Tăng trưởng quý 1/2026 chưa đạt kỳ vọng

Chiều 9/4, Bộ Tài chính tổ chức họp báo thường kỳ quý I/2026 thông tin về tình hình thực hiện Chương trình công tác tháng 03/2026 và quý I/2026 của Bộ Tài chính. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi chủ trì buổi họp báo. Tham dự họp báo có lãnh đạo các đơn vị chức năng trong Bộ Tài chính, Văn phòng Bộ và các đơn vị liên quan cùng nhiều phóng viên, nhà báo đến từ các cơ quan báo chí.

Thông tin tại buổi họp báo, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết: “Tăng trưởng quý I/2026 chưa đạt kỳ vọng theo kịch bản đầu năm, đặt ra yêu cầu phải chủ động ứng phó với tình huống mới. Chính phủ đã xác định đây là tình huống cần xử lý khẩn trương. Trong đó Bộ Tài chính đã báo cáo và đề xuất nhiều giải pháp tài khóa, đặc biệt là điều chỉnh các chính sách thuế đối với xăng dầu như thuế bảo vệ môi trường, thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt”. 

Bên cạnh đó, cơ quan thuế sẽ tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định, tiến tới chấm dứt tình trạng “hai sổ sách”. Theo cơ chế quản lý hiện hành, doanh nghiệp thực hiện tự khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm, trong khi cơ quan thuế tập trung giám sát theo phương thức quản lý rủi ro.

“Những doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường như doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thấp, thua lỗ kéo dài vẫn mở rộng hoạt động sẽ được đưa vào diện kiểm tra, giám sát. Trường hợp cố tình vi phạm, trốn thuế sẽ bị xử lý nghiêm, không có ngoại lệ”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Hiện cơ quan thuế đã triển khai kế hoạch kiểm tra chuyên đề và dự kiến báo cáo kết quả vào quý III hoặc quý IV/2026. Cùng với đó, Bộ Tài chính cũng đề xuất cơ chế ứng ngân sách nhà nước cho Quỹ bình ổn giá trong trường hợp quỹ đã sử dụng hết, nhằm hạn chế tác động tiêu cực của biến động giá xăng dầu đến nền kinh tế và đời sống người dân.

Theo Thứ trưởng, các chính sách tài khóa thời gian qua đã được điều hành linh hoạt, kịp thời và hiệu quả. Hiện Bộ Tài chính đang tiếp tục hoàn thiện kịch bản điều chỉnh tăng trưởng, phối hợp đồng bộ với chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.

Hoàn thiện thể chế tài chính, chủ động tham mưu chính sách vĩ mô

Quý I/2026, Bộ Tài chính ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong điều hành ngân sách, thúc đẩy tăng trưởng và hoàn thiện thể chế.

Trong quý I/2026, Bộ Tài chính tiếp tục thể hiện vai trò nòng cốt trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách tài chính, bám sát chương trình lập pháp và kế hoạch công tác năm. Bộ đã chủ động trình Chính phủ điều chỉnh chương trình xây dựng luật, trong đó đề xuất bổ sung các dự án luật sửa đổi liên quan đến lĩnh vực hải quan và thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, đồng thời rà soát, kiến nghị rút một số dự án luật chưa phù hợp với thực tiễn.

Cùng với đó, khối lượng văn bản quy phạm pháp luật được triển khai trong quý đầu năm là rất lớn, với hàng chục nghị định và thông tư được ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền. Bộ cũng đang tiếp tục hoàn thiện hàng loạt đề án quan trọng để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, đảm bảo tiến độ và chất lượng theo yêu cầu.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính được giao chủ trì tới 9/32 nội dung trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Nhất của Quốc hội khóa XVI, chiếm tỷ lệ cao nhất trong các bộ, ngành. Điều này cho thấy vai trò trung tâm của ngành tài chính trong việc hoạch định chính sách vĩ mô, đồng thời đặt ra yêu cầu lớn về chất lượng và tiến độ chuẩn bị.

Ở góc độ điều hành kinh tế, Bộ đã chủ động tham mưu nhiều kịch bản, giải pháp phục vụ Chính phủ trong quản lý kinh tế vĩ mô, đặc biệt trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động. Nhiều báo cáo chiến lược đã được xây dựng, bao gồm đánh giá tác động từ các yếu tố bên ngoài như xung đột địa chính trị, đàm phán thương mại, qua đó góp phần hỗ trợ công tác điều hành linh hoạt và hiệu quả.

Thu ngân sách tăng trưởng tích cực, đầu tư công dần khởi sắc

Về kết quả thực hiện kinh tế - xã hội, tăng trưởng GDP quý I/2026 ước đạt 7,83%, cao hơn cùng kỳ năm trước cho thấy nền kinh tế tiếp tục duy trì đà phục hồi tích cực. Đặc biệt, nhiều địa phương ghi nhận mức tăng trưởng cao, trong đó có một số tỉnh đạt mức tăng hai con số, phản ánh sự lan tỏa của động lực phát triển.

Trong lĩnh vực ngân sách nhà nước, tổng thu quý I đạt khoảng 829,4 nghìn tỷ đồng, bằng 32,8% dự toán năm và tăng 11,4% so với cùng kỳ. Thu nội địa tiếp tục là trụ cột chính, trong khi thu từ hoạt động xuất nhập khẩu và dầu thô có những biến động theo thị trường quốc tế.

Tại họp báo, đánh giá về triển vọng các quý còn lại, bà Đỗ Thị Ngọc - Phó Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính), cho rằng: “Để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026, nền kinh tế cần sự cộng hưởng của cả các động lực truyền thống và động lực mới. Theo đó, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò “dẫn dắt”, không chỉ thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn mà còn tạo nền tảng nâng cao năng lực sản xuất dài hạn, đặc biệt khi nhiều dự án quy mô lớn đang được triển khai. Tiêu dùng nội địa được kỳ vọng cải thiện nhờ chính sách kích cầu, cải cách tiền lương và sự phát triển mạnh của thương mại điện tử trên thị trường hơn 100 triệu dân”.

Bên cạnh đó, chính sách tài khóa linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp, khơi thông dòng vốn cho khu vực sản xuất, kinh doanh. Xuất khẩu vẫn là trụ cột quan trọng, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do để mở rộng thị trường.

Đáng chú ý, các động lực mới như kinh tế số, khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng sẽ gia tăng đóng góp trong thời gian tới thông qua nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh. “Mặc dù chưa thể hiện rõ trong quý I, nhưng từ quý II trở đi, các yếu tố này được dự báo sẽ phát huy hiệu quả rõ nét hơn, góp phần củng cố đà tăng trưởng cho cả năm 2026”, bà Đỗ Thị Ngọc nhấn mạnh.

Ở chiều ngược lại, tổng chi ngân sách đạt khoảng 530,1 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh so với cùng kỳ, trong đó chi đầu tư phát triển tăng tới 44,6%, cho thấy nỗ lực đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm. Đây được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn còn khiêm tốn so với kế hoạch năm, mới đạt khoảng 11%. Nguyên nhân chủ yếu do một số bộ, ngành và địa phương chưa hoàn tất thủ tục đầu tư hoặc còn vướng mắc trong phân bổ vốn. Dù vậy, so với cùng kỳ năm trước, kết quả giải ngân đã có sự cải thiện rõ rệt cả về tỷ lệ và giá trị tuyệt đối.

Bên cạnh đó, môi trường đầu tư kinh doanh tiếp tục được cải thiện với hơn 91 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong quý I, vượt số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế tăng gần 14%, phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào triển vọng phục hồi và tăng trưởng.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động, đặc biệt là giá năng lượng chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị, Bộ Tài chính đã chủ động phối hợp các bộ, ngành điều hành giá linh hoạt, góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Với những kết quả đạt được trong quý I/2026, ngành tài chính đang tạo nền tảng quan trọng để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong cả năm, đồng thời nâng cao năng lực chống chịu trước các biến động từ bên ngoài.