Mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính chính thức cho người dân là mục tiêu xuyên suốt của ngành Ngân hàng. Bên cạnh mạng lưới truyền thống, ngân hàng thuần số mang đến một cách tiếp cận khác: phục vụ khách hàng hoàn toàn trên môi trường số, từ mở tài khoản đến tiết kiệm, vay vốn và thậm chí giao dịch xuyên biên giới… mà không cần đến quầy giao dịch.
Trên nền tảng đó, các mô hình ngân hàng số lần lượt ra đời. Cake by VPBank là một trường hợp tiêu biểu. Hơn 5 năm trước, ngân hàng số này bắt đầu với một câu hỏi được ông Nguyễn Hữu Quang, CEO Cake by VPBank, chia sẻ: liệu có thể xây dựng một ngân hàng hoàn toàn trên môi trường số, nhưng vẫn phục vụ hàng triệu khách hàng, kinh doanh hiệu quả và tạo ra những mối quan hệ tài chính dài hạn hay không?
Năm 2026, Cake được Euromoney trao giải "Ngân hàng số tốt nhất Việt Nam" ở hạng mục Group Level Banking. Đây là hạng mục đo lường ngân hàng số và ngân hàng thương mại truyền thống trên cùng một hệ quy chiếu, với các tiêu chí về hiệu quả vận hành, khả năng sinh lời và năng lực thích ứng.
Có thể thấy, những tiêu chí này cũng gần với các thước đo về an toàn và phát triển bền vững mà ngành Ngân hàng hướng tới.
Từ tăng quy maô đến hiệu quả bền vững
Thị trường ngân hàng số thế giới đang trải qua quá trình sàng lọc mạnh. Theo Báo cáo Ngân hàng toàn cầu 2026 của McKinsey, hàng trăm fintech đã bị đào thải, trong khi nhóm dẫn đầu vừa tăng trưởng nhanh, vừa đạt lợi nhuận tốt. McKinsey cho rằng lợi thế của các ngân hàng số thành công nằm ở nền tảng công nghệ vững và chi phí thu hút, phục vụ khách hàng tăng thêm ở mức thấp. Nói cách khác, tăng trưởng chỉ bền vững khi đi kèm hiệu quả trên từng khách hàng.
Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy hướng đi tương tự. Cake hiện phục vụ gần 8 triệu khách hàng với dải sản phẩm đầy đủ từ tài khoản, thanh toán, tiết kiệm, vay tiêu dùng, thẻ tín dụng, đầu tư…, tạo quy mô đủ lớn để tối ưu chi phí vận hành. Quý III/2024, sau 3,5 năm hoạt động, ngân hàng đạt điểm hòa vốn EBITDA. Doanh thu bình quân trên mỗi khách hàng (ARPU) tăng từ 5 USD năm 2023 lên 25 USD năm 2025, dự kiến đạt 44 USD năm 2026.
Theo ông Ravi Kittane, chuyên gia tư vấn cấp cao ngành dịch vụ tài chính tại EY, ngân hàng hiện đại không còn chỉ là nơi gửi tiền hay bán các sản phẩm tín dụng có sẵn. Ngân hàng phải cung cấp dịch vụ đúng vào thời điểm khách hàng cần. Chuyên gia này đánh giá Cake đang áp dụng mô hình "dẫn dắt bởi giao dịch" với kết quả tích cực.
"Thành công không còn chỉ được đo bằng việc có thêm bao nhiêu người dùng, mà bằng việc mỗi khách hàng có thể tìm thấy ngày càng nhiều giá trị trong hệ sinh thái của Cake", ông Quang nhận định.
Tài chính toàn diện và nguồn nhân lực cho giai đoạn mới
Một đóng góp đáng chú ý của mô hình ngân hàng số là thúc đẩy tài chính toàn diện trong nền kinh tế số. Cake mở rộng kết nối với đối tác trong các ngành bán lẻ, viễn thông, vận tải và bảo hiểm, đưa dịch vụ tài chính vào ngay các ứng dụng gọi xe, mua sắm. Một tài xế công nghệ hay người làm nghề tự do có thể được duyệt khoản vay nhỏ sau vài thao tác trên điện thoại.
Bên cạnh công nghệ, nguồn nhân lực là yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng. Theo CEO Cake, khi những công việc lặp lại được tự động hóa, vai trò của con người sẽ dịch chuyển lên các tầng giá trị cao hơn: đặt đúng câu hỏi, thiết kế sản phẩm, đưa ra đánh giá và chịu trách nhiệm với những quyết định quan trọng. Định hướng này được HR Asia ghi nhận khi vinh danh Cake là "Nơi làm việc tốt nhất châu Á" và "Doanh nghiệp ứng dụng công nghệ xuất sắc trong quản trị nhân lực".
