau, cả hai pháp lệnh đều có ý nghĩa thiết thực trong quá trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức.
Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài công bố Lệnh của Chủ tịch nước đối với hai pháp lệnh. Ảnh: Phương Trang
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật sẽ góp phần khắc phục tình trạng khó tra cứu, khó áp dụng khi hệ thống văn bản thường xuyên được sửa đổi, bổ sung. Việc nâng cao giá trị sử dụng của văn bản hợp nhất sẽ giúp văn bản này thực sự trở thành công cụ chính thức, thuận tiện và minh bạch cho người dân, doanh nghiệp cũng như đội ngũ cán bộ, công chức trong quá trình viện dẫn và áp dụng pháp luật; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, liên thông dữ liệu và giảm chi phí tuân thủ.
Đối với pháp lệnh về trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân, những sửa đổi lần này sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế tư pháp trong lĩnh vực hành chính đặc thù, bảo đảm quy trình xử lý chặt chẽ, khách quan, kịp thời, đồng thời tăng cường ứng dụng phương thức điện tử và bảo vệ tốt hơn quyền con người, quyền công dân.
Lãnh đạo Văn phòng Chủ tịch nước đề nghị các cơ quan chủ trì soạn thảo thông tin đầy đủ, chính xác về nội dung, điểm mới và yêu cầu tổ chức thi hành của hai pháp lệnh, góp phần đưa các quy định mới nhanh chóng đi vào cuộc sống.
