Tín hiệu tích cực từ địa phương
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương đã ghi nhận những chuyển biến tích cực trong tổ chức bộ máy, cải cách hành chính và mức độ phục vụ người dân, doanh nghiệp. Từ Thái Nguyên, Cao Bằng đến nhiều tỉnh, thành khác, bộ máy chính quyền đang từng bước vận hành ổn định, quy trình xử lý công việc được rút ngắn, chất lượng giải quyết thủ tục hành chính được nâng lên, tạo nền tảng cho mô hình quản trị mới phát huy hiệu quả.
Điển hình như tại tỉnh Thái Nguyên, theo báo cáo của UBND tỉnh Thái Nguyên, thực hiện chỉ đạo của Trung ương, công tác sắp xếp tổ chức bộ máy tại địa phương đã được triển khai đồng bộ, quyết liệt. Toàn tỉnh giảm 188 đơn vị hành chính cấp xã; cấp tỉnh giảm 13 cơ quan chuyên môn, 124 phòng chuyên môn nghiệp vụ và nhiều đầu mối trung gian trong hệ thống chính trị.
Theo Bí thư Tỉnh uỷ Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường, sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã bước đầu phát huy hiệu quả rõ nét: bộ máy tinh gọn hơn, giảm trung gian, rút ngắn quy trình xử lý công việc; năng lực phản ứng chính sách nhanh hơn. Chất lượng cung cấp dịch vụ công được cải thiện; người dân và doanh nghiệp thuận lợi hơn trong tiếp cận thủ tục hành chính.
Thống kê từ UBND tỉnh Thái Nguyên cũng cho thấy, năm 2025, Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) của tỉnh đạt 92,54%, xếp thứ 6 trong số 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước đạt 84,64%. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt 99,86%; Chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia đạt 95,98 điểm, đứng thứ 4 cả nước.
Đặc biệt, việc hợp nhất hai tỉnh (Thái Nguyên và Bắc Kạn) đã tạo ra không gian phát triển mới mang tính tích hợp cao. Trong đó, khu vực phía Nam (Thái Nguyên trước đây) tiếp tục phát huy vai trò trung tâm công nghiệp, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, hạ tầng và dịch vụ; khu vực phía Bắc (Bắc Kạn trước đây) phát huy lợi thế về tài nguyên rừng, khoáng sản, du lịch sinh thái, văn hóa bản địa.
“Sự kết nối này không chỉ mở rộng quy mô mà còn tạo ra cấu trúc kinh tế đa dạng, hình thành các chuỗi giá trị liên kết từ sản xuất - chế biến - tiêu thụ, nâng cao giá trị gia tăng và tính bền vững”, Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên cho hay.
Tại tỉnh Cao Bằng, theo báo cáo của UBND tỉnh, sau 1 năm triển khai vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, thể chế hóa các chủ trương của Trung ương và của tỉnh được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ.
Việc triển khai đồng bộ cải cách hành chính và chuyển đổi số tạo nền tảng quan trọng giúp bộ máy chính quyền mới vận hành ổn định ngay từ đầu, đảm bảo thông suốt hoạt động chỉ đạo, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp. 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của các cơ quan, đơn vị được công khai trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh và tích hợp lên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Chất lượng nguồn nhân lực là điểm sáng trong quá trình triển khai mô hình mới. Ở cấp tỉnh, tỷ lệ công chức có trình độ thạc sĩ chiếm khoảng 31%. Ở cấp xã, tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức có trình độ đại học đạt 91,64%; viên chức cấp xã trình độ đại học đạt 84,24%. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh cấp xã được giao thêm nhiều nhiệm vụ mới, đòi hỏi đội ngũ cán bộ không chỉ am hiểu chuyên môn mà còn có khả năng ứng dụng công nghệ, xử lý công việc theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp.
Người dân đến giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công phường Thục Phán (tỉnh Cao Bằng). Ảnh: Hồng Chuyên
Cấp xã phải được tổ chức như tuyến đầu của quản trị công
Những kết quả bước đầu tại các địa phương cho thấy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng bộc lộ không ít khó khăn, đặc biệt về năng lực thực thi ở cấp cơ sở, nguồn nhân lực và điều kiện bảo đảm cho bộ máy mới vận hành thông suốt.
Bên cạnh những kết quả tích cực, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vẫn còn những hạn chế, vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Theo đó, năng lực thực thi ở cơ sở, nhất là cấp xã, chưa theo kịp yêu cầu mới. Khối lượng công việc chuyển xuống cơ sở rất lớn, trong khi cán bộ chuyên sâu về đất đai, quy hoạch, xây dựng, tài chính, đầu tư, công nghệ thông tin, thanh tra, quản lý đô thị, các lĩnh vực phức tạp khác còn thiếu. Nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều việc, chịu áp lực lớn và đối mặt với rủi ro công vụ (theo đánh giá chỉ có 53% cán bộ cấp tỉnh, 30% cán bộ cấp xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ)…
Từ những kết quả, hạn chế và yêu cầu thực tiễn đặt ra, giai đoạn tới, cần thực hiện một số giải pháp trọng tâm, trong đó có việc hoàn thiện mô hình tổ chức và cơ chế vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp.
Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Trung ương, các địa phương hiện đang tiếp tục các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Tại Cao Bằng, tỉnh đang tập trung rà soát quy chế phối hợp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; ưu tiên nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã, đầu tư hạ tầng số, giải quyết những khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Trong khi đó, tỉnh Thái Nguyên cũng tiến hành triển khai đợt cao điểm rà soát vị trí việc làm tại các phòng, ban để khắc phục tình trạng mất cân đối về nhân lực, tiến tới bố trí, điều động cán bộ phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ. Đồng thời, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho cán bộ cơ sở nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số và cải cách hành chính ngày càng sâu rộng; tăng cường cập nhật, hệ thống hóa dữ liệu chính sách, bảo đảm các chủ trương, quy định mới được truyền tải đầy đủ, kịp thời đến địa phương, tạo thuận lợi cho quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo chuyển biến tích cực trong tổ chức bộ máy và phục vụ người dân. Song, để mô hình phát huy hiệu quả bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh chuyển đổi số và bảo đảm nguồn lực cho cấp cơ sở.
