Cổ tự nghìn năm bên dòng sông Đáy
Chùa Non Nước, còn có tên gọi là chùa Dục Thúy Sơn, tọa lạc dưới chân núi Non Nước, bên ngã ba sông Đáy và sông Vân, thuộc phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Từ đây đến khu du lịch Tràng An chỉ khoảng 9km, cách Hang Múa khoảng 7km, rất thuận tiện để kết hợp tham quan trong hành trình khám phá vùng đất cố đô.
Sở hữu khuôn viên rộng khoảng 2.000m², chùa nằm ở vị trí "tựa sơn hướng thủy", phía sau là núi Non Nước, phía trước là dòng sông Đáy hiền hòa. Từ sân chùa, du khách có thể phóng tầm mắt bao quát một vùng non nước hữu tình, cảm nhận bầu không khí thanh tịnh tách biệt khỏi sự ồn ào của phố thị.
Theo các tư liệu lịch sử, chùa được Quốc sư Nguyễn Minh Không xây dựng dưới thời vua Lý Nhân Tông. Đến thời Trần, nhà sư Trí Nhu tiến hành trùng tu và danh sĩ Trương Hán Siêu đặt tên là Dục Thúy Sơn.
Không chỉ là công trình Phật giáo lâu đời, chùa Non Nước còn gắn với nhiều dấu mốc lịch sử quan trọng. Nơi đây từng chứng kiến giai đoạn chuyển giao giữa triều Đinh và Tiền Lê, đồng thời giữ vị trí chiến lược tại ngã ba sông Đáy - sông Vân trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.
Trải qua gần một thiên niên kỷ cùng nhiều biến cố lịch sử, ngôi chùa đã được trùng tu nhiều lần. Đợt tu bổ quy mô lớn nhất diễn ra vào năm 2006, góp phần gìn giữ giá trị kiến trúc và văn hóa của di tích đến ngày nay.
Kiến trúc đá độc đáo giữa non nước Ninh Bình
Điểm đặc biệt của chùa Non Nước là phần lớn công trình được xây dựng bằng đá, tạo nên vẻ bề thế và trường tồn theo thời gian.
Nổi bật nhất là tòa chính điện với hệ mái kép lợp ngói truyền thống. Những đầu đao cong vút cùng các họa tiết rồng, phượng được chạm khắc tinh xảo mang đậm dấu ấn kiến trúc Phật giáo thời Lý - Trần. Bên trong chính điện là tượng Phật lớn được dát vàng đặt ở vị trí trung tâm, xung quanh là hệ thống tượng thờ cùng nhiều pháp khí, tạo nên không gian trang nghiêm, linh thiêng. Khói hương nghi ngút mỗi ngày khiến nơi đây luôn mang bầu không khí tĩnh lặng, thanh tịnh.
Chùa có hai cổng chính, trong đó cổng phía Đông Nam hướng ra sông Đáy là nơi nhiều người dân lựa chọn thả cá chép vào dịp ông Công, ông Táo hằng năm. Ngay khuôn viên phía trước là tượng Quan Thế Âm Bồ Tát cùng nhiều tượng đá được bố trí hài hòa giữa không gian cây xanh.
Bao quanh ngôi chùa là nhiều cây cổ thụ lâu năm, các chậu bonsai được chăm sóc công phu và những giàn cây leo phủ kín hàng rào. Vào sáng sớm, khi sương còn bảng lảng trên núi Non Nước, khung cảnh nơi đây mang vẻ đẹp huyền ảo, khiến nhiều người ví như chốn bồng lai.
Vẻ đẹp ấy từng được nhiều danh nhân ca ngợi trong thơ văn. Nguyễn Trãi từng viết trong bài Dục Thúy Sơn:
"Bóng tháp hình trâm ngọc, Gương soi ánh tóc huyền."
Trong khi đó, vua Lê Thánh Tông cũng dành những lời ngợi ca cho cảnh sắc nơi đây:
"Nơi gọi là Bồng, nơi gọi là Nhược, Hai bên góp làm Non Nước."
Điểm dừng chân không thể bỏ lỡ khi đến Ninh Bình
Ngoài giá trị tâm linh, chùa Non Nước còn là điểm khởi đầu lý tưởng để khám phá quần thể danh thắng nổi tiếng của Ninh Bình.
Ngay phía sau chùa là núi Non Nước với gần 100 bậc đá dẫn lên đỉnh. Từ trên cao, du khách có thể chiêm ngưỡng toàn cảnh thành phố Hoa Lư, dòng sông Đáy uốn lượn và những dãy núi đá vôi đặc trưng của vùng di sản.
Trên các vách đá vẫn còn lưu giữ hàng trăm bài thơ khắc của các danh nhân qua nhiều triều đại, tạo nên giá trị văn hóa độc đáo hiếm thấy ở các danh thắng khác.
Dưới chân núi là đền thờ danh nhân Trương Hán Siêu - người có công lớn trong việc phát hiện, ca ngợi vẻ đẹp của núi Non Nước qua các tác phẩm văn học nổi tiếng.
Một điểm dừng chân khác là Nghinh Phong Các (lầu đón gió), công trình nằm trên đỉnh núi với tầm nhìn rộng mở, nơi du khách có thể ngắm trọn vẻ đẹp non nước hữu tình của Ninh Bình.
Nhờ vị trí thuận lợi, chùa Non Nước thường được kết hợp trong hành trình tham quan Tràng An, Hoa Lư, Hang Múa và Tam Cốc. Không chỉ là nơi hành hương cầu bình an, ngôi cổ tự gần nghìn năm tuổi còn mang đến cho du khách cơ hội tìm hiểu lịch sử, kiến trúc và vẻ đẹp văn hóa của vùng đất cố đô.
