Xây dựng năng lực phòng thủ chung
Sáng 13/11/2026 tại Hà Nội, diễn ra Tọa đàm "Xây dựng Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam". Sự kiện do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Google tổ chức, phối hợp cùng Liên minh Niềm tin số và MoMo, nhằm thúc đẩy xây dựng mạng lưới cảnh báo tín hiệu rủi ro trực tuyến giữa các doanh nghiệp, hướng tới phát hiện sớm và chủ động ngăn chặn lừa đảo trên không gian mạng.
Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến đa ngành tại Việt Nam do Cục An ninh mạng chủ trì, kết nối cơ quan quản lý nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực như tài chính - ngân hàng, ví điện tử, viễn thông, mạng xã hội, thương mại điện tử và giao vận để cùng chia sẻ các tín hiệu rủi ro về lừa đảo trực tuyến theo thời gian thực.
Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến đa ngành tại Việt Nam ra đời nhằm kết nối những thông tin rời rạc mà mỗi doanh nghiệp đang có, như số điện thoại ở nhà mạng, đường dẫn ở nền tảng số hay số tài khoản ở ngân hàng, để ghép thành bức tranh đầy đủ về đường dây lừa đảo, với các mục tiêu chính: bảo vệ người dân trên toàn bộ hành trình sử dụng không gian số, trước khi bị lừa đảo, từ khi bị tiếp cận, dẫn dụ đến khi chuyển tiền, thay vì chỉ tại thời điểm giao dịch; rút ngắn thời gian từ khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo đến khi cảnh báo xuống mức gần thời gian thực, kịp ngăn chặn trước khi người dân mất tiền; xây dựng năng lực phòng thủ chung, giảm chi phí phòng, chống lừa đảo cho từng tổ chức và kết nối với các mạng lưới quốc tế.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng cho biết, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, các nền tảng trực tuyến và dịch vụ tài chính đang mở ra những cơ hội lớn trong phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đặt ra những thách thức ngày càng phức tạp đối với công tác bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, bảo vệ người dân trên không gian mạng.
Đáng chú ý, hoạt động lừa đảo trực tuyến đang có xu hướng ngày càng tinh vi, có tổ chức và liên thông với giữa nhiều nền tảng, dịch vụ. Các đối tượng lợi dụng dữ liệu cá nhân bị lộ lọt, công nghệ trí tuệ nhân tạo và những sơ hở trong quản lý, bảo mật để giả mạo danh tính, thao túng lòng tin và thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.
Trong khi đó, các tín hiệu cảnh báo rủi ro vẫn đang phân tán tại nhiều tổ chức, doanh nghiệp. Mỗi đơn vị có thể nhận diện một phần dấu hiệu bất thường, nhưng sự thiếu kết nối sẽ làm hạn chế khả năng phát hiện toàn diện và ngăn chặn kịp thời các hành vi lừa đảo."Chúng ta không thể phòng chống lừa đảo trên một không gian mạng có tính kết nối cao bằng những cơ chế cảnh báo còn phân tán, riêng lẻ"- ông Nguyễn Hồng Quân nói.
Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách tiếp cận, chuyển từ phát hiện, xử lý từng vụ việc sang chủ động nhận diện và phòng ngừa nguy cơ, từ bảo vệ riêng lẻ từng hệ thống sang tăng cường phối hợp, chia sẻ tín hiệu rủi ro giữa các ngành, các nền tảng và các doanh nghiệp.
Theo Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, dữ liệu vừa là nguồn lực quan trọng để nhận diện, phòng ngừa rủi ro, vừa là tài sản cần được bảo vệ nghiêm ngặt trước các nguy cơ xâm nhập, đánh cắp, lộ lọt và khai thác trái phép. Do đó, an ninh dữ liệu không phải là rào cản của chia sẻ, mà phải trở thành nền tảng tạo dựng niềm tin, bảo đảm cho sự hợp tác an toàn, hiệu quả và bền vững.
Quyết liệt triển khai nhiều biện pháp
Tại sự kiện, Đại tá Nguyễn Huy Lục, Trưởng phòng, Cục An ninh mạng cảnh báo, nguy cơ và thách thức mới với công tác bảo đảm an ninh mạng quốc gia ngày càng gia tăng. Tội phạm mạng triệt để lợi dụng AI để tự động hóa các hoạt động thông tin, phát tán thông tin sai sự thật cũng như các loại mã độc. Đồng thời, thủ đoạn của tội phạm mạng ngày càng tinh vi hơn, hình thành những đường dây hoạt động xuyên quốc gia.
Ông Lục cũng phân tích xu hướng các quốc gia và tập đoàn công nghệ dịch chuyển trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán đám mây và các cơ sở nghiên cứu sang nước thứ ba. Điều này làm gia tăng nguy cơ hình thành các địa bàn trung chuyển dữ liệu, công nghệ nằm ngoài phạm vi kiểm soát của quốc gia sở tại, tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để thu thập dữ liệu và chuyển giao công nghệ có kiểm soát.
Do đó, trong thời gian qua, các cơ quan quản lý nhà nước đã tập trung quyết liệt triển khai nhiều biện pháp xử lý tình trạng sim rác, tài khoản không chính chủ, từng gây ra những kẽ hở để tội phạm mạng lợi dụng.
Cụ thể, các biện pháp được triển khai gồm: chuẩn hóa thông tin thuê bao di động nhằm ngăn ngừa SIM rác; áp dụng các biện pháp xác thực sinh trắc học với giao dịch kể từ ngày 1/7/2024; tăng cường phòng, chống các hành vi gian lận trong quá trình xác thực điện tử (eKYC), kết nối dữ liệu căn cước công dân để làm sạch dữ liệu. Qua đó, hạn chế tình trạng sử dụng tài khoản không chính chủ, góp phần ngăn ngừa và hạn chế hoạt động của tội phạm mạng.
Ông Norman Ng - đại diện Google thông tin, Google đã hợp tác trực tiếp với các cơ quan thực thi pháp luật như Cơ quan Tội phạm Quốc gia Vương quốc Anh (NCA) để làm gián đoạn hoạt động lừa đảo.
Theo ông Norman Ng, việc phòng, chống lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam và khu vực châu Á - Thái Bình Dương cần có sự hợp tác chặt chẽ, bao gồm việc kết hợp các cơ chế bảo vệ được tích hợp sẵn trên thiết bị và nền tảng, hợp tác với các đối tác tại các nước và các hoạt động nâng cao nhận thức. Trong đó, các cơ chế bảo vệ tích hợp sẵn trên thiết bị và nền tảng đóng vai trò là tuyến phòng thủ đầu tiên, giúp bảo đảm an toàn cho những công cụ mà mọi người sử dụng hàng ngày.
Đáng chú ý, tại tọa đàm, bà Emily Taylor - đồng sáng lập tổ chức Global Signal Exchange (GSE), Giám đốc điều hành Oxford Information Labs (OXIL); ông Lucien Taylor - đồng sáng lập kiêm Giám đốc Công nghệ GSE đã giới thiệu về mô hình và hoạt động của Global Signal Exchange (GSE) - nền tảng phi lợi nhuận toàn cầu chuyên trao đổi tín hiệu về lừa đảo do Google, Liên minh chống lừa đảo toàn cầu (GASA) và OXIL đồng sáng lập.
Cùng với đó, GovTech Singapore giới thiệu cách cơ quan này tiếp nhận tín hiệu từ GSE và đóng góp dữ liệu cho mạng lưới này. Đại diện GovTech cũng chia sẻ về hiệu quả và kinh nghiệm khi chia sẻ tín hiệu vừa giúp bảo vệ người dân Singapore đồng thời còn được chia sẻ qua GSE tới các thành viên khác trên toàn cầu.
Với thông điệp “Chia sẻ tín hiệu rủi ro, chủ động phòng chống lừa đảo”, chương trình hướng tới tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa cơ quan chức năng và cộng đồng doanh nghiệp, từng bước hình thành mạng lưới cảnh báo đồng bộ, giúp phát hiện và ngăn chặn lừa đảo từ sớm.
