Năng lượng: Trụ cột hợp tác mới giữa Việt Nam - Hàn Quốc
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Khắc Tuyên, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc cho biết, trong hơn ba thập kỷ qua, quan hệ kinh tế Việt Nam - Hàn Quốc đã phát triển gắn với các chu kỳ chuyển đổi của nền kinh tế hai nước. Những năm 1990 là giai đoạn khởi đầu của hợp tác thương mại.
Giai đoạn 2000-2020 chứng kiến làn sóng đầu tư quy mô lớn của các tập đoàn Hàn Quốc vào lĩnh vực sản xuất chế tạo, điện tử và công nghiệp xuất khẩu, đưa Hàn Quốc trở thành nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam trong nhiều năm liên tiếp.
Bước sang giai đoạn sau năm 2025, một xu hướng mới đang dần hình thành. Trong các cuộc làm việc, trao đổi giữa Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc với các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và tập đoàn công nghiệp lớn của Hàn Quốc, lĩnh vực được quan tâm nhiều nhất không còn là điện tử hay sản xuất truyền thống mà là năng lượng. Nói cách khác, năng lượng đang nổi lên như một ứng cử viên sáng giá cho vai trò trụ cột hợp tác kinh tế mới giữa hai nước trong thập niên tới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung chứng kiến lễ trao Bản ghi nhớ về hợp tác trong lĩnh vực hạ tầng điện lực giữa Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường Hàn Quốc. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN
Đáng chú ý, theo thương vụ, sự quan tâm này không chỉ xuất phát từ nhu cầu đầu tư của các doanh nghiệp Hàn Quốc. Sâu xa hơn, đây là kết quả của sự gặp nhau giữa hai xu thế lớn, đó là nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và duy trì tăng trưởng cao của Việt Nam với nhu cầu mở rộng không gian phát triển của ngành công nghiệp năng lượng Hàn Quốc trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu. Nếu nhìn dưới góc độ chiến lược, giai đoạn 2026-2030 có thể được xem là “cửa sổ cơ hội” đặc biệt quan trọng đối với cả hai quốc gia.
Đối với Việt Nam, đây là giai đoạn hệ thống năng lượng quốc gia bước vào chu kỳ đầu tư lớn nhất kể từ khi đổi mới. Theo các định hướng phát triển đã được Chính phủ phê duyệt, Việt Nam sẽ đồng thời phát triển điện khí LNG, năng lượng tái tạo quy mô lớn, hệ thống truyền tải hiện đại, các trung tâm công nghiệp năng lượng mới và chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc phát triển điện hạt nhân trong dài hạn.
Nhu cầu vốn đầu tư, công nghệ, thiết bị và nguồn nhân lực vì vậy sẽ ở mức rất lớn. Trong khi đó, Hàn Quốc cũng đang đứng trước yêu cầu phải tái định vị các ngành công nghiệp chiến lược của mình.
Sau nhiều năm tăng trưởng dựa vào điện tử, ô tô và đóng tàu, các lĩnh vực như điện hạt nhân, LNG, hydrogen, pin lưu trữ năng lượng, lưới điện thông minh và công nghệ giảm phát thải đang được Chính phủ Hàn Quốc xác định là động lực tăng trưởng mới. Điều này lý giải vì sao trong hai năm gần đây, nhiều tập đoàn lớn của Hàn Quốc đã gia tăng đáng kể các hoạt động nghiên cứu thị trường, tiếp xúc đối tác và tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam.
Phải biết tận dụng cơ hội
Tuy nhiên, điều mà Việt Nam cần nhìn nhận rõ là cuộc cạnh tranh thu hút các nguồn lực này đang diễn ra ngày càng quyết liệt.
Korea Hydro & Nuclear Power (thủy điện và điện hạt nhân của Hàn Quốc) và hệ sinh thái công nghiệp hạt nhân Hàn Quốc đồng thời theo đuổi nhiều dự án quốc tế khác nhau. Tương tự, trong lĩnh vực LNG và hydrogen, Philippines, Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Ấn Độ đều đang triển khai các chương trình thu hút đầu tư quy mô lớn.
Điều đó có nghĩa, nguồn vốn và công nghệ của Hàn Quốc không mặc nhiên chảy vào Việt Nam mà sẽ được phân bổ dựa trên mức độ hấp dẫn của môi trường đầu tư và khả năng triển khai thực tế của từng thị trường.
Từ góc độ này, Tham tán thương mại Phạm Khắc Tuyên cho rằng, vấn đề đặt ra không phải là liệu Hàn Quốc có muốn đầu tư vào lĩnh vực năng lượng của Việt Nam hay không. Câu hỏi thực sự là Việt Nam có thể trở thành điểm đến ưu tiên số một của các dòng vốn năng lượng Hàn Quốc hay không.
Để trở thành điểm đến ưu tiên hút vốn từ Hàn Quốc vào năng lượng, ông Phạm Khắc Tuyên khuyến nghị, ba yếu tố được phía Hàn Quốc quan tâm nhất hiện nay:
Thứ nhất là tính ổn định và khả năng dự báo của chính sách. Các dự án năng lượng thường có vòng đời từ 20 đến 40 năm, do đó nhà đầu tư đặc biệt quan tâm đến tính nhất quán trong quy hoạch, cơ chế giá điện, cơ chế mua bán điện và khả năng bảo đảm thực hiện hợp đồng.
Thứ hai là khả năng phát triển chuỗi giá trị công nghiệp. Khác với giai đoạn trước, nhiều tập đoàn Hàn Quốc không chỉ muốn xây dựng một dự án riêng lẻ mà mong muốn hình thành các hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh. Điều này mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam trong việc phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Thứ ba là chất lượng nguồn nhân lực. Trong các lĩnh vực như điện hạt nhân, hydrogen, lưu trữ năng lượng và lưới điện thông minh, nhân lực chất lượng cao đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn. Một xu hướng khác cần đặc biệt lưu ý là sự thay đổi trong cách tiếp cận đầu tư của các tập đoàn Hàn Quốc.
Nếu như trước đây các doanh nghiệp thường triển khai đầu tư theo từng dự án độc lập thì hiện nay họ có xu hướng kết hợp với các định chế tài chính, quỹ đầu tư và các doanh nghiệp công nghệ để hình thành các liên minh đầu tư quy mô lớn. Điều này cho phép họ cung cấp đồng thời vốn, công nghệ, thiết bị, quản lý vận hành và đào tạo nhân lực.
Đối với Việt Nam, đây chính là cơ hội để chuyển từ tư duy thu hút vốn sang tư duy thu hút hệ sinh thái công nghệ. Thực tiễn phát triển của Hàn Quốc cho thấy năng lượng không chỉ là vấn đề sản xuất điện. Năng lượng còn là nền tảng để hình thành các ngành công nghiệp mới, nâng cao trình độ khoa học công nghệ và tạo ra năng lực cạnh tranh quốc gia.
Từ góc độ của Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc, giai đoạn 2026-2030 không chỉ là giai đoạn mở rộng hợp tác năng lượng giữa hai nước mà còn là giai đoạn quyết định vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị năng lượng mới của khu vực.Nếu tận dụng hiệu quả cơ hội hiện nay, Việt Nam có khả năng trở thành một trong những trung tâm phát triển năng lượng và công nghiệp năng lượng quan trọng của Đông Nam Á.
