Chính sách bán hàng đa cấp dần hoàn thiện
Chiều 15/7, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Tọa đàm “Chính sách cho ngành bán hàng đa cấp: Vấn đề đặt ra trong thực tiễn và giải pháp thúc đẩy”.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI cho biết, hoạt động kinh doanh đa cấp xuất hiện tại Việt Nam từ cuối những năm 1990. Cùng với sự phát triển của thị trường, Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật nhằm quản lý, điều chỉnh hoạt động của doanh nghiệp và người tham gia bán hàng đa cấp.
Thị trường bán hàng đa cấp đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển và từng bước được quản lý chặt chẽ hơn. Quá trình sàng lọc doanh nghiệp, hoàn thiện quy định pháp luật và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đã góp phần đưa hoạt động bán hàng đa cấp đi vào nền nếp.
Theo ông Bùi Trung Nghĩa, thực tế cho thấy, ngành bán hàng đa cấp đã có những đóng góp nhất định đối với phát triển kinh tế - xã hội thông qua việc tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa và giúp doanh nghiệp tối ưu hóa một phần chi phí quảng cáo, phân phối trung gian.
Dẫn thông tin từ Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, lãnh đạo VCCI cho biết, những năm gần đây, ngành bán hàng đa cấp tại Việt Nam đang dần ổn định sau quá trình sàng lọc và quản lý chặt chẽ của các cơ quan chức năng.
Đến nay, cả nước có 15 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp, với hơn 650.000 người tham gia. Số lượng người tham gia đã giảm so với năm 2024.
Năm 2025, tổng doanh thu của ngành đạt trên 15.000 tỷ đồng. Các doanh nghiệp bán hàng đa cấp đã nộp ngân sách nhà nước hơn 2.300 tỷ đồng. Sản phẩm được kinh doanh theo phương thức bán hàng đa cấp chủ yếu thuộc nhóm thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, đồ gia dụng, quần áo, trang thiết bị và một số nhóm hàng hóa khác.
Theo ông Bùi Trung Nghĩa, để hoạt động kinh doanh đa cấp tiếp tục phát triển theo hướng minh bạch, ổn định, thực chất và bền vững, ngày 7/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 137/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, thay thế các quy định trước đây.
Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tiếp tục cụ thể hóa chủ trương tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương; đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực bán hàng đa cấp.
Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật về thuế cũng có nhiều thay đổi đáng chú ý. Quốc hội đã ban hành Luật Thuế giá trị gia tăng có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 và Luật Thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Hai đạo luật này cùng các nghị định hướng dẫn đã tạo nên khuôn khổ pháp lý mới đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Việc hoàn thiện quy định pháp luật được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật và phát triển bền vững.
Doanh thu của ngành hàng đạt 17.000 tỷ đồng mỗi năm.
Trình bày tham luận về quá trình phát triển và đóng góp của ngành bán hàng đa cấp tại Việt Nam, ông Nguyễn Phương Sơn, Trưởng ban Đối ngoại và Truyền thông, Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam cho biết, hiệp hội hiện đại diện cho 15 doanh nghiệp cùng hơn 650.000 nhà phân phối trên cả nước.
Theo ông Nguyễn Phương Sơn, khái niệm bán hàng đa cấp tại Việt Nam tương ứng với mô hình bán hàng trực tiếp được sử dụng phổ biến trên thế giới. Ngành bán hàng trực tiếp đã có lịch sử phát triển hơn 70 năm, với khoảng 104 triệu nhà phân phối và 55 hiệp hội thành viên trên toàn cầu.
Khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang được đánh giá là một trong những khu vực phát triển mạnh nhất của ngành bán hàng trực tiếp, đóng góp khoảng 40,3% tổng doanh thu toàn cầu.
Trong nhiều năm qua, doanh thu của ngành bán hàng trực tiếp trên thế giới duy trì ở mức trên 150 tỷ USD mỗi năm. Riêng năm 2025, doanh thu toàn ngành đạt khoảng 170 tỷ USD. Những con số này cho thấy bán hàng trực tiếp đã trở thành một phương thức phân phối hàng hóa có lịch sử lâu đời và quy mô lớn trên thế giới.
VCCI tổ chức Tọa đàm “Chính sách cho ngành bán hàng đa cấp: Vấn đề đặt ra trong thực tiễn và giải pháp thúc đẩy” vào chiều 15/7.
Tại Việt Nam, nếu tính từ thời điểm có các quy định pháp luật chuyên ngành vào năm 2005, bán hàng đa cấp mới có lịch sử phát triển hơn 20 năm và vẫn là một lĩnh vực tương đối non trẻ so với thế giới.
Tuy nhiên, cùng với quá trình quản lý của Bộ Công Thương và các cơ quan chức năng, thị trường đã từng bước đi vào ổn định. Số lượng doanh nghiệp giảm mạnh, từ khoảng 100 doanh nghiệp trong giai đoạn đầu (năm 2005) xuống còn 15 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp hiện nay.
Đặc biệt, theo ông Nguyễn Phương Sơn: Mặc dù số doanh nghiệp giảm, doanh thu toàn ngành vẫn duy trì ở mức cao, doanh thu của ngành những năm gần đây đạt khoảng 17.000 tỷ đồng mỗi năm. Nghĩa vụ thuế của các doanh nghiệp bán hàng đa cấp tương đương khoảng 13,4% doanh thu hằng năm. Riêng năm 2025, số tiền các doanh nghiệp nộp ngân sách đạt hơn 2.300 tỷ đồng.
Ngoài đóng góp cho ngân sách, hoạt động bán hàng đa cấp còn tạo việc làm và thu nhập cho người dân. Hiện có khoảng 650.000 nhà phân phối trên cả nước tham gia kinh doanh trong lĩnh vực này.
Theo ông Nguyễn Phương Sơn, hiện các doanh nghiệp bán hàng đa cấp đã chú trọng cung cấp sản phẩm có chất lượng và thúc đẩy tiêu dùng có trách nhiệm. Trong bối cảnh thị trường thực phẩm chức năng xuất hiện nhiều vấn đề cần kiểm soát, các doanh nghiệp được cấp phép phải tăng cường tuân thủ quy định và bảo vệ uy tín của sản phẩm. Bên cạnh hoạt động kinh doanh, nhiều doanh nghiệp trong ngành đã triển khai các chương trình trách nhiệm xã hội, phối hợp với cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội hỗ trợ cộng đồng.
Trong khuôn khổ tọa đàm, đại diện doanh nghiệp đa cấp cũng trình bày những vướng mắc liên quan đến điều kiện kinh doanh, chính sách thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân chưa được hướng dẫn đủ cụ thể, chi tiết đối với hoạt động bán hàng đa cấp. Điều này khiến doanh nghiệp và nhà phân phối còn lúng túng trong cách hiểu cũng như tổ chức thực hiện. Theo đó, đại diện Cục Thuế (Bộ Tài chính) cũng đã có những phản hồi cụ thể, nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình hoạt động.
Cũng liên quan đến vấn đề thuế, bà Hoàng Thị Thu Trang - Uỷ ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công Thương) cho rằng, 15 doanh nghiệp bán hàng đa cấp tại Việt Nam hiện nay đều là những doanh nghiệp đáp ứng được yêu cầu và hoạt động hợp pháp. Theo đó, các chính sách thuế áp dụng đối với doanh nghiệp cần đảm bảo sự công bằng, để tạo điều kiện để doanh nghiệp hoạt động.
Ông Bùi Trung Nghĩa - Phó Chủ tịch VCCI: Để hoạt động kinh doanh đa cấp tiếp tục phát triển theo hướng minh bạch, ổn định, thực chất và bền vững, ngày 7/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 137/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, thay thế các quy định trước đây. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực bán hàng đa cấp.
