Ngôi chùa cổ gắn với một trong những nhân vật huyền thoại của lịch sử Việt Nam
Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội hiện đại vẫn tồn tại một ngôi chùa cổ mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng dân gian.
Đó là Chùa Láng, còn có tên chữ là Chiêu Thiền tự, tọa lạc tại phường Láng Thượng, Hà Nội. Ngôi chùa được xem là một trong những di tích tiêu biểu của vùng đất phía Tây kinh thành Thăng Long xưa.
Theo truyền thuyết dân gian, chùa được xây dựng dưới thời vua Lý Anh Tông nhằm thờ Phật, tưởng nhớ vua Lý Thần Tông và đặc biệt là thiền sư Từ Đạo Hạnh - nhân vật gắn với nhiều huyền thoại nổi tiếng trong lịch sử Phật giáo Việt Nam.
Trải qua gần 900 năm tồn tại, nơi đây vẫn là điểm đến tâm linh thu hút đông đảo người dân và du khách mỗi năm.
Điều khiến chùa Láng trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở tuổi đời hàng thế kỷ mà còn ở câu chuyện về thiền sư Từ Đạo Hạnh.
Theo nhiều tài liệu cổ và truyền thuyết dân gian, Từ Đạo Hạnh là một thiền sư nổi tiếng thời nhà Lý, được xem là người có công lớn trong việc phát triển Phật giáo dân gian và nghệ thuật chèo truyền thống.
Tương truyền, trước khi viên tịch, ông đã báo trước việc mình sẽ đầu thai vào gia đình Sùng Hiền hầu. Sau này, người được cho là hóa thân của thiền sư đã trở thành vua Lý Thần Tông.
Chính vì vậy, khi lên ngôi, vua Lý Anh Tông đã cho xây dựng chùa Chiêu Thiền nhằm tưởng nhớ công lao của vị thiền sư và vua cha.
Cho đến ngày nay, nhiều hiện vật liên quan đến truyền thuyết này vẫn được lưu giữ trong khuôn viên chùa, góp phần tạo nên nét huyền bí cho di tích cổ.
Kiến trúc cổ kính giữa lòng đô thị hiện đại
Bước qua cổng tam quan của chùa Láng, du khách dễ dàng cảm nhận được không gian thanh tịnh tách biệt hoàn toàn với phố thị bên ngoài.
Cổng tam quan nổi bật với những câu đối ghép bằng mảnh sứ xanh lam, tạo nên vẻ cổ kính đặc trưng của kiến trúc truyền thống Bắc Bộ.
Khuôn viên chùa được bố trí theo trục đối xứng kéo dài từ cổng vào đến khu nhà Tổ phía sau. Hai sân lớn rộng rãi nằm nối tiếp nhau, ở giữa có sập đá - nơi từng dùng để đặt kiệu trong các nghi lễ truyền thống.
Điểm nhấn nổi bật trong sân chùa là lầu bát giác với 16 mái đao cong mềm mại. Đây là nơi thường diễn ra các nghi lễ dâng hương quan trọng.
Phía sau là hệ thống công trình gồm tiền đường, trung đường, thượng điện, nhà Mẫu, nhà Tổ, hành lang và vườn tháp được sắp xếp hài hòa giữa kiến trúc và cảnh quan thiên nhiên.
Không gian nhiều lớp tạo nên cảm giác vừa uy nghiêm vừa thanh tịnh, đặc trưng của các ngôi chùa cổ thời phong kiến.
Một trong những giá trị nổi bật nhất của chùa Láng là hệ thống di sản vật thể còn được bảo tồn khá nguyên vẹn.
Theo thống kê, chùa hiện lưu giữ khoảng 198 pho tượng lớn nhỏ có niên đại từ thế kỷ XVII đến XIX. Ngoài ra còn có hàng chục bức hoành phi, câu đối, sắc phong và bia đá quý.
Đặc biệt, ngôi chùa sở hữu 15 tấm bia đá ghi lại lịch sử hình thành và những lần trùng tu qua nhiều triều đại.
Trong đó có tấm bia được dựng từ năm 1656 với hoa văn chạm khắc tinh xảo, được giới nghiên cứu đánh giá có giá trị cao về mặt lịch sử và mỹ thuật.
Nhiều pho tượng La Hán, tượng Phật cùng các hiện vật cổ hiện vẫn được bảo quản trong không gian nguyên bản, trở thành nguồn tư liệu quý phục vụ nghiên cứu văn hóa và tín ngưỡng dân gian Việt Nam.
Lễ hội truyền thống thu hút đông đảo người dân
Không chỉ là di tích lịch sử, chùa Láng còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của người dân Hà Nội. Hằng năm, lễ hội chùa Láng được tổ chức vào ngày 7 tháng 3 âm lịch để tưởng niệm ngày hóa của thiền sư Từ Đạo Hạnh. Đây là một trong những lễ hội truyền thống nổi tiếng của Thăng Long xưa, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.
Ngoài các nghi lễ dâng hương, rước kiệu, tế lễ, lễ hội còn có nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc như thi thổi cơm, đập niêu, chọi gà, đấu cờ tướng, thư pháp và trình diễn nghệ thuật truyền thống.
Những giá trị văn hóa ấy đã giúp chùa Láng trở thành điểm đến vừa mang ý nghĩa tâm linh vừa góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa lâu đời của Hà Nội.
Ngày nay, cùng với quá trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản, chùa Láng tiếp tục là một trong những địa chỉ văn hóa - tâm linh tiêu biểu của Thủ đô, nơi lưu giữ gần một thiên niên kỷ lịch sử giữa lòng thành phố hiện đại.
