Ngày 24/9/2026, Bộ Tài chính tổ chức Hội thảo - Triển lãm về tài chính số trong quản lý Ngân sách Nhà nước năm 2026 – Vietnam Digital Finance 2026 (VDF-2026), với chủ đề “Xây dựng hệ sinh thái tài chính số thông minh, an toàn, kết nối và bền vững”. Sự kiện quy tụ đại diện các bộ, ngành, Ngân hàng Nhà nước, một số ngân hàng thương mại, VCCI, các tổ chức quốc tế như EU, WB, cùng các hiệp hội, chuyên gia và doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính, công nghệ.
Lấy dữ liệu làm nền tảng, AI làm công cụ đột phá
Trong giai đoạn vừa qua, Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo quan trọng về chuyển đổi số, hướng tới xây dựng Chính phủ số, nền kinh tế số, xã hội số và công dân số. Chuyển đổi số đang bước sang giai đoạn phát triển mới với sự phát triển nhanh của AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các nền tảng số; được xác định là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiện đại hóa nền quản trị công.
Các chủ trương lớn như Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số, Chiến lược dữ liệu quốc gia, Chiến lược phát triển Chính phủ số cùng nhiều chương trình hành động đang tiếp tục được triển khai, tạo nền tảng phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, nền tảng số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đang triển khai mạnh mẽ các nhiệm vụ chuyển đổi số theo định hướng xây dựng nền Tài chính số hiện đại, minh bạch, hiệu quả và an toàn, lấy dữ liệu làm nền tảng cho quản trị và ra quyết định. Các lĩnh vực thuế, hải quan, kho bạc, chứng khoán, dự trữ nhà nước, doanh nghiệp, thống kê và bảo hiểm xã hội đang đẩy mạnh ứng dụng AI, phân tích dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các công nghệ số tiên tiến.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Việt Hà, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và chuyển đổi số, Bộ Tài chính đã nhấn mạnh sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt của ngành trong giai đoạn mới: "Nếu trước đây chúng ta tập trung nhiều vào số hóa quy trình, xây dựng hệ thống và đưa dịch vụ lên môi trường số, thì giai đoạn 2026–2030 đòi hỏi phải tiến thêm một bước: lấy dữ liệu làm nguồn lực, lấy kết nối và chia sẻ làm phương thức, lấy AI và công nghệ số làm công cụ, lấy hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo".
Ông Nguyễn Việt Hà cũng vạch rõ 4 trụ cột chuyển đổi trọng tâm cho ngành Tài chính cho giai đoạn tới, đó là:
Chuyển từ số hóa sang quản trị dựa trên dữ liệu:Dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, kết nối và khai thác được. Dữ liệu phải thực sự trở thành tài sản và nguồn lực phục vụ phân tích, dự báo, hoạch định chính sách và ra quyết định.
Chuyển từ ứng dụng AI đơn lẻ sang xây dựng năng lực AI toàn ngành: AI phải giải quyết được bài toán thực tế, tạo ra hiệu quả có thể đo lường và được triển khai trên nền dữ liệu tin cậy, có khả năng kiểm soát, giải trình và bảo đảm an toàn.
Chuyển từ hệ thống riêng lẻ sang hệ sinh thái kết nối:Thúc đẩy mạnh hơn việc kết nối dữ liệu, quy trình và nền tảng giữa các đơn vị trong ngành Tài chính, với các bộ, ngành, địa phương và từng bước với hệ sinh thái dịch vụ tài chính.
Chuyển từ “an toàn đi sau” sang “an toàn ngay từ thiết kế”:Chuyển đổi số phải đi cùng an toàn số; đổi mới phải đi cùng kiểm soát rủi ro; khai thác dữ liệu phải đi cùng bảo vệ dữ liệu.
Từ hạ tầng đến giá trị thực cho người dân và doanh nghiệp
Tại Phiên Tọa đàm cấp cao, dưới sự điều phối của ông Phan Thanh Đức, Trưởng khoa Công nghệ thông tin & Kinh tế số, Học viện Ngân hàng, các đại biểu đã thẳng thắn thảo luận về con đường đưa công nghệ từ lý thuyết áp dụng vào thực tiễn quản lý.
Chia sẻ góc nhìn từ cơ quan quản lý, ông Nguyễn Minh Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin & Chuyển đổi số, Bộ Tài chính cho biết, ưu tiên lớn nhất trong giai đoạn 2026–2030 là tạo ra giá trị thực cho người dân và doanh nghiệp. Muốn vậy, dữ liệu không những phải sạch mà phải bảo đảm tính tức thời (real-time).
Ông Nguyễn Minh Ngọc cho biết, Bộ Tài chính đang xây dựng nền tảng API Gateway kết nối trực tiếp với API Gateway của Chính phủ và Quốc gia để dữ liệu được liên thông theo thời gian thực. Đơn cử như việc xử lý nợ thuế liên quan đến xuất nhập cảnh, thay vì xử lý theo lô mất thời gian như trước đây, Bộ Tài chính đã phối hợp với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh (Bộ Công an) để xử lý dữ liệu tức thời ngay tại sân bay, giải quyết ngay vướng mắc cho người dân và doanh nghiệp.
Nói về ứng dụng AI trong ngành Hải quan, ông Lưu Mạnh Tưởng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho biết, đặc thù nghiệp vụ hải quan phủ rộng trên rất nhiều lĩnh vực, không chỉ thông quan hàng hóa, mà còn quản lý thuế, chống buôn lậu, gian lận thương mại và kiểm tra sau thông quan. Hiện ngành Hải quan đang vận hành khoảng 20 hệ thống công nghệ thông tin chuyên ngành để phục vụ các mảng nghiệp vụ này.
Trong bối cảnh kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trưởng liên tục trên 10%/năm (năm nay dự kiến tăng trên 15%), khối lượng công việc bùng nổ nhanh chóng. Do đó, việc ứng dụng AI và phân tích dữ liệu lớn là đòi hỏi bắt buộc để đáp ứng kịp thời yêu cầu của người dân, doanh nghiệp cũng như nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Đứng trước kho dữ liệu khổng lồ và mảng nghiệp vụ đa dạng, ngành Hải quan xác định 2 nhóm ưu tiên triển khai song hành, đó là: Ứng dụng AI và phân tích dữ liệu để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp làm thủ tục hải quan, giúp rút ngắn thời gian thông quan và chi phí...; ứng dụng AI nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tốc độ xử lý thông tin.
Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên, ông Lưu Mạnh Tưởng cũng thẳng thắn thừa nhận việc triển khai AI cũng gặp nhiều thách thức, trong đó thách thức lớn nhất khi triển khai lại là yếu tố con người.
"Kể cả dữ liệu và cơ sở hạ tầng có tốt nhưng nguồn lực con người vẫn quyết định. Chúng tôi phải tổ chức đào tạo lại cho toàn bộ cán bộ từ cấp lãnh đạo đến công chức nghiệp vụ để hiểu và làm chủ công nghệ mới", ông Lưu Mạnh tưởng chia sẻ.
Dưới góc nhìn của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới và trong nước, rào cản chuyển đổi số tài chính hiện nay không còn nằm ở bản thân công nghệ, mà nằm ở năng lực thực thi và hạ tầng đáp ứng.
Ông Phùng Việt Thắng, Giám đốc Quốc gia Intel Việt Nam cho biết, hiện nay, việc tìm kiếm hay đặt bài toán AI không còn là rào cản lớn vì AI đã đi sâu vào mọi khía cạnh nghiệp vụ. Vấn đề cốt lõi của Bộ Tài chính lúc này là xây dựng một năng lực hạ tầng tính toán đủ mạnh để đáp ứng yêu cầu phát triển ứng dụng AI. Nếu không có hạ tầng tương thích, cơ quan quản lý sẽ phải đối mặt với sức ép rất lớn, khó bảo đảm tính an toàn, tin cậy và bền vững cho các hệ thống.
Để giải bài toán hạ tầng, ông Phùng Việt Thắng chia sẻ, xu hướng hiện nay là chuyển đổi các trung tâm dữ liệu truyền thống thành các Trung tâm Trí tuệ (Intelligence Center). Mô hình này tập trung vào 3 yếu tố then chốt: Kết hợp tối ưu giữa CPU thế hệ mới và GPU; Kiến trúc mở; Bảo mật từ cấp độ vi mạch.
Hướng tới tương lai tài chính số bền vững
Hội thảo - Triển lãm VDF-2026 đã cho thấy một bức tranh toàn cảnh và quyết tâm mạnh mẽ của ngành Tài chính Việt Nam. Chuyển đổi số không đơn thuần là việc trang bị thêm máy móc hay phần mềm, mà là cuộc cách mạng về tư duy quản trị theo hướng: chuyển từ quản lý thủ công sang quản trị bằng dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo.
Mục tiêu đến năm 2030, ngành Tài chính hướng tới 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính được tạo lập, cập nhật, khai thác, kết nối, chia sẻ, bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” và tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tài chính; 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện và có phát sinh hồ sơ trong 3 năm gần nhất được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa và người dân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công trực tuyến được định danh, xác thực thông suốt qua VNeID. Chiến lược cũng đặt mục tiêu 100% các cơ sở dữ liệu đạt cấp độ 4 và 90% đạt cấp độ 5 về mức độ trưởng thành trong quản trị dữ liệu.
Với tinh thần "Thông minh – An toàn – Kết nối – Bền vững", sự phối hợp chặt chẽ giữa khu vực quản lý nhà nước và khối doanh nghiệp công nghệ tại VDF-2026 được kỳ vọng sẽ tạo nền móng vững chắc, đưa nền tài chính công Việt Nam hiện đại hóa vượt bậc, phục vụ đắc lực cho sự phát triển của nền kinh tế số trong kỷ nguyên mới.
