Nhu cầu gạo toàn cầu tăng lên mức kỷ lục
Thị trường gạo thế giới đang xuất hiện những tín hiệu đáng chú ý khi nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng mạnh trong khi sản lượng có dấu hiệu suy giảm. Theo báo cáo mới nhất của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), niên vụ 2026-2027 có thể đánh dấu lần đầu tiên trong nhiều năm lượng gạo tiêu thụ toàn cầu vượt xa sản lượng sản xuất.
USDA dự báo sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2026-2027 đạt khoảng 537,8 triệu tấn quy gạo xay xát. Trong khi đó, tổng nhu cầu tiêu thụ, bao gồm cả lượng hao hụt sau thu hoạch, được dự báo đạt mức kỷ lục 541,2 triệu tấn.
Như vậy, thị trường thế giới sẽ thiếu hụt khoảng 3,36 triệu tấn gạo và phải sử dụng một phần lượng tồn kho để bù đắp khoảng trống cung cầu.
Động lực chính đến từ nhu cầu ngày càng tăng tại nhiều quốc gia tiêu thụ gạo lớn như Ấn Độ, Bangladesh, Philippines, Nigeria và Thái Lan. Trong bối cảnh dân số tiếp tục gia tăng và an ninh lương thực được đặt lên hàng đầu, gạo vẫn là mặt hàng thiết yếu đối với hàng tỷ người trên thế giới.
Đáng chú ý, Ấn Độ tiếp tục giữ vai trò quốc gia sản xuất gạo lớn nhất toàn cầu. Tuy nhiên, sau nhiều năm tăng trưởng liên tục, sản lượng của nước này trong niên vụ mới được dự báo giảm hơn 4 triệu tấn so với niên vụ trước tạo thêm áp lực lên nguồn cung thế giới.
Trong khi đó, Trung Quốc vẫn duy trì vị thế là quốc gia tiêu thụ gạo lớn nhất hành tinh với nhu cầu vượt 147 triệu tấn mỗi năm.
Thương mại gạo toàn cầu lập kỷ lục mới
Bên cạnh xu hướng cung cầu, thương mại gạo thế giới cũng được dự báo đạt mức cao nhất từ trước tới nay.
Theo USDA, tổng lượng gạo giao dịch toàn cầu trong năm 2027 có thể đạt khoảng 63,1 triệu tấn, tăng gần 2 triệu tấn so với năm trước. Đây là mức cao kỷ lục trong lịch sử ngành lúa gạo.
Ấn Độ tiếp tục dẫn đầu thế giới về xuất khẩu với khoảng 24,5 triệu tấn, tương đương gần 40% tổng thương mại gạo toàn cầu.
Đáng chú ý, Việt Nam được dự báo tiếp tục giữ vững vị trí trong nhóm các cường quốc xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới với sản lượng xuất khẩu khoảng 8 triệu tấn trong năm 2027.
Bên cạnh Việt Nam, Thái Lan cũng được dự báo xuất khẩu khoảng 7,5 triệu tấn, trong khi Pakistan và Campuchia ghi nhận mức tăng trưởng khá mạnh.
Ở chiều ngược lại, Philippines tiếp tục là quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới với nhu cầu khoảng 5,6 triệu tấn. Việt Nam cũng được USDA dự báo nhập khẩu khoảng 4 triệu tấn gạo trong năm 2027, chủ yếu phục vụ chế biến, tái xuất và cân đối cơ cấu chủng loại.
Các chuyên gia cho rằng việc thương mại gạo toàn cầu tiếp tục mở rộng phản ánh xu hướng gia tăng phụ thuộc vào thị trường quốc tế của nhiều quốc gia nhằm đảm bảo an ninh lương thực.
Giá gạo xuất khẩu có thể tiếp tục được hỗ trợ
Một trong những điểm đáng chú ý của báo cáo USDA là xu hướng tăng giá tại hầu hết các quốc gia xuất khẩu lớn.
Tại Thái Lan, giá gạo xuất khẩu đã tăng mạnh lên khoảng 470 USD/tấn nhờ nhu cầu nhập khẩu gia tăng từ Philippines và Iraq. Pakistan cũng ghi nhận mức tăng đáng kể do nguồn cung hạn chế.
Đối với Việt Nam, giá gạo xuất khẩu được USDA ghi nhận ở mức khoảng 411 USD/tấn, tăng so với các tháng trước nhờ nguồn cung trong nước giảm khi vụ thu hoạch chính kết thúc.
Trong bối cảnh tiêu thụ toàn cầu vượt sản lượng và tồn kho thế giới có xu hướng giảm, nhiều tổ chức dự báo mặt bằng giá gạo sẽ tiếp tục được hỗ trợ trong thời gian tới.
Đặc biệt, các dòng gạo chất lượng cao, gạo thơm và gạo phát thải thấp đang ngày càng được thị trường quốc tế ưa chuộng. Đây được xem là cơ hội lớn để Việt Nam nâng cao giá trị xuất khẩu thay vì chỉ tập trung vào sản lượng.
Tuy nhiên, ngành gạo Việt Nam cũng sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Ấn Độ, Thái Lan và Pakistan. Bên cạnh đó, các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, sản xuất xanh và giảm phát thải đang trở thành tiêu chuẩn mới tại nhiều thị trường nhập khẩu lớn.
Các chuyên gia nhận định giai đoạn 2026-2030 sẽ là thời điểm quan trọng để ngành lúa gạo Việt Nam chuyển dịch từ xuất khẩu số lượng sang xuất khẩu chất lượng cao. Nếu tận dụng tốt xu hướng thị trường và các hiệp định thương mại tự do, Việt Nam hoàn toàn có thể gia tăng thị phần và nâng cao giá trị trong chuỗi cung ứng gạo toàn cầu.
