Người nông dân tất bật trên những triền đồi xứ Thanh
Những ngày cuối tháng 5, vùng trồng dứa ở phường Quang Trung (tỉnh Thanh Hóa) bước vào chính vụ thu hoạch. Từ trên các triền đồi nhìn xuống, những vạt dứa xanh ngắt điểm sắc vàng của quả chín tạo nên khung cảnh đặc trưng của mùa thu hoạch ở miền trung du xứ Thanh.
Ngay từ sáng sớm, không khí trên các đồi dứa đã nhộn nhịp. Dọc những lối mòn quanh co men theo sườn đồi, từng tốp lao động nhanh tay cắt quả, phân loại rồi gùi dứa xuống điểm tập kết cho thương lái. Tiếng gọi nhau, tiếng xe chờ hàng và những sọt dứa đầy nối tiếp nhau tạo nên nhịp lao động khẩn trương trong những ngày chính vụ.
Giữa cái nắng gay gắt gần 40 độ C, công việc nặng nhọc nhất thuộc về những lao động chuyên gùi dứa thuê. Những chiếc sọt đầy, nặng từ 50 - 70kg được chất kín trên lưng, theo chân người lao động vượt qua quãng đường dài hàng chục đến cả trăm mét trên địa hình đồi dốc.
Anh Bùi Văn Tướng, 42 tuổi, người có nhiều năm làm nghề gùi dứa thuê, cho biết mùa thu hoạch là thời điểm bận rộn nhất trong năm. Ở khu vực này có cả chục tổ bốc dứa, mỗi tổ khoảng 20 - 25 người. Các nhóm lao động làm việc liên tục từ sáng tới chiều, trung bình thu hoạch và vận chuyển từ 20 - 30 tấn dứa mỗi ngày.
“Công việc từ bẻ dứa đến vận chuyển được tính theo tấn. Mỗi tấn dứa, người lao động được trả công khoảng 500.000 - 700.000 đồng, tùy quãng đường và độ dốc. Trung bình mỗi ngày, nhóm thợ của tôi cũng kiếm được tiền triệu mỗi người”, anh Tướng chia sẻ.
Cây dứa tạo sinh kế trên vùng đồi
Theo anh Tướng, làm nghề gùi dứa thuê vất vả nhất là phải làm việc dưới thời tiết oi bức, đường đồi dốc, nhiều đoạn trơn trượt. Lá dứa sắc nhọn cũng dễ gây trầy xước nếu không quen việc. Vì vậy, người nông dân thường mang theo nước uống, tranh thủ nghỉ dưới bóng cây sau vài chuyến gùi rồi lại tiếp tục công việc.
Không chỉ nam giới, nhiều phụ nữ địa phương cũng tham gia thu hoạch dứa thời vụ để tăng thêm thu nhập. Chị Lương Thị Dựa, 36 tuổi, cho biết phụ nữ chủ yếu đảm nhận các công việc như bẻ dứa, lựa quả, phân loại và đóng thùng; còn nam giới thường phụ trách gùi, bốc xếp và vận chuyển.
Sau khi được đưa xuống điểm tập kết, dứa được thương lái cân và thanh toán ngay tại chỗ. Những chiếc xe tải nối đuôi nhau chờ lấy hàng để chở đi tiêu thụ tại các tỉnh phía Bắc hoặc đưa vào nhà máy chế biến. Nhờ có thương lái thu mua tại vườn, người trồng giảm bớt chi phí vận chuyển, đồng thời rút ngắn thời gian tiêu thụ trong những ngày thu hoạch rộ.
Theo lãnh đạo phường Quang Trung, địa phương hiện có khoảng 450ha dứa, tập trung nhiều ở khu vực phường Bắc Sơn cũ. Trung bình mỗi ha cho sản lượng khoảng 50 tấn. Dứa là cây trồng chủ lực của địa phương hơn 30 năm nay, gắn bó với đời sống sản xuất của nhiều hộ dân.
Với đặc điểm phù hợp với đất đồi, cây dứa không chỉ giúp người dân khai thác hiệu quả diện tích canh tác mà còn tạo việc làm thời vụ cho nhiều lao động trong khâu chăm sóc, thu hoạch, vận chuyển và sơ chế. Đặc biệt, với những hộ sản xuất quy mô lớn, cây dứa đã góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và tạo nguồn tích lũy ổn định hơn.
Hướng tới nâng giá trị vùng trồng
Thanh Hóa hiện là một trong những vùng trồng dứa lớn ở miền Bắc, với diện tích khoảng 4.000ha, sản lượng hằng năm đạt 120.000 - 130.000 tấn. Vùng trồng tập trung ở khu vực thị xã Bỉm Sơn cũ, cùng các địa phương thuộc huyện Hà Trung, Yên Định và Ngọc Lặc cũ.
Phần lớn sản lượng dứa được cung cấp cho các nhà máy chế biến hoặc chuyển tới các chợ đầu mối, điểm bán lẻ. Điều này cho thấy cây dứa không chỉ là cây trồng truyền thống của nhiều vùng đồi Thanh Hóa, mà còn là nguồn nguyên liệu quan trọng cho công nghiệp chế biến nông sản.
Tuy nhiên, để cây dứa tiếp tục phát triển bền vững, việc ổn định đầu ra, nâng cao chất lượng quả và tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết vẫn là yêu cầu quan trọng. Khi vùng trồng được quy hoạch tốt hơn, người dân áp dụng kỹ thuật đồng bộ hơn và sản phẩm có thêm kênh tiêu thụ ổn định, giá trị từ cây dứa có thể tiếp tục được nâng lên.
Từ những triền đồi đang vào vụ thu hoạch ở Quang Trung có thể thấy, cây dứa không chỉ mang lại nguồn thu cho người trồng mà còn tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Giữa nhịp lao động tất bật mùa chính vụ, những sọt dứa nặng trĩu được gùi xuống từ sườn đồi cũng là hình ảnh rõ nét về một loại cây đã bám rễ lâu dài trên vùng đất trung du xứ Thanh.
