Vừa qua, Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) phối hợp Tập đoàn Gemadept và Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức công bố sáng kiến Hệ sinh thái Tài chính hàng hải quốc tế (IMFC). Đây được xem là bước khởi đầu để hình thành trung tâm Tài chính hàng hải mang tầm khu vực.
Dựa trên những trụ cột cốt lõi
Việt Nam hiện nằm trong nhóm 8 quốc gia có lượng hàng hóa lưu thông lớn nhất thế giới với tổng giá trị giao dịch qua hệ thống cảng biển ước hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, nước ta mới chỉ giữ lại khoảng 4 - 5% giá trị dịch vụ tài chính hàng hải, còn nguồn lợi tức từ 6 - 8 tỷ USD giá trị gia tăng vẫn chảy qua các trung tâm tài chính quốc tế như Singapore, Hong Kong (Trung Quốc) hay London.
Theo các chuyên gia, sở dĩ có tình trạng trên là do các trung tâm tài chính hàng hải như Singapore và Hong Kong đã phát triển từ nhiều thập kỷ, hình thành hệ sinh thái hoàn chỉnh từ bảo hiểm, tái bảo hiểm, tài trợ thương mại, leasing tàu biển đến thanh toán quốc tế. Trong khi phần lớn giao dịch tài chính hàng hải của doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang thực hiện tại các trung tâm này. Câu hỏi đặt ra là Việt Nam sẽ tìm lối đi nào để thu hút dòng vốn, giao dịch và dịch vụ tài chính hàng hải về nước?
Trao đổi với phóng viên, PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) cho biết, để giải quyết bài toán này, chiến lược trong thời gian tới là xây dựng hệ sinh thái tài chính – hàng hải toàn diện, tập trung vào các trụ cột cốt lõi của lĩnh vực này.
PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC). Ảnh: Thừa Ngọc
Theo ông Huân, một trong những định hướng trọng tâm là phát triển hoạt động leasing (cho thuê tài chính) liên quan đến tàu thủy. VIFC-HCMC sẽ kết hợp các công nghệ tài chính mới cùng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát nhằm hình thành các mô hình leasing mới, tạo sự khác biệt so với các trung tâm tài chính hiện hữu.
Bên cạnh đó, trung tâm sẽ thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới, ứng dụng các công nghệ tài chính mới trên cơ sở tuân thủ quy định của Ngân hàng Nhà nước, hướng tới rút ngắn thời gian xử lý các giao dịch tài chính hàng hải.
Cũng theo ông Huân, VIFC-HCMC đang phối hợp với các đối tác và doanh nghiệp để xây dựng hệ sinh thái toàn diện hơn trong lĩnh vực này, đồng thời đề xuất hình thành sàn giao dịch tài chính – hàng hải nhằm kết nối các đơn vị cảng biển, logistics, doanh nghiệp cung cấp hạ tầng cùng các tổ chức tài chính, bảo hiểm và ngân hàng.“Điều đó giúp kết nối dòng dữ liệu tốt hơn, đồng thời thúc đẩy dòng hàng hóa và dòng tài chính lưu chuyển nhanh hơn, hiệu quả hơn và tiết kiệm chi phí hơn”,ông Nguyễn Hữu Huân nói.
Theo ông, trong quá trình làm việc với các đối tác quốc tế, nhiều doanh nghiệp quan tâm đến tính minh bạch pháp lý và khả năng áp dụng thông lệ quốc tế khi thực hiện giao dịch tại Việt Nam. Hiện nay, trong khuôn khổ VIFC đã có trung tâm trọng tài quốc tế và tòa án quốc tế, góp phần tạo thêm niềm tin cho các đối tác khi triển khai các giao dịch tài chính.
Mỗi năm, nguồn lợi tức từ 6 - 8 tỷ USD giá trị gia tăng từ hoạt động hàng hải của Việt Nam vẫn chảy qua các trung tâm tài chính quốc tế như Singapore, Hong Kong (Trung Quốc) hay London. Ảnh: Thừa Ngọc
Về dòng vốn, ông Huân cho rằng trước đây việc lưu chuyển vốn còn nhiều rào cản. Tuy nhiên, trong khuôn khổ VIFC, dòng vốn giữa trung tâm và thị trường quốc tế được định hướng vận hành linh hoạt hơn, qua đó hỗ trợ hoạt động giao dịch quốc tế.
Ông cũng cho rằng Việt Nam hiện có dòng chảy hàng hóa hiện hữu, quy mô lên tới hàng nghìn tỷ USD mỗi năm. Đây là cơ sở để thúc đẩy các giao dịch tài chính hàng hải thực hiện ngay tại Việt Nam thay vì thông qua các trung tâm tài chính khác trong khu vực.
“Hiện nay, nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn sử dụng các dịch vụ tài chính, bảo hiểm, tái bảo hiểm và thanh toán xuyên biên giới tại Singapore hoặc Hong Kong (Trung Quốc). Nếu tạo được cơ chế thuận lợi hơn, chi phí cạnh tranh hơn thì các giao dịch này hoàn toàn có thể thực hiện tại Việt Nam”,ông Huân nói.
Đồng thời, đại diện VIFC-HCMC cho biết, họ đang làm việc với nhiều đối tác trong và ngoài nước để nghiên cứu nhu cầu về cơ chế, chính sách ưu đãi, từ đó xây dựng các chính sách đặc thù nhằm thu hút dòng giao dịch tài chính hàng hải về TP. Hồ Chí Minh trong thời gian tới. Cùng với đó, tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp, tập đoàn tài chính, logistics và cảng biển để thu hút thêm các đối tác quốc tế tham gia hệ sinh thái này.
Chọn lối đi riêng, không đối đầu trực diện
Ông Nguyễn Hoàng Anh, Giám đốc Dự án Roland Berger Việt Nam cho rằng, Việt Nam có nhiều điểm tương đồng với Busan (Hàn Quốc) trong quá trình phát triển trung tâm tài chính hàng hải. Trước đây, Busan cũng phải cạnh tranh mạnh với các trung tâm lớn như Thượng Hải hay Tokyo. Tuy nhiên, thay vì đối đầu trực diện, thành phố này lựa chọn hướng tái cấu trúc dựa trên nền tảng sẵn có để từng bước giành thị phần.
Theo ông Nguyễn Hoàng Anh, đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với TP. Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay, tức không cạnh tranh trực tiếp với Singapore mà tận dụng lợi thế sẵn có của hệ sinh thái doanh nghiệp, chủ hàng và hoạt động xuất nhập khẩu quy mô lớn để nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.
Ông cho rằng, ngành hàng hải Việt Nam đang từng bước phát triển đội tàu quốc gia, trong khi lĩnh vực đóng tàu và vận tải biển cũng dần tiệm cận chuẩn quốc tế về quy mô hoạt động. Nhiều doanh nghiệp tiên phong như Gemadept, Hải An, Vosco hay PV Trans đã tham gia mua bán tàu ở nhiều phân khúc như container, hàng rời và hàng lỏng.
“Đây là những sản phẩm đầu tiên mà trung tâm tài chính hàng hải có thể hỗ trợ, thay vì toàn bộ giao dịch mua bán tàu đều phải thực hiện tại Singapore, Hong Kong (Trung Quốc) hay London”, ông Nguyễn Hoàng Anh nhấn mạnh.
Theo ông, với khuôn khổ pháp lý và cơ chế đủ đột phá, Việt Nam hoàn toàn có khả năng thu hút dòng vốn tài trợ cho hoạt động mua bán tàu ngay trong nước, qua đó từng bước hình thành hệ sinh thái tài chính hàng hải mang tính cạnh tranh quốc tế.
Theo ông Phạm Quốc Long, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Gemadept, Việt Nam và TP. Hồ Chí Minh đang có đầy đủ những điều kiện thuận lợi để vươn lên trở thành một trung tâm hàng hải - tài chính mới của khu vực. Tuy nhiên, tiềm năng chỉ thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh khi chúng ta nhìn rõ và xử lý được các điểm nghẽn hiện hữu. Hiện nay, ngành hàng hải Việt Nam vẫn đang đối mặt với một số nút thắt quan trọng về hạ tầng kết nối, dịch vụ tài chính chuyên ngành, cơ chế chính sách, nguồn nhân lực và sự liên kết trong hệ sinh thái."Yêu cầu đặt ra không chỉ là phát triển thêm cảng biển hay mở rộng năng lực logistics, mà là kiến tạo một hệ sinh thái tài chính hàng hải đồng bộ hơn, chuyên sâu hơn và kết nối quốc tế tốt hơn. Đây cũng chính là khoảng trống mà IMFC cần tham gia giải quyết",ông Long cho hay.
