Nông dân chọn hươu để giảm rủi ro chăn nuôi
Trong chăn nuôi nông hộ, bài toán lớn nhất không chỉ là nuôi con gì cho giá trị cao, mà còn là con vật đó có phù hợp với điều kiện đất đai, lao động và nguồn thức ăn sẵn có hay không. Với vợ chồng ông Thái Văn Thảo (sống tại ấp Mỹ Phước, xã Nhơn Mỹ, tỉnh An Giang), câu trả lời đến từ đàn hươu được đưa về nuôi từ năm 2022.
Thời điểm bắt đầu, ông Thảo mua 15 con hươu giống, mỗi con khoảng 35 triệu đồng. Thay vì đầu tư chuồng trại mới, gia đình tận dụng chuồng bò cũ, cải tạo thành các ô nuôi riêng để giảm chi phí ban đầu. Sau hơn 3 năm, đàn hươu phát triển lên khoảng 50 con, trong đó có 20 con đang cho nhung.
Theo ông Thảo, hươu là vật nuôi đã được thuần hóa, có sức đề kháng tốt, ít xảy ra dịch bệnh và không đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc quá phức tạp. Thức ăn chủ yếu là cỏ voi, chuối cây, thân bắp, trái cây và phụ phẩm nông nghiệp. Mỗi ngày, đàn hươu tiêu thụ hơn 300 kg cỏ; bình quân mỗi con ăn khoảng 7 đến 10 kg thức ăn xanh.
Lợi thế của mô hình nằm ở khả năng tận dụng nguồn thức ăn tại chỗ. Gia đình ông Thảo sử dụng cỏ trồng trên đất nhà và 15 công đất thuê, nhờ đó giảm đáng kể chi phí chăn nuôi. Với người nông dân, đây là yếu tố quan trọng, bởi chi phí thức ăn thường quyết định phần lớn hiệu quả của một mô hình chăn nuôi.
Hươu nuôi khoảng 2 năm bắt đầu cho nhung và có thể khai thác trong thời gian dài, khoảng 25 năm. Bình quân mỗi năm hươu cho thu hoạch nhung 2 lần. Với giá nhung tươi hiện khoảng 25 triệu đồng/kg, mô hình này tạo ra dòng thu nhập tương đối ổn định nếu đàn hươu được chăm sóc tốt.
So với nuôi bò hay nuôi heo, hươu có những lợi thế riêng. Nuôi bò cần diện tích và phụ thuộc nhiều vào biến động giá thị trường, trong khi nuôi heo thường đối mặt nguy cơ dịch bệnh cao. Với hươu, chuồng trại ít mùi hôi, công chăm sóc không quá nặng, người nuôi vẫn có thể sắp xếp thời gian làm thêm việc khác.
Bà Cao Thị Leo cho biết, mỗi ngày gia đình chủ yếu cho hươu ăn vào buổi sáng và chiều, buổi trưa cho uống nước. Ngoài cỏ là thức ăn chính, các loại khoai, bắp hoặc phụ phẩm khác chỉ bổ sung vài ngày một lần để dưỡng nhung tốt hơn.
Từ bán nhung tươi đến liên kết đầu ra
Điểm đáng chú ý của mô hình tại ấp Mỹ Phước không chỉ nằm ở việc nuôi hươu lấy nhung, mà còn ở cách tổ chức sản xuất theo hướng liên kết. Từ hiệu quả ban đầu, mô hình được gắn với Hợp tác xã (HTX) địa phương nhằm mở rộng đầu ra, bao tiêu con giống và phát triển sản phẩm chế biến.
Ngoài nhung tươi, HTX còn phát triển các sản phẩm từ nhung hươu như nhung sấy khô, nhung ngâm mật ong, nhung ngâm rượu kết hợp sâm, kỷ tử, táo tàu và một số nguyên liệu khác phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Các sản phẩm được cấp chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm và đã tiêu thụ tại nhiều địa phương.
Việc chế biến giúp người nuôi không phụ thuộc hoàn toàn vào bán nhung tươi. Đây là hướng đi quan trọng trong phát triển mô hình nông dân, bởi sản phẩm sau thu hoạch nếu được sơ chế, chế biến và xây dựng thương hiệu sẽ có khả năng giữ giá tốt hơn, mở rộng thị trường tốt hơn.
Bên cạnh đó, ông Thảo còn tham gia xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ cho các hộ dân cùng nuôi hươu. Hươu con từ 5 đến 6 tháng tuổi được hợp tác xã thu mua với giá ổn định từ 10 đến 13 triệu đồng/con. Nhung hươu cũng được cam kết đầu ra, giúp người nuôi yên tâm hơn khi mở rộng đàn.
Thực tế, nhiều cặp nhung chưa đến thời điểm cắt đã có khách đặt mua trước. Có cặp nhung nặng gần 900 gram, giá hơn 20 triệu đồng. Tuy nhiên, để có cặp nhung đẹp, hươu thường cần được nuôi đến khoảng 5 hoặc 6 năm tuổi.
