Nhiều địa phương tại Bắc Ninh dự kiến sáp nhập thôn, tổ dân phố sau
Tại phường Quế Võ, địa phương hiện có 24 tổ dân phố với 14.226 hộ gia đình. Để bảo đảm tiêu chí đối với tổ dân phố khu vực đồng bằng sông Hồng, UBND phường đã sớm xây dựng Đề án sắp xếp, tổ chức lại các tổ dân phố.
Theo phương án được xây dựng, sau sắp xếp, phường Quế Võ còn 13 tổ dân phố, giảm 11 tổ so với trước đây. Trong số này, có 10 tổ bảo đảm quy mô số hộ gia đình và 3 tổ chưa bảo đảm. Việc sắp xếp được thực hiện trên cơ sở đánh giá nhiều yếu tố, không chỉ dừng ở tiêu chí số hộ hay địa giới liền kề.
Ông Nguyễn Ngọc Anh, Chủ tịch UBND phường Quế Võ cho biết, trong quá trình xây dựng đề án, phường không chỉ căn cứ vào các tiêu chí về quy mô dân số, số hộ gia đình hay vị trí địa lý liền kề, mà còn xem xét toàn diện các yếu tố về lịch sử hình thành, truyền thống văn hóa, phong tục tập quán và mối liên kết cộng đồng giữa các khu dân cư.
Tại xã Hợp Thịnh, qua rà soát 40 thôn hiện có, địa phương dự kiến giữ nguyên 6 thôn; đồng thời xây dựng phương án sắp xếp 34 thôn còn lại thành 16 thôn mới. Phương án này được xây dựng theo hướng bảo đảm yếu tố liền kề, có mối liên hệ chặt chẽ về lịch sử, đời sống văn hóa và sinh hoạt cộng đồng.
Một điểm được xã Hợp Thịnh chú trọng là cách đặt tên thôn mới. Nhằm tạo sự thống nhất, hạn chế việc điều chỉnh giấy tờ, hồ sơ liên quan của người dân, xã chủ trương lấy tên của thôn có quy mô dân số lớn nhất trong nhóm các thôn sáp nhập để đặt tên thôn mới.
Tại xã Biển Động, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, quá trình xây dựng phương án sắp xếp được thực hiện thận trọng hơn. Nguyên nhân là mỗi khu dân cư đều mang những nét riêng về văn hóa, phong tục, tập quán sinh hoạt và quan hệ cộng đồng.
Ông Cao Văn Hoàn, Bí thư Đảng ủy, Trưởng Ban Chỉ đạo sắp xếp thôn xã Biển Động cho biết, địa phương không thực hiện sắp xếp theo hướng cơ học, mà ưu tiên xem xét mức độ tương đồng về văn hóa, dân tộc, tín ngưỡng và các mối quan hệ cộng đồng đã được hình thành từ nhiều năm. Những thôn có sự gắn kết chặt chẽ trong đời sống sản xuất, sinh hoạt và hoạt động văn hóa cộng đồng được nghiên cứu đưa vào cùng một phương án sắp xếp nhằm bảo đảm sự ổn định lâu dài.
Với các địa bàn có đặc thù về dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố càng cần được thực hiện thận trọng. Nếu chỉ căn cứ vào quy mô dân số, phương án có thể đạt yêu cầu về số lượng nhưng khó bảo đảm sự hài hòa trong đời sống cộng đồng. Ngược lại, khi yếu tố văn hóa và quan hệ dân cư được tính đến, việc sắp xếp sẽ có cơ sở để nhận được sự đồng thuận cao hơn.
Giảm hơn 51% số thôn, tổ dân phố
Toàn tỉnh Bắc Ninh hiện có 2.858 thôn, tổ dân phố. Trong đó, có 859 đơn vị bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định, còn lại chưa bảo đảm tiêu chuẩn. Theo phương án được UBND tỉnh thông qua, tỉnh giữ nguyên 464 thôn, tổ dân phố. Trong số này có 428 đơn vị bảo đảm tiêu chuẩn về quy mô số hộ gia đình và 36 đơn vị chưa bảo đảm tiêu chuẩn nhưng chưa sắp xếp do có yếu tố đặc thù về vị trí địa lý, dân tộc, tôn giáo, văn hóa, phong tục, tập quán, tín ngưỡng.
Đối với các đơn vị còn lại, tỉnh dự kiến sắp xếp 2.394 thôn, tổ dân phố để thành lập mới 925 thôn, tổ dân phố. Như vậy, số đơn vị giảm 1.469, tương ứng tỷ lệ giảm 51,39%. Sau sắp xếp, toàn tỉnh còn 1.389 thôn, tổ dân phố. Trong đó có 1.338 đơn vị bảo đảm tiêu chuẩn về quy mô số hộ gia đình và 51 đơn vị chưa bảo đảm tiêu chuẩn.
Việc sắp xếp quy mô lớn này được kỳ vọng góp phần tinh gọn đầu mối ở cơ sở, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm phân tán nguồn lực và tạo điều kiện thuận lợi hơn trong triển khai các nhiệm vụ phát triển.
Tuy nhiên, với số lượng đơn vị sắp xếp lớn, quá trình triển khai cũng đặt ra yêu cầu cao về tuyên truyền, lấy ý kiến Nhân dân, chuẩn bị phương án nhân sự, địa điểm sinh hoạt cộng đồng và xử lý các vấn đề phát sinh sau sáp nhập. Đặc biệt, việc đặt tên thôn, tổ dân phố mới được xem là một trong những nội dung cần sự thận trọng, dân chủ và thấu hiểu.
Theo định hướng của tỉnh, nhiều địa danh giàu giá trị lịch sử, văn hóa tiếp tục được giữ lại như phường Phù Khê, quê hương Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ; phường Tam Sơn, quê hương đồng chí Ngô Gia Tự; xã Yên Thế, địa danh gắn với cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp do thủ lĩnh Đề Thám đứng đầu. Đây không đơn thuần là tên gọi hành chính, mà còn là những địa chỉ đỏ, chứa đựng niềm tự hào và ký ức của nhiều thế hệ.
Bên cạnh đó, một số đơn vị hành chính mới được đặt tên theo các huyện, thị xã, thành phố cũ như phường Từ Sơn, phường Bắc Giang, phường Việt Yên, phường Yên Dũng, xã Tiên Du, xã Yên Phong, xã Tân Yên. Cách làm này giúp lưu giữ những địa danh đã in đậm trong tâm thức cộng đồng, đồng thời tạo sự liền mạch trong nhận diện địa phương sau sắp xếp.
Những kinh nghiệm từ việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã đang mở ra hướng tham khảo cho việc đặt tên thôn, tổ dân phố khi sáp nhập. Cùng với đó, các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và của tỉnh cũng đặt ra nguyên tắc cụ thể về việc đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố, làm căn cứ để các địa phương triển khai thống nhất.
