Khi quyền sở hữu trí tuệ trở thành lợi thế cạnh tranh
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, tài sản trí tuệ ngày càng trở thành yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Không chỉ là thương hiệu, nhãn hiệu hay kiểu dáng công nghiệp, quyền sở hữu trí tuệ còn bao gồm các sản phẩm sáng tạo, phần mềm, giải pháp công nghệ và nhiều giá trị vô hình khác được hình thành trong quá trình sản xuất, kinh doanh.
Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực truyền thông số, giáo dục STEM và công nghệ, Công ty Cổ phần Truyền thông số ADVTV là một trong những đơn vị sớm quan tâm đến việc đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm của mình.
Tệp hồ sơ lưu trữ dày cộp trên bàn làm việc của anh Nguyễn Hữu Thế là minh chứng cho hành trình kiên trì bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Từ giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, bản quyền tác giả đến các thủ tục pháp lý liên quan. Ảnh: Ngô Nhung
Chia sẻ khi hoàn tất các thủ tục đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ cho hệ sinh thái sản phẩm của doanh nghiệp, anh Nguyễn Hữu Thế - Giám đốc Công ty Cổ phần Truyền thông số ADVTV cho biết, doanh nghiệp đã thực hiện đăng ký bảo hộ cả phần cứng và phần mềm.
“Đối với phần mềm, chúng tôi đăng ký bản quyền cho các bộ mã nguồn, các chương trình và phần mềm giảng dạy. Với phần cứng, doanh nghiệp thực hiện đăng ký nhãn hiệu, nhãn dán, kiểu dáng công nghiệp và các yếu tố nhận diện sản phẩm. Trong đó, phải đạt các tiêu chuẩn chất lượng như ISO 9001:2015; 14001:2015; TCVN và QCVN… Đây là việc làm cần thiết để bảo vệ thành quả sáng tạo cũng như bảo đảm quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp”, anh Thế chia sẻ.
Theo anh Thế, giá trị của việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ được thể hiện rõ nhất qua một sự việc xảy ra vào năm 2023. Khi sản phẩm của doanh nghiệp được nhà phân phối đưa tham gia đăng ký một gói thầu lớn, phía đối thủ đã đặt vấn đề rằng phần mềm của ADVTV chưa được đăng ký bản quyền.
“Thời điểm đó, chúng tôi phải trực tiếp vào TP. Hồ Chí Minh để mang toàn bộ giấy chứng nhận đăng ký bản quyền phần mềm và các hồ sơ liên quan chứng minh sản phẩm đã được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Sau khi hoàn thiện hồ sơ pháp lý, doanh nghiệp đã vượt qua các vướng mắc và giành được gói thầu trị giá hơn 6 tỷ đồng. Từ thực tế đó mới thấy, quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là giấy tờ hành chính mà là công cụ pháp lý bảo vệ doanh nghiệp, tạo lợi thế cạnh tranh rất lớn khi tham gia thị trường”,anh Thế nhấn mạnh.
Mỗi tờ giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, bản quyền tác giả… đều ghi dấu nỗ lực xây dựng và bảo vệ giá trị thương hiệu của doanh nghiệp trong môi trường số. Ảnh: Ngô Nhung
Cũng theo anh Thế, trong môi trường số hiện nay, nguy cơ sao chép nội dung, phần mềm hay ý tưởng sáng tạo luôn hiện hữu. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động đăng ký bảo hộ từ sớm thay vì chờ đến khi phát sinh tranh chấp mới tìm cách xử lý.
“Đối với doanh nghiệp khởi nghiệp hoặc doanh nghiệp nhỏ, tài sản lớn nhất nhiều khi không phải nhà xưởng hay máy móc mà chính là ý tưởng, công nghệ và thương hiệu. Nếu không bảo vệ những tài sản đó, doanh nghiệp có thể đánh mất lợi thế cạnh tranh ngay từ khi mới bắt đầu”,anh Thế nói.
Chủ động bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ từ sớm
Theo các chuyên gia pháp lý, nhiều doanh nghiệp ở Thanh Hoá đã đặc biệt quan tâm đến quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, không ít những đơn vị còn chủ quan đến vấn đề này, họ chỉ bắt đầu tìm hiểu các thủ tục bảo hộ khi xảy ra tranh chấp hoặc phát hiện sản phẩm bị sao chép.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Luật sư Trịnh Thị Tuấn - Giám đốc Công ty Luật Sao Việt T&T cho rằng, quyền sở hữu trí tuệ ngày nay đã trở thành một trong những loại tài sản quan trọng nhất của doanh nghiệp.
“Trong bối cảnh hội nhập và kinh tế số phát triển mạnh mẽ, quyền sở hữu trí tuệ không đơn thuần là công cụ bảo vệ thương hiệu mà còn là nền tảng để doanh nghiệp khẳng định vị thế trên thị trường. Một nhãn hiệu được bảo hộ, một phần mềm được đăng ký bản quyền hay một kiểu dáng công nghiệp được xác lập quyền sở hữu đều có thể tạo ra giá trị kinh tế rất lớn”,Luật sư Trịnh Thị Tuấn nhận định.
Theo Luật sư Trịnh Thị Tuấn, những hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện nay diễn ra khá phổ biến, đặc biệt trên môi trường mạng và các nền tảng thương mại điện tử. Các hình thức thường gặp gồm sao chép nội dung số, sử dụng trái phép hình ảnh, nhãn hiệu, làm giả sản phẩm hoặc khai thác các phần mềm khi chưa được phép của chủ sở hữu.
Luật sư Trịnh Thị Tuấn - Giám đốc Công ty Luật Sao Việt T&T nhấn mạnh, quyền sở hữu trí tuệ là một trong những loại tài sản quan trọng nhất của doanh nghiệp. Ảnh: Quốc Anh
“Việc chậm đăng ký bảo hộ có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý. Thực tế đã có trường hợp doanh nghiệp đầu tư xây dựng thương hiệu nhiều năm nhưng bị đơn vị khác đăng ký nhãn hiệu trước, dẫn đến mất quyền sử dụng chính thương hiệu do mình tạo ra. Khi đó, chi phí xử lý tranh chấp thường lớn hơn rất nhiều so với chi phí đăng ký bảo hộ ban đầu”,Luật sư Tuấn cho biết.
Từ thực tiễn tư vấn pháp luật cho các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, Luật sư Trịnh Thị Tuấn đánh giá nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ tại Thanh Hóa đã có nhiều chuyển biến tích cực trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa thực sự coi đây là nhiệm vụ cần ưu tiên.
“Doanh nghiệp cần chủ động rà soát các tài sản trí tuệ đang sở hữu, thực hiện đăng ký bảo hộ từ sớm và xây dựng chiến lược quản lý tài sản trí tuệ lâu dài. Đây chính là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa rủi ro và bảo vệ thành quả đầu tư”,Luật sư Tuấn khuyến nghị.
Đồng hành cùng doanh nghiệp trong công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng Quản lý thị trường Thanh Hóa cũng tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
Ông Đinh Khánh Toàn - Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa cho biết, quyền sở hữu trí tuệ đang ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển thương hiệu của doanh nghiệp.
“Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ tài sản hợp pháp mà còn góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế bền vững. Trong thời gian tới, lực lượng Quản lý thị trường sẽ tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường, phối hợp với các cơ quan chức năng để kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ”,ông Toàn nhấn mạnh.
Trong thời kỳ số, quyền sở hữu trí tuệ không còn là vấn đề riêng của các doanh nghiệp lớn mà đã trở thành yêu cầu thiết yếu đối với mọi tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh. Việc chủ động xác lập, quản lý và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị thương hiệu, tăng sức cạnh tranh và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.
