Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, PGS. TS Vũ Nguyên Thành, Viện trưởng Viện Công nghiệp Thực phẩm cho biết, Viện xác định tầm nhìn đến năm 2030 là trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ hàng đầu của Việt Nam trong lĩnh vực công nghiệp thực phẩm và công nghiệp sinh học, đóng vai trò hạ tầng kỹ thuật nòng cốt của Bộ Công Thương về tiêu chuẩn, quy chuẩn, giám định và an toàn thực phẩm.
Định hướng đến năm 2045 là phát triển Viện theo mô hình viện, trung tâm quốc gia có năng lực cạnh tranh khu vực, làm chủ một số công nghệ chiến lược, đồng hành với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa dựa trên khoa học và công nghệ.
Theo đó, Viện xây dựng định hướng nghiên cứu theo nguyên tắc lựa chọn ưu tiên: Tập trung vào các công nghệ lõi có nhu cầu thị trường rõ, gắn với lợi thế nguyên liệu trong nước, có khả năng nội địa hóa và có tác động trực tiếp tới năng suất, chất lượng sản phẩm.
Ông Vũ Nguyên Thành cũng chia sẻ 3 trụ cột phát triển công nghệ, hỗ trợ quản lý, kết nối doanh nghiệp Viện sẽ thực hiện gồm:Trụ cột thứ nhấtlà khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung vào công nghệ enzyme và vi sinh, chế biến sâu nông sản, công nghệ protein thay thế, công nghệ lên men hiện đại, công nghệ chiết xuất hợp chất thiên nhiên và công nghệ tuần hoàn.
Trụ cột thứ hai,hỗ trợ quản lý nhà nước, xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, đánh giá rủi ro, truy xuất nguồn gốc và cảnh báo an toàn thực phẩm dựa trên dữ liệu.Trụ cột thứ ba,kết nối doanh nghiệp thông qua hệ thống trình diễn, pilot, chuyển giao và đào tạo.
“Ba trụ cột này có quan hệ chặt chẽ, tạo thành chu trình khép kín: Nghiên cứu tạo giải pháp, hạ tầng trình diễn biến giải pháp thành gói công nghệ, hệ thống tiêu chuẩn và giám định bảo đảm chất lượng và tuân thủ, kết nối doanh nghiệp đưa công nghệ vào sản xuất”- ông Vũ Nguyên Thành nói.
Theo đó, trong giai đoạn 2026, 2027, Viện ưu tiên chuẩn bị và triển khai hạ tầng trình diễn và chuyển giao công nghệ, đồng thời xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh gắn với các chương trình công nghệ lõi.
Giai đoạn 2028 - 2030, Viện tập trung mở rộng quy mô chuyển giao, hình thành các gói công nghệ có khả năng nhân rộng theo chuỗi ngành hàng, đồng thời tăng cường nhiệm vụ hỗ trợ công tác xây dựng chính sách và quản lý nhà nước.
Đối với các đề án công nghệ có tính chiến lược, Viện định hướng tập trung vào công nghiệp protein thay thế từ thực vật và vi sinh vật, phát triển chế biến sau gạo và các sản phẩm giá trị cao từ gạo, phát triển các sản phẩm từ phụ phẩm nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, và nâng cấp năng lực kiểm nghiệm, giám định và cảnh báo rủi ro an toàn thực phẩm.
Bên cạnh đó, Viện cũng đẩy mạnh thu hút cán bộ giỏi, phát triển đội ngũ chuyên gia đầu ngành, tăng đào tạo quốc tế và đào tạo theo đặt hàng của doanh nghiệp. Đây là điều kiện cần để Viện nâng năng lực làm chủ công nghệ chiến lược và thực hiện tốt vai trò tư vấn, tham mưu cho Bộ.
Trước đó, trong giai đoạn 2020-2025, Viện Công nghiệp Thực phẩm đã triển khai 38 nhiệm vụ khoa học công nghệ gồm 5 đề tài cấp Nhà nước, 18 nhiệm vụ cấp Bộ Công Thương, 10 đề tài cấp tỉnh và nhánh, 5 nhiệm vụ hợp tác quốc tế. Viện đã đăng ký 2 giải pháp hữu ích và công bố 111 bài báo khoa học, trong đó có 20 bài báo quốc tế.
Viện cũng là một đơn vị quan trọng trong mạng lưới bảo tồn gen, đang lưu giữ hơn 1.700 chủng vi sinh vật công nghiệp. Đây là tài sản khoa học chiến lược, vừa phục vụ sản xuất giống cho doanh nghiệp, vừa làm chủng tham chiếu cho các phòng xét nghiệm và phục vụ nghiên cứu, đào tạo. Viện cũng có thế mạnh trong nghiên cứu enzyme tái tổ hợp và nano, selen, đồng thời duy trì hợp tác dài hạn với các đối tác quốc tế.
Viện Công nghiệp Thực phẩm đã thành công trong phát triển và chuyển giao một số công nghệ chế biến và công nghệ sinh học phục vụ sản xuất thực phẩm chức năng, sản xuất giống vi sinh cho công nghiệp lên men…
