Cục Báo chí siết quy trình kiểm duyệt, chống vi phạm nội dung

Theo văn bản số 1317/BC-TTPC, Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao Du lịch), thời gian qua, công tác quản lý nhà nước về báo chí, cơ quan quản lý đã phát hiện một số cơ quan báo chí đăng, phát thông tin có nội dung vi phạm quy định của pháp luật và quy định của Đảng. Trong đó có những thông tin liên quan đến đề tài lịch sử, lãnh tụ, các vấn đề nhạy cảm, phức tạp, gây ảnh hưởng không tốt đến chất lượng, uy tín của hoạt động báo chí.

Qua các vụ việc cho thấy, bên cạnh trách nhiệm trực tiếp của cơ quan báo chí và người làm báo, theo Cục Báo chí vẫn còn những hạn chế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, kiểm tra, giám sát của một số cơ quan chủ quản; quy trình thẩm định nguồn tin, biên tập, kiểm duyệt và xuất bản nội dung tại một số cơ quan báo chí chưa thực sự chặt chẽ; việc nhận diện, đánh giá mức độ nhạy cảm của thông tin, nhất là đối với các vấn đề liên quan đến lịch sử, lãnh tụ, chính trị, tư tưởng và những vấn đề phức tạp, nhạy cảm còn có lúc chưa đầy đủ.

Cục Báo chí đề nghị tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ phóng viên, biên tập viên về bản lĩnh chính trị, pháp luật báo chí, đạo đức nghề nghiệp.

Cũng theo văn bản của Cục Báo chí, để các vụ việc nêu trên thực sự là bài học kinh nghiệm sâu sắc đối với toàn hệ thống báo chí, đồng thời nâng cao vai trò, trách nhiệm của cơ quan chủ quản trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý hoạt động báo chí, cơ quan quản lý nhà nước về báo chí, Cục Báo chí đề nghị các cơ quan chủ quản báo chí: Thực hiện đầy đủ trách nhiệm của cơ quan chủ quản theo quy định của Đảng, pháp luật về báo chí và các quy định có liên quan; tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan báo chí trực thuộc, không khoán trắng việc quản lý nội dung cho cơ quan báo chí.

Đối với những vụ việc vi phạm nghiêm trọng, có tính chất phức tạp hoặc gây ảnh hưởng lớn, Cục Báo chí đề nghị chỉ đạo các cơ quan báo chí trực thuộc tổ chức quán triệt, rút kinh nghiệm nghiêm túc từ vụ việc; coi đây là bài học cảnh báo chung về trách nhiệm chính trị, trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm nghề nghiệp trong quá trình tổ chức sản xuất, biên tập và xuất bản thông tin. Mỗi cơ quan báo chí cần xác định rõ những khâu có nguy cơ phát sinh sai phạm trong quy trình tác nghiệp để có biện pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Bên cạnh đó, Cục Báo chí đề nghị, cơ quan chủ quản chỉ đạo cơ quan báo chí rà soát toàn bộ quy trình tiếp nhận, khai thác, kiểm chứng và sử dụng nguồn tin; quy định rõ trách nhiệm của phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn, lãnh đạo ban chuyên môn và người có thẩm quyền quyết định xuất bản. Thông tin khai thác từ mạng xã hội, nền tảng số, nguồn tin thứ cấp, cộng tác viên hoặc từ các cơ quan báo chí khác phải được kiểm chứng về nguồn gốc, tính xác thực, bối cảnh và căn cứ pháp lý trước khi sử dụng. Không coi việc một thông tin đã được cơ quan báo chí khác đăng tải là căn cứ mặc nhiên để đăng lại.

Mỗi cơ quan báo chí phải chịu trách nhiệm độc lập đối với nội dung do mình đăng, phát, trừ trường hợp theo quy định của pháp luật về phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí. Đối với thông tin chưa xác định rõ nguồn gốc, chưa đủ căn cứ kiểm chứng hoặc có dấu hiệu nhạy cảm, phức tạp, phải thực hiện nguyên tắc thận trọng, xác minh từ nguồn chính thống trước khi quyết định đăng, phát. Rà soát, bổ sung quy trình biên tập, kiểm duyệt theo hướng xác định rõ trách nhiệm cá nhân ở từng khâu; bảo đảm có cơ chế kiểm soát nhiều cấp đối với các nội dung có nguy cơ cao.

Cơ quan chủ quản chỉ đạo các cơ quan báo chí trực thuộc xây dựng hoặc hoàn thiện quy trình thẩm định, biên tập và phê duyệt ở mức độ cao hơn đối với các nội dung liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ, lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các đồng chí lãnh đạo tiền bối tiêu biểu; các sự kiện, nhân vật và vấn đề lịch sử còn có cách tiếp cận, đánh giá khác nhau; các vấn đề liên quan đến chính trị, tư tưởng, dân tộc, tôn giáo, chủ quyền quốc gia, đối ngoại, quốc phòng, an ninh; các vấn đề phức tạp, nhạy cảm, có khả năng tác động lớn đến dư luận xã hội, uy tín của Đảng, Nhà nước, tổ chức và cá nhân.

Đồng thời, nhằm tăng cường quản lý phóng viên, cộng tác viên và việc khai thác nội dung từ các nguồn tin khác nhau, Cục Báo chí đề nghị, rà soát việc sử dụng cộng tác viên; quy định rõ phạm vi tác nghiệp, trách nhiệm kiểm chứng và cơ chế kiểm soát nội dung do cộng tác viên cung cấp. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ phóng viên, biên tập viên về bản lĩnh chính trị, pháp luật báo chí, đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng kiểm chứng thông tin và khả năng nhận diện các vấn đề nhạy cảm, phức tạp.

Cục Báo chí đề nghị các cơ quan chủ quản báo chí khẩn trương chỉ đạo các cơ quan báo chí trực thuộc tổ chức rà soát toàn diện quy trình thẩm định nguồn tin, biên tập, duyệt và xuất bản nội dung.Việc rà soát hướng tới xây dựng cơ chế phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ xa, nâng cao năng lực tự kiểm soát của từng cơ quan báo chí, bảo đảm báo chí thực hiện đúng vai trò là cơ quan ngôn luận, diễn đàn tin cậy của Nhân dân, cung cấp thông tin chính xác, chính thống, có trách nhiệm và góp phần giữ vững ổn định chính trị, tư tưởng, xã hội.