Động lực mới từ kết nối chuỗi cung ứng và vận tải
Trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN – Nga diễn ra từ ngày 16 đến 18/6/2026 tại Liên bang Nga, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự và phát biểu tại Lễ khai mạc Diễn đàn Kinh doanh ASEAN - Nga.
Tại diễn đàn, Thủ tướng đã chia sẻ một số định hướng hợp tác trọng tâm trong thời gian tới. Theo đó, Thủ tướng đề nghị phát triển các chuỗi cung ứng bền vững, gia tăng giao thương và đầu tư. ASEAN và Nga cần hợp tác xây dựng các chuỗi cung ứng ổn định, linh hoạt và có khả năng chống chịu cao trước các biến động bên ngoài.
Theo Thủ tướng, việc phát triển các tuyến vận tải kết nối Viễn Đông Nga với Đông Nam Á, bao gồm cảng biển, đường sắt sẽ không chỉ giúp xóa nhòa khoảng cách địa lý, tạo thuận lợi cho thương mại, mà còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác và đầu tư cho cộng đồng doanh nghiệp hai bên.
Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tiếp tục tái cấu trúc, các doanh nghiệp ngày càng quan tâm tới việc đa dạng hóa thị trường, tuyến vận tải và đối tác cung ứng. Trong xu thế đó, logistics đang trở thành lĩnh vực then chốt giúp kết nối các dòng chảy thương mại, đầu tư giữa ASEAN và Liên bang Nga, trong đó Việt Nam được đánh giá là một mắt xích quan trọng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng chứng kiến Lễ công bố mở 3 đường bay mới kết nối Việt Nam và Liên bang Nga của hãng hàng không Vietjet. Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Thực tế cho thấy, những bước đi cụ thể nhằm tăng cường kết nối đã và đang được triển khai. Tại chương trình kết nối thương mại và đầu tư Việt Nam - Liên bang Nga trong khuôn khổ sự kiện, hãng hàng không Vietjet đã công bố mở ba đường bay mới gồm Đà Nẵng - Moscow, Nha Trang - Kazan và Nha Trang - Novosibirsk.
Việc mở rộng mạng lưới đường bay được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường kết nối hàng không giữa hai quốc gia, thúc đẩy giao lưu nhân dân, phát triển du lịch và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các hoạt động thương mại, đầu tư.
Những động thái này cho thấy hợp tác logistics Việt Nam - Nga không còn dừng lại ở các hoạt động vận tải đơn thuần mà đang từng bước được mở rộng theo hướng hình thành mạng lưới kết nối đa phương thức giữa hàng không, đường biển và đường sắt.
Dư địa hợp tác lớn từ logistics hiện đại và vận tải liên vận
Đánh giá về tiềm năng hợp tác logistics trong khu vực, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho rằng, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, dư địa hợp tác logistics giữa Việt Nam và các quốc gia ASEAN và giữa ASEAN với Nga vẫn còn rất lớn, đặc biệt với những trung tâm logistics phát triển. Đây không chỉ là quan hệ hợp tác thương mại đơn thuần mà còn là cơ hội để hình thành mạng lưới logistics khu vực có tính kết nối cao, bổ trợ lẫn nhau và nâng cao năng lực cạnh tranh chung của ASEAN.
ASEAN hiện đang nổi lên như một trong những khu vực kinh tế năng động nhất thế giới khi các chuỗi cung ứng toàn cầu có xu hướng dịch chuyển và đa dạng hóa. Trong khối ASEAN, Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế nhờ vị trí địa chiến lược, quy mô sản xuất và xuất khẩu ngày càng mở rộng, cùng với sự phát triển của hệ thống cảng biển, hạ tầng giao thông và thương mại điện tử.
Theo ông Nguyễn Anh Sơn, hợp tác logistics thời gian tới có thể được thúc đẩy theo nhiều hướng như kết nối hạ tầng và hành lang vận tải xuyên biên giới; phát triển logistics xanh, logistics thông minh; chia sẻ dữ liệu và ứng dụng công nghệ số trong quản lý chuỗi cung ứng; đồng thời tăng cường thu hút đầu tư và chuyển giao kinh nghiệm quản trị từ các tập đoàn logistics lớn. Đáng chú ý, dư địa hợp tác không chỉ dừng lại ở vận tải hay kho bãi mà còn có thể mở rộng sang các dịch vụ giá trị gia tăng như trung tâm phân phối khu vực, logistics thương mại điện tử xuyên biên giới, logistics lạnh, logistics phục vụ ngành bán dẫn, năng lượng và kinh tế xanh.
Theo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), Việt Nam và Liên bang Nga hiện đều là thành viên của Tổ chức Hợp tác Đường sắt (OSJD). VNR và Công ty CP Đường sắt Nga (RZD) cũng tham gia nhiều hiệp định quốc tế về vận tải hàng hóa liên vận đường sắt và giá cước quá cảnh.
Từ năm 2015, VNR và RZD đã ký thỏa thuận hợp tác phát triển vận tải đường sắt liên vận quốc tế nhằm gia tăng sản lượng hàng hóa trên các tuyến đi qua lãnh thổ Việt Nam và Nga. Hiện hai bên tiếp tục phối hợp tìm giải pháp thúc đẩy vận tải hàng hóa liên vận bằng đường sắt giữa hai nước.
Những năm gần đây, VNR liên tục mở rộng hợp tác quốc tế. Từ năm 2018, VNR hợp tác với RZD Logistics. Năm 2024, VNR tiếp tục ký thỏa thuận với FESCO để triển khai vận tải đa phương thức kết hợp đường biển và đường sắt, đồng thời phát triển vận tải toàn trình bằng đường sắt.
Ngoài ra, VNR còn hợp tác với các doanh nghiệp logistics quốc tế như PEK Logistics và U-Lines Logistics trong vận chuyển hàng hóa, chuyển phát nhanh và quản lý container tại Việt Nam.
Nhờ mở rộng hợp tác quốc tế, các tuyến vận tải hàng hóa liên vận giữa Việt Nam và Nga ngày càng được khai thác hiệu quả trên các hành lang vận tải quan trọng như Việt Nam - Trung Quốc - Kazakhstan - Nga; Việt Nam - Trung Quốc - Mông Cổ - Nga và Việt Nam - Trung Quốc - Nga.
Thông qua các tuyến vận tải này, hàng hóa từ Việt Nam được đưa tới nhiều trung tâm logistics lớn của Liên bang Nga như Moscow, Yekaterinburg và Novosibirsk. Từ các đầu mối này, hàng hóa tiếp tục được kết nối bằng đường sắt tới nhiều thị trường khác.
Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu từ Việt Nam gồm dệt may, điện tử, nông sản và thực phẩm. Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu hóa chất, phân bón và nguyên liệu phục vụ sản xuất công nghiệp.
Theo VNR, năm 2025 tổng sản lượng hàng hóa vận chuyển giữa Việt Nam và Nga đạt 688,3 nghìn tấn, tăng 38% so với năm 2024. Trong đó, khối lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường sắt từ Việt Nam quá cảnh Trung Quốc tới các nước thứ ba đạt 25,2 nghìn tấn. Riêng thị trường Nga đạt khoảng 77,9 nghìn tấn ở chiều xuất khẩu, trong khi chiều nhập khẩu đạt khoảng 51,9 nghìn tấn.
Logistics đang trở thành một trong những lĩnh vực hợp tác giàu tiềm năng giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Từ các định hướng chiến lược được nêu tại Diễn đàn Kinh doanh ASEAN - Nga đến những dự án cụ thể trong hàng không và đường sắt, mạng lưới kết nối logistics giữa hai nước đang từng bước được mở rộng, tạo nền tảng cho tăng trưởng thương mại, đầu tư và liên kết chuỗi cung ứng trong thời gian tới.
