Kiến tạo sức mạnh thương hiệu
Phát biểu tại Hội thảo Xây dựng thương hiệu Việt, phát triển xuất khẩu và bảo vệ tài sản trí tuệ trong kỷ nguyên số do Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (VCCI IP), thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức vào sáng 26/6, bà Trần Thị Thanh Tâm - Giám đốc VCCI-IP cho rằng: Năm 2025, kinh tế Việt Nam tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 475,04 tỷ USD, tăng 17% so với năm trước; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 930 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vị thế của Việt Nam trong thương mại toàn cầu.
Đặc biệt, giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2025 đạt 519,6 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới và thuộc nhóm thương hiệu quốc gia tăng trưởng nhanh nhất toàn cầu. Cùng với đó, tổng giá trị 100 thương hiệu doanh nghiệp giá trị nhất Việt Nam đạt 38,4 tỷ USD.
Những con số này cho thấy, hình ảnh và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở các khâu có giá trị gia tăng chưa cao. Nhiều sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam đã hiện diện tại thị trường quốc tế, nhưng thương hiệu Việt Nam đứng phía sau các sản phẩm đó lại chưa được nhận diện tương xứng.
“Đây chính là thách thức nhưng cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ tư duy “sản xuất và bán hàng” sang tư duy “xây dựng thương hiệu và tạo dựng giá trị””- bà Trần Thị Thanh Tâm nêu rõ.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử xuyên biên giới và sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang làm thay đổi sâu sắc môi trường kinh doanh toàn cầu, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không còn chỉ được quyết định bởi quy mô vốn hay năng lực sản xuất, mà khả năng xây dựng thương hiệu, đổi mới sáng tạo và làm chủ tài sản trí tuệ ngày càng trở thành yếu tố then chốt đối với cộng đồng doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp Việt Nam nói riêng.
Cũng nói về vai trò quan trọng của xây dựng thương hiệu đối với mở rộng thị trường, TS. Nguyễn Thanh Hoàn - chuyên gia cao cấp về quản trị doanh nghiệp, Marketing và thương hiệu, Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Hợp tác Nghiên cứu của ASEAN cho rằng: Thương hiệu là dấu hiệu nhận biết dùng trong hoạt động thương mại. Thương hiệu không chỉ là cái tên, logo, hay bao bì sản phẩm.
Thương hiệu là tổng hoà của tất cả những gì khách hàng cảm nhận, suy nghĩ và trải nghiệm về doanh nghiệp… do vậy để thâm nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu, xây dựng thương hiệu đóng vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp.
Trong khi đó, theo bà Trần Thị Thanh Tâm:“Nếu sản phẩm là phần hữu hình của doanh nghiệp, thì thương hiệu chính là giá trị vô hình tạo nên sức cạnh tranh dài hạn. Nếu xuất khẩu giúp doanh nghiệp đi ra thế giới, thì tài sản trí tuệ là công cụ để bảo vệ thành quả trên hành trình đó”.
Xây dựng thương hiệu càng trở nên quan trọng hơn, bởi tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, làm chủ công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển thương hiệu.
Hội thảo Xây dựng thương hiệu Việt, phát triển xuất khẩu và bảo vệ tài sản trí tuệ trong kỷ nguyên số do Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa - VCCI IP tổ chức vào sáng 26/6. Ảnh: NH
Thương mại điện tử: Cơ hội để doanh nghiệp xây dựng thương hiệu
Xây dựng thương hiệu đóng vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp, song theo các chuyên gia, để Việt Nam chuyển từ ‘Made in Vietnam’ sang ‘Brand of Vietnam’, doanh nghiệp không thể chỉ tập trung vào sản phẩm. Bởi một sản phẩm tốt là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để tạo dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn. Trong môi trường cạnh tranh toàn cầu, thương hiệu, nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, bí mật kinh doanh hay chỉ dẫn địa lý không còn đơn thuần là những khái niệm pháp lý. Đây đã trở thành tài sản có giá trị kinh tế lớn, quyết định khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường của doanh nghiệp.
Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp Việt Nam đã xây dựng được sản phẩm tốt, chinh phục được người tiêu dùng quốc tế, nhưng lại gặp khó khăn khi thương hiệu bị đăng ký trước tại nước ngoài hoặc bị đối tác, nhà phân phối chiếm dụng quyền sở hữu. Điều đó chứng tỏ, xây dựng thương hiệu phải đi cùng với chiến lược bảo hộ và quản trị tài sản trí tuệ ngay từ đầu. Nếu không, doanh nghiệp có thể mất lợi thế ngay trên chính thị trường mà mình đã dày công gây dựng.
Cùng với xu thế số hóa, thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng trên toàn thế giới. Một doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam hiện nay hoàn toàn có thể bán sản phẩm tới khách hàng tại Hoa Kỳ, châu Âu hay Nhật Bản thông qua các nền tảng số.
Đây là cơ hội để doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, môi trường số cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Các hành vi xâm phạm nhãn hiệu, giả mạo thương hiệu, sao chép sản phẩm, vi phạm bản quyền hay chiếm dụng tên miền đang diễn ra ngày càng phổ biến và tinh vi hơn. Không ít doanh nghiệp đã phải trả giá đắt khi chỉ chú trọng phát triển kinh doanh mà chưa quan tâm đúng mức tới việc đăng ký, bảo hộ và quản trị tài sản trí tuệ tại các thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh, rủi ro về sở hữu trí tuệ không chỉ dừng lại ở việc bị đăng ký mất nhãn hiệu. Doanh nghiệp còn có thể đối mặt với tình trạng giả mạo thương hiệu trên các sàn thương mại điện tử, sao chép bao bì, kiểu dáng sản phẩm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và hoạt động kinh doanh.
Vì vậy, theo bà Trần Thị Thanh Tâm bảo vệ tài sản trí tuệ ngày nay không thể hiểu đơn giản là “đăng ký cho có”, mà cần được nhìn nhận như một quá trình quản trị toàn diện, từ đăng ký bảo hộ, kiểm soát quyền, theo dõi, thực thi quyền đến xử lý kịp thời các hành vi xâm phạm. Bao vệ tài sản trí tuệ cũng là một trong những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam phát triển bền vững và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
VCCI - IP sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và bảo vệ tài sản trí tuệ. Qua đó, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh, tự cường và có năng lực cạnh tranh toàn cầu.
Trong kỷ nguyên số, tài sản trí tuệ không chỉ là vấn đề pháp lý mà là một phần trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Việc đăng ký, quản trị và thực thi quyền sở hữu trí tuệ cần được thực hiện ngay từ khi doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, đặc biệt khi mở rộng xuất khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới.
