Bỏ thuế khoán, minh bạch doanh thu

Chiều 12/3, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Cục Thuế (Bộ Tài chính) phối hợp Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo và các đơn vị tổ chức hội thảo "Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững".

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Hồng Sâm - Tổng Giám đốc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ nhấn mạnh, trong tiến trình phát triển đất nước, hộ kinh doanh luôn là một bộ phận năng động và giàu sức sống của nền kinh tế Việt Nam. Việc đổi mới phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh là bước đi cần thiết nhằm xây dựng hệ thống quản trị thuế hiện đại, minh bạch, hiệu quả, phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số; vừa kiến tạo phát triển, tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh vừa đáp ứng yêu cầu quản lý.

Hội thảo là diễn đàn đối thoại chính sách cởi mở giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức chuyên môn, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng hộ kinh doanh. Mục tiêu của chương trình ngoài phổ biến quy định, hướng dẫn nghiệp vụ còn tạo sự thống nhất trong nhận thức, củng cố niềm tin chính sách và tháo gỡ kịp thời những vướng mắc trong thực tiễn triển khai.

Tại hội thảo, ông Mai Xuân Thành - Cục trưởng Cục Thuế cho biết, theo Nghị quyết 198/2025/QH15, từ ngày 1/1/2026 chính thức xóa bỏ thuế khoán, hàng triệu hộ kinh doanh chuyển sang mô hình kê khai và nộp thuế điện tử dựa trên doanh thu thực tế. Đây là bước cải cách quan trọng, thực hiện theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Nội dung này gắn với Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Trong quá trình chuẩn bị chuyển đổi, ngành Thuế đã triển khai chiến dịch 60 ngày cao điểm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang kê khai vào cuối năm 2025. Nhiều hội nghị, tọa đàm, đối thoại trực tiếp được tổ chức với người nộp thuế trên phạm vi toàn quốc. Qua đó, cơ quan thuế lắng nghe nhiều tâm tư, băn khoăn, trăn trở từ bà con.

"Những ý kiến này phản ánh thực tiễn sinh động của hoạt động kinh doanh. Đồng thời giúp ngành thuế nhận diện rõ hơn trách nhiệm của mình trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ hộ kinh doanh", Cục trưởng Mai Xuân Thành nhấn mạnh và cho rằng, qua việc tiếp nhận phản hồi từ thực tế, cơ quan thuế cũng có thêm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách theo hướng phù hợp hơn với điều kiện hoạt động của người nộp thuế.

Nhiều băn khoăn

Nêu những khó khăn, lo lắng của hộ, cá nhân kinh doanh trong quá trình chuyển đổi phương thức quản lý thuế, bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam (VTCA), Nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Thuế cho rằng, nhiều hộ kinh doanh băn khoăn về việc đăng ký, kê khai thuế cũng như yêu cầu về thiết bị và nhân sự khi chuyển sang phương thức kê khai. Những lo ngại này xuất hiện ở nhiều loại hình kinh doanh như kinh doanh truyền thống, cho thuê nhà hoặc cho thuê tài sản.

Một số trường hợp kinh doanh qua sàn thương mại điện tử cũng gặp vướng mắc trong thực tiễn như sàn có chức năng thanh toán, sàn không có chức năng thanh toán; nhiều cá nhân bán hàng trực tiếp trên mạng xã hội, livestream bán hàng hoặc bán hàng theo hình thức nhận hoa hồng.

Quy định về xuất hóa đơn cũng được nhiều hộ kinh doanh quan tâm. Theo đó, hóa đơn phải được lập đúng thời điểm theo quy định, kể cả khi sàn thương mại điện tử thực hiện khấu trừ thuế. Trách nhiệm xuất hóa đơn vẫn thuộc về hộ, cá nhân kinh doanh và phải thực hiện cho từng đơn hàng khi hàng hóa chuyển quyền sở hữu hoặc được đưa vào sử dụng.

Ngoài ra, một số hộ kinh doanh băn khoăn về việc chuyển đổi từ giai đoạn trước năm 2026. Trong các năm trước, nhiều hộ áp dụng thuế khoán, hàng hóa đầu vào không có hoặc không đầy đủ hóa đơn chứng từ đặc biệt tại một số chợ đầu mối lớn.

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, từ ngày 1/1/2026 khi bỏ thuế khoán và chuyển sang cơ chế tự khai, tự tính, tự nộp theo doanh thu thực tế có thể phát sinh trường hợp doanh thu kê khai cao hơn so với mức doanh thu đã nộp thuế trước đây. Trong trường hợp đó, người nộp thuế có thể phải thực hiện truy thu tiền thuế, tiền chậm nộp và các khoản xử phạt theo quy định của pháp luật.

Đồng hành cùng hộ kinh doanh

Khẳng định ngành Thuế đồng hành với hộ kinh doanh trong năm 2026 và các năm tiếp theo, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành nêu 3 nhóm giải pháp, cam kết hỗ trợ hộ kinh doanh trong giai đoạn triển khai chính sách mới, cụ thể:

Thứ nhất, ưu tiên hỗ trợ để hộ kinh doanh thực hiện đúng quy định, hạn chế sai sót. Trong giai đoạn đầu áp dụng phương thức kê khai, trọng tâm là hướng dẫn và hỗ trợ nhằm giúp hộ kinh doanh thực hiện đúng ngay từ kỳ kê khai đầu tiên.

Ngành thuế sẽ triển khai đợt cao điểm hỗ trợ trong 15 ngày với mục tiêu giúp hộ kinh doanh hiểu đúng, thực hiện đúng và yên tâm duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Cơ quan thuế các cấp tăng cường hướng dẫn trực tiếp tại địa bàn, tổ chức các buổi hỗ trợ tập trung, mở rộng các kênh hỗ trợ trực tuyến, đường dây nóng và tư vấn từ xa để giải đáp kịp thời vướng mắc.

Thứ hai, ngành thuế tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Nhiều tiện ích dịch vụ thuế điện tử sẽ được cung cấp miễn phí cho hộ kinh doanh nhằm hỗ trợ kê khai và nộp thuế điện tử thuận tiện, thao tác đơn giản, giảm chi phí tuân thủ và giảm áp lực cho người nộp thuế.

Thời gian tới, hệ thống công nghệ sẽ tiếp tục được nâng cấp theo hướng thông minh và thân thiện hơn. Các ứng dụng có thể gợi ý sẵn thông tin tờ khai, nhắc thời hạn kê khai, hỗ trợ nộp tiền từ tài khoản theo sự đồng ý của người nộp thuế và cảnh báo sớm sai sót để kịp thời điều chỉnh.

Thứ ba, tiếp tục chuẩn hóa, đa dạng hóa các giải pháp hướng dẫn. Xây dựng bộ tài liệu, sổ tay dành riêng cho hộ kinh doanh theo hướng dễ hiểu, dễ thực hiện. Phổ biến rộng rãi các clip hướng dẫn theo tình huống, bộ câu hỏi đáp ngắn gọn cùng tài liệu hướng dẫn chi tiết để hỗ trợ người nộp thuế trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Về phía doanh nghiệp, ông Trần Trọng Tuyến - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần công nghệ Sapo nhấn mạnh, việc kết nối thông tin giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế giữ vai trò rất quan trọng. Đây là yếu tố góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và bền vững.

Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh của Chính phủ cùng các hướng dẫn chi tiết trong Thông tư số 18 của Bộ Tài chính là bước tiến đáng kể trong công tác quản lý nhà nước. Những quy định này tạo nền tảng thúc đẩy minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và hỗ trợ môi trường kinh doanh phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

"Sapo cam kết nỗ lực cao nhất, huy động nguồn lực tốt nhất để đồng hành cùng Chính phủ và ngành Thuế trong quá trình triển khai các chính sách mới", ông Trần Trọng Tuyến khẳng định và tin tưởng với sự định hướng từ Chính phủ, sự chỉ đạo sát sao và hướng dẫn cụ thể của cơ quan thuế, cùng sự hỗ trợ của công nghệ sẽ mang lại những giải pháp thiết thực cho hộ kinh doanh, các nhà bán hàng và cộng đồng doanh nghiệp.

Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân nhấn mạnh cần xây dựng hệ thống chính sách tài chính, thuế phù hợp để tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân phát triển.