Mua sắm online từ lựa chọn bổ sung trở thành thói quen hàng ngày
Chỉ vài năm trước, mua sắm trực tuyến vẫn được xem là một lựa chọn bổ sung bên cạnh các cửa hàng truyền thống. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử đã khiến thói quen tiêu dùng của người Việt thay đổi đáng kể.
Ngày nay, việc đặt mua một món đồ gia dụng, mỹ phẩm, thực phẩm hay quần áo chỉ cần vài thao tác trên điện thoại. Thay vì dành thời gian đến cửa hàng, nhiều người lựa chọn tìm kiếm sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử, so sánh giá, đọc đánh giá và hoàn tất thanh toán trong vài phút.
Theo nhiều báo cáo thị trường, Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất khu vực Đông Nam Á. Doanh thu thương mại điện tử năm 2025 được ước tính đạt gần 30 tỷ USD và tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số.
Sự phổ biến của điện thoại thông minh là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy xu hướng này. Phần lớn người tiêu dùng hiện thực hiện các giao dịch mua sắm trực tiếp trên thiết bị di động thay vì máy tính như trước đây.
Đặc biệt với thế hệ trẻ, mua sắm online không còn là hoạt động diễn ra theo kế hoạch mà trở thành một phần trong sinh hoạt hàng ngày. Người dùng có thể đặt hàng trong lúc nghỉ trưa, trên đường đi làm hoặc khi đang xem các nội dung giải trí trên mạng xã hội.
Điều này đang khiến nhiều doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận khách hàng. Thay vì tập trung hoàn toàn vào hệ thống cửa hàng vật lý, các thương hiệu ngày càng đầu tư nhiều hơn cho kênh thương mại điện tử, bán hàng đa nền tảng và dịch vụ giao nhận.
Livestream, mạng xã hội và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng
Nếu như trước đây người tiêu dùng chủ động tìm kiếm sản phẩm thì hiện nay sản phẩm lại chủ động xuất hiện trước mắt khách hàng thông qua mạng xã hội.
Sự kết hợp giữa thương mại điện tử và các nền tảng nội dung như Facebook, TikTok hay YouTube đang tạo ra một mô hình tiêu dùng hoàn toàn mới.
Nhiều người không mở ứng dụng với mục đích mua sắm nhưng vẫn phát sinh nhu cầu sau khi xem video đánh giá sản phẩm, livestream bán hàng hoặc nội dung từ các KOL, KOC.
Xu hướng này được gọi là “shoppertainment” – kết hợp giữa mua sắm và giải trí.
Trong mô hình này, người tiêu dùng không chỉ xem thông tin sản phẩm mà còn tương tác trực tiếp với người bán, đặt câu hỏi và nhận khuyến mãi theo thời gian thực.
Livestream bán hàng hiện trở thành công cụ quan trọng của nhiều doanh nghiệp. Không ít phiên phát sóng thu hút hàng trăm nghìn đến hàng triệu lượt xem, tạo ra doanh thu lớn chỉ trong vài giờ.
Bên cạnh đó, mạng xã hội cũng làm thay đổi cách người tiêu dùng đánh giá sản phẩm. Thay vì chỉ tin vào quảng cáo của doanh nghiệp, nhiều người có xu hướng tham khảo đánh giá từ cộng đồng hoặc trải nghiệm thực tế của những người có ảnh hưởng trên nền tảng số.
Chính điều này đang khiến hành trình mua sắm trở nên ngắn hơn nhưng đồng thời cũng chịu tác động nhiều hơn từ nội dung số và thuật toán đề xuất.
Thương mại điện tử đang trở thành động lực mới của nền kinh tế số
Không chỉ thay đổi hành vi tiêu dùng, thương mại điện tử còn tạo ra những tác động lớn đối với nền kinh tế.
Sự phát triển của các sàn thương mại điện tử kéo theo nhu cầu đầu tư mạnh vào logistics, kho bãi, thanh toán điện tử và công nghệ dữ liệu.
Tại các thành phố lớn, hình ảnh nhân viên giao hàng di chuyển liên tục để đáp ứng hàng triệu đơn hàng mỗi ngày đã trở nên quen thuộc. Nhiều đơn hàng hiện có thể được giao trong vòng vài giờ thay vì phải chờ nhiều ngày như trước.
Đối với doanh nghiệp, thương mại điện tử mở ra cơ hội tiếp cận khách hàng trên phạm vi toàn quốc mà không cần đầu tư quá lớn cho hệ thống phân phối truyền thống.
Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã hay hộ kinh doanh cá thể đã tìm được đầu ra mới thông qua các nền tảng số.
Theo các chuyên gia, động lực tăng trưởng của thương mại điện tử Việt Nam trong những năm tới vẫn rất lớn nhờ dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng Internet cao và sự phát triển của công nghệ số.
Bên cạnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các mô hình mua sắm kết hợp giải trí được dự báo sẽ tiếp tục làm thay đổi cách người Việt tiếp cận sản phẩm và dịch vụ.
Từ một xu hướng mới xuất hiện cách đây chưa lâu, thương mại điện tử đang dần trở thành một phần quan trọng trong đời sống tiêu dùng của người Việt, đồng thời là động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi số của nền kinh tế trong giai đoạn tới.
