Bắc Ninh hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương
Tỉnh Bắc Ninh hiện có diện tích tự nhiên hơn 4.718km2, với 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 33 phường và 66 xã. Nằm trên các hành lang kinh tế quan trọng, kết nối trực tiếp với Thủ đô Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc, Bắc Ninh đang sở hữu nhiều lợi thế để mở rộng không gian đô thị, phát triển công nghiệp, dịch vụ và hạ tầng liên vùng.
Hệ thống giao thông gồm các tuyến cao tốc, quốc lộ, đường sắt và hạ tầng logistics liên vùng đang tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình đô thị hóa của địa phương. Trên nền tảng đó, tỉnh thời gian qua đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch lớn nhằm cụ thể hóa mục tiêu phát triển đô thị, trong đó có Kế hoạch số 61 ngày 10/3/2026 của UBND tỉnh về xây dựng thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương.
Cùng với kế hoạch này, các ngành chức năng đang triển khai đồng bộ các nhiệm vụ liên quan đến quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đô thị và chương trình phát triển đô thị đến năm 2030. Đến nay, toàn tỉnh đã hình thành 25 đô thị, gồm 3 đô thị loại II là Kinh Bắc, Bắc Giang và Từ Sơn; cùng 22 đô thị loại III.
Mới đây, đoàn công tác của Cục Phát triển đô thị, Bộ Xây dựng đã làm việc với Sở Xây dựng địa phương nhằm rà soát, đánh giá các tiêu chí đô thị loại I theo Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Kết quả rà soát cho thấy địa phương hiện đã đạt 13/15 tiêu chí đô thị loại I. Trong đó, tỉnh đứng thứ 2 cả nước về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài; tổng sản phẩm trên địa bàn giai đoạn 2021 - 2025 tăng bình quân 8,92%/năm; thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 71,4 triệu đồng/người, thuộc nhóm cao của cả nước.
Tuy nhiên, tỉnh vẫn còn 2 tiêu chí chưa đạt. Tiêu chí thứ nhất là tỷ lệ phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II mới đạt 33,33%, trong khi yêu cầu tối thiểu là 50%. Tiêu chí thứ hai là nhiệm vụ hoàn thành xây dựng nông thôn mới vẫn đang tiếp tục được triển khai.
Đây đều là những tiêu chí khó, đòi hỏi thêm thời gian, nguồn lực và sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành, địa phương. Đặc biệt, việc nâng chất lượng các phường hiện hữu không chỉ là yêu cầu về hồ sơ tiêu chí, mà còn gắn với chất lượng hạ tầng, dịch vụ đô thị, môi trường sống và năng lực quản lý trong giai đoạn đô thị hóa nhanh.
Hướng tới đô thị xanh, thông minh
Tại buổi làm việc, đại diện Cục Phát triển đô thị và các phòng chuyên môn của Bộ Xây dựng cũng trao đổi về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình Bắc Ninh triển khai các tiêu chí đô thị loại I. Một số vấn đề được nêu ra gồm việc chưa có hướng dẫn cụ thể về khung chấm điểm đô thị thông minh, tiêu chí đánh giá khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và cách xác định các khu vực phát triển đô thị trong quá trình lập quy hoạch chung.
Cục trưởng Cục Phát triển đô thị - ông Trần Quốc Thái đánh giá Bắc Ninh có nhiều lợi thế nổi bật về vị trí địa lý, quy mô công nghiệp, năng lực thu hút đầu tư và tốc độ đô thị hóa. Đây là những điều kiện thuận lợi để tỉnh hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Theo đại diện Bộ Xây dựng, thời gian tới địa phương cần tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống quy hoạch, ưu tiên đầu tư các khu vực động lực, nâng cao chất lượng các phường hiện hữu để đáp ứng tiêu chuẩn đô thị loại II. Cùng với đó, tỉnh cần phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh và hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững lâu dài.
Tỉnh cũng đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng kỹ thuật với nhiều công trình trọng điểm như đường Vành đai 4, cầu Hà Bắc 2, cầu Á Lữ, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến kết nối với Thủ đô Hà Nội. Những dự án này được kỳ vọng sẽ tăng năng lực kết nối liên vùng, mở rộng không gian phát triển và tạo thêm động lực cho quá trình nâng cấp đô thị.
Với việc đã đạt 13/15 tiêu chí đô thị loại I, Bắc Ninh đang tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030. Tuy nhiên, để hoàn thiện chặng đường này, tỉnh vẫn cần tiếp tục nâng chất lượng đô thị hiện hữu, xử lý các tiêu chí còn thiếu và bảo đảm quá trình phát triển đi cùng với hạ tầng đồng bộ, môi trường sống bền vững và bản sắc đô thị riêng.
