Xăng E10 phủ sóng: Thị trường ethanol bước vào chu kỳ tăng trưởng mới
Từ ngày 1/6, Việt Nam chính thức triển khai xăng E10 trên phạm vi toàn quốc, đánh dấu bước tiến mới trong lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh. Theo quy định mới, các loại xăng không chì lưu thông trên thị trường phải được phối trộn ethanol để tạo thành xăng sinh học trước khi đưa đến tay người tiêu dùng.
Sự thay đổi này không chỉ tác động tới thị trường xăng dầu mà còn tạo ra nhu cầu rất lớn đối với ethanol nhiên liệu (E100) – nguyên liệu quan trọng để phối trộn xăng E10.
Theo tính toán của Bộ Công Thương, nhu cầu ethanol phục vụ phối trộn E10 trên toàn quốc có thể đạt khoảng 92.000 - 100.000 m3 mỗi tháng. Nếu duy trì ổn định, tổng nhu cầu cả năm có thể lên tới hơn 1 triệu m3 ethanol.
Đây được xem là bước ngoặt quan trọng đối với ngành ethanol Việt Nam, lĩnh vực từng được kỳ vọng rất lớn cách đây hơn một thập kỷ nhưng sau đó gặp nhiều khó khăn khi thị trường nhiên liệu sinh học phát triển chậm hơn dự kiến.
Trong nhiều năm qua, công suất sản xuất ethanol trong nước chưa được khai thác hiệu quả. Một số nhà máy từng phải hoạt động cầm chừng hoặc tạm dừng do nhu cầu tiêu thụ thấp. Tuy nhiên, với việc E10 trở thành loại nhiên liệu phổ biến trên thị trường, triển vọng của ngành đang thay đổi nhanh chóng.
Các chuyên gia cho rằng đây là lần đầu tiên ngành ethanol Việt Nam có được một thị trường tiêu thụ đủ lớn và ổn định để xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn.
Cơ hội hồi sinh các nhà máy ethanol và chuỗi giá trị nông nghiệp
Một trong những tác động rõ nét nhất từ việc triển khai E10 là khả năng khôi phục hoạt động của các nhà máy ethanol trong nước.
Hiện nay, nguồn cung ethanol nội địa chủ yếu đến từ các nhà máy như Dung Quất, Bình Phước và Tùng Lâm. Tuy nhiên, sản lượng hiện tại mới chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu phối trộn E10 trên toàn quốc.
Điều này mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp mở rộng công suất, nâng cấp dây chuyền sản xuất hoặc tái khởi động những dự án từng bị đình trệ trong giai đoạn trước.
Không chỉ mang lại lợi ích cho ngành công nghiệp nhiên liệu, sự phát triển của ethanol còn tạo hiệu ứng lan tỏa tới khu vực nông nghiệp. Tại Việt Nam, ethanol nhiên liệu chủ yếu được sản xuất từ sắn – một trong những loại cây trồng có diện tích lớn tại nhiều địa phương.
Khi nhu cầu ethanol tăng lên, nhu cầu nguyên liệu đầu vào cũng sẽ tăng tương ứng. Điều này có thể tạo thêm đầu ra ổn định cho người nông dân, đặc biệt tại các vùng chuyên canh sắn ở Tây Nguyên, miền Trung và Đông Nam Bộ.
Hiện Việt Nam là quốc gia xuất khẩu sắn lớn thứ hai thế giới sau Thái Lan. Diện tích trồng sắn duy trì trên 500.000 ha, sản lượng hơn 10 triệu tấn mỗi năm và kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm từ sắn thường xuyên vượt mốc 1 tỷ USD.
Tuy nhiên, phần lớn đầu ra hiện vẫn tập trung vào tinh bột sắn và phụ thuộc khá lớn vào thị trường Trung Quốc. Điều này khiến ngành sắn dễ chịu tác động khi nhu cầu từ thị trường xuất khẩu biến động.
Trong bối cảnh đó, việc phát triển E10 được xem có thể giúp hình thành thêm đầu ra trong nước cho cây sắn thông qua sản xuất ethanol nhiên liệu. Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng cơ hội chỉ có thể trở thành hiện thực nếu Việt Nam giải được bài toán chuỗi cung ứng.
Bên cạnh đó, việc gia tăng sản lượng ethanol nội địa còn góp phần giảm áp lực nhập khẩu nhiên liệu, nâng cao tính chủ động về nguồn cung năng lượng trong dài hạn.
Hướng tới ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học quy mô lớn
Trong bối cảnh thế giới đang thúc đẩy quá trình giảm phát thải carbon, ethanol ngày càng được xem là một trong những giải pháp quan trọng để thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch truyền thống.
Việt Nam cũng đang theo đuổi mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Để hiện thực hóa cam kết này, việc mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học được xem là một trong những giải pháp có thể triển khai ngay trong ngắn hạn.
Các chuyên gia đánh giá xăng E10 không chỉ giúp giảm lượng khí thải từ hoạt động giao thông mà còn tạo nền tảng để phát triển một ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học quy mô lớn trong tương lai.
Nếu nhu cầu ethanol tiếp tục tăng theo lộ trình nâng tỷ lệ phối trộn hoặc mở rộng phạm vi sử dụng nhiên liệu sinh học, quy mô thị trường có thể đạt giá trị hàng tỷ USD trong những năm tới.
Đây là cơ hội để Việt Nam hình thành hệ sinh thái sản xuất nhiên liệu tái tạo, từ vùng nguyên liệu nông nghiệp, nhà máy chế biến, hệ thống logistics đến mạng lưới phân phối nhiên liệu trên toàn quốc.
Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, các chuyên gia cho rằng cần có chiến lược dài hạn về phát triển vùng nguyên liệu, bảo đảm nguồn cung ổn định và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành ethanol trong nước. Bên cạnh đó, việc kiểm soát chất lượng nhiên liệu, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ và xây dựng chính sách khuyến khích phù hợp cũng sẽ đóng vai trò quan trọng.
Sự xuất hiện của E10 trên toàn quốc không chỉ là câu chuyện thay đổi loại xăng người dân sử dụng hằng ngày. Đằng sau đó là cơ hội hình thành một thị trường mới với quy mô rất lớn, nơi ethanol có thể trở thành mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng và phát triển kinh tế xanh của Việt Nam trong nhiều năm tới.
