Bán lẻ xanh ‘thay đổi’ từ lựa chọn của người tiêu dùng

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, cộng đồng doanh nghiệp được xác định là lực lượng nòng cốt trong hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh. Thay vì dừng ở tuyên bố hay chiến lược trên giấy, nhiều doanh nghiệp đã và đang chủ động chuyển hóa mục tiêu Net Zero thành những hành động cụ thể, gắn với mô hình sản xuất – kinh doanh, chuỗi cung ứng và trách nhiệm xã hội.

Trong lĩnh vực bán lẻ, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Bích Vân - Giám đốc truyền thông Tập đoàn Central Retail Việt Nam cho rằng, phát triển bền vững không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp, mà còn là kỳ vọng chung của cộng đồng, khách hàng, người lao động và các đối tác.

Theo bà Vân, với cộng đồng, phát triển bền vững đồng nghĩa với một môi trường sống trong lành và khỏe mạnh hơn; với khách hàng, đó là trách nhiệm được thể hiện trong từng sản phẩm họ lựa chọn; còn với người lao động và đối tác, đó là niềm tự hào khi cùng chung tay hướng tới một tương lai xanh hơn.

Thấu hiểu những kỳ vọng này, Central Retail Việt Nam đã chuyển hóa các mục tiêu phát triển bền vững thành hành động hằng ngày thông qua vận hành xanh hơn, sử dụng năng lượng tái tạo, giảm thiểu chất thải, trồng rừng và trao quyền cho cộng đồng.

“Mỗi hành động dù nhỏ đều góp phần xây dựng một hệ sinh thái bán lẻ bền vững, cùng phát triển với Việt Nam”, bà Vân nhấn mạnh.

Một trong những mục tiêu trọng tâm của Central Retail là hướng tới 100% nhựa dùng một lần được thay thế bằng vật liệu phân hủy sinh học. Doanh nghiệp nhận thấy, với nhóm người tiêu dùng quan tâm đến môi trường, bao bì là yếu tố quan trọng trong quyết định mua sắm. Hiện Central Retail đã thay thế bao bì nhựa dùng một lần bằng vật liệu phân hủy sinh học 100% cho 21 sản phẩm (SKU), triển khai tại 48/49 cửa hàng trên toàn quốc.

Song song với đó, Central Retail đầu tư 78 máy thu hồi bao bì tái chế tại 44 trung tâm thương mại và siêu thị, cho phép khách hàng hoàn trả chai nhựa, lon nhôm để đổi lấy ưu đãi mua sắm. Việc “đơn giản hóa tái chế” giúp thay đổi hành vi tiêu dùng, biến bảo vệ môi trường thành hành động thiết thực và có giá trị kinh tế.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng triển khai lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái trên toàn bộ hệ thống bán lẻ, qua đó gia tăng tỷ trọng năng lượng sạch và giảm phát thải khí nhà kính trong vận hành.

Net Zero là chiến lược dài hạn

Không chỉ lĩnh vực bán lẻ, nhiều doanh nghiệp trong nông nghiệp và công nghiệp cũng đang tiếp cận Net Zero như một chiến lược phát triển dài hạn, thay vì nghĩa vụ ngắn hạn. Ông Phạm Tuấn Anh - Giám đốc Phát triển bền vững Tập đoàn GREENFEED Việt Nam khẳng định, đồng hành cùng cam kết Net Zero đã trở thành định hướng xuyên suốt của doanh nghiệp. Phát triển bền vững là một trong năm trụ cột chiến lược của GreenFeed.

Ngay từ năm 2021, trước thời điểm Việt Nam đưa ra cam kết tại COP26, GreenFeed đã chủ động xây dựng chiến lược ESG, coi đây là một “hành trình dài”, với lộ trình trung và dài hạn hướng tới các mốc 2030 và 2050. Doanh nghiệp đã bắt đầu đo đếm phát thải, xây dựng lộ trình giảm phát thải phù hợp với mục tiêu quốc gia.

Trên cơ sở đó, GreenFeed triển khai hàng loạt giải pháp nhằm giảm phát thải trực tiếp và gián tiếp, tối ưu hóa quy trình sản xuất để tiết kiệm nguyên, nhiên liệu; chuyển đổi dần từ nhiên liệu hóa thạch sang sinh khối (biomass) cho hệ thống nồi hơi; đầu tư điện mặt trời áp mái tại các trang trại và nhà máy; xử lý chất thải và nước thải để thu hồi biogas phục vụ phát điện.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ cao, tự động hóa và vận chuyển nguyên liệu bằng hệ thống khép kín đã giúp GreenFeed giảm mạnh lượng bao bì nhựa. Doanh nghiệp ước tính mỗi năm có thể cắt giảm khoảng 500 - 600 tấn nhựa, khi không còn sử dụng bao bì nhựa trong đóng gói thức ăn chăn nuôi.

Ở lĩnh vực năng lượng và tự động hóa, ông Lê Quốc Anh, Phó Tổng Giám đốc DAT Group cho biết, doanh nghiệp tiếp cận Net Zero thông qua chiến lược tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng song hành với phát triển năng lượng tái tạo. DAT tập trung tích hợp các giải pháp tự động hóa, động cơ hiệu suất cao, hệ thống giám sát vận hành cùng điện mặt trời và lưu trữ điện, giúp giảm cường độ tiêu thụ năng lượng và phát thải ngay trong quá trình sản xuất.

Không chỉ cung cấp giải pháp cho khách hàng, DAT Group còn chủ động áp dụng các tiêu chuẩn xanh trong vận hành nội bộ, chuyển hóa mục tiêu Net Zero từ định hướng chính sách thành hành động thực tiễn. Các sản phẩm trong hệ sinh thái của DAT được lựa chọn dựa trên tiêu chí hiệu suất cao, tuổi thọ dài và khả năng tích hợp linh hoạt, góp phần giảm chất thải và phát thải trong suốt vòng đời sử dụng.

Một trong những mô hình tiêu biểu cho kinh tế tuần hoàn gắn với Net Zero là Công ty TNHH Cheng Loong Bình Dương Paper. Ông Wu Jung Pin - Tổng Giám đốc công ty cho biết, Cheng Loong đã xây dựng thành công mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín, trong đó tài nguyên được sử dụng hiệu quả, chất thải được tái sinh và năng lượng được tuần hoàn phục vụ sản xuất.

Nguyên liệu chính của Cheng Loong là giấy phế liệu, với tỷ lệ tái chế đạt 98%, góp phần giảm áp lực khai thác tài nguyên rừng. Hơn 98% chất thải rắn phát sinh trong quá trình sản xuất được thu hồi, chuyển đổi thành tài nguyên hoặc nhiên liệu RDF. Công ty đầu tư hệ thống xử lý nước thải 3 bậc tiên tiến, lò hơi tầng sôi đồng phát điện và hơi nước, giúp nâng cao hiệu suất năng lượng và giảm phát thải.

Trong hai năm qua, Cheng Loong đã triển khai 45 biện pháp tiết kiệm điện, giảm khoảng 10,2 triệu kWh, đồng thời tăng cường sử dụng sinh khối, biogas và năng lượng mặt trời. Trên nền tảng đó, doanh nghiệp đang xây dựng lộ trình giảm phát thải rõ ràng, tiệm cận các chuẩn mực ESG quốc tế.

Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp, chuyển đổi xanh vẫn là bài toán khó khi đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi việc tiếp cận tín dụng xanh hay thúc đẩy kinh tế tuần hoàn còn vướng nhiều rào cản về cơ chế, chính sách. Do đó, doanh nghiệp kiến nghị sớm hoàn thiện khung chính sách ổn định, đồng bộ để tạo niềm tin cho đầu tư dài hạn.

Theo các chuyên gia, mục tiêu Net Zero không còn là khái niệm xa vời. Khi doanh nghiệp chủ động đầu tư công nghệ, đổi mới mô hình sản xuất và đồng hành cùng chính sách, cam kết phát thải ròng bằng “0” sẽ dần được hiện thực hóa, tạo nền tảng cho một nền kinh tế xanh, tuần hoàn và phát triển bền vững của Việt Nam.