Chiều 15/10, tại buổi họp báo cung cấp thông tin định kỳ quý III/2026 do tỉnh Lai Châu tổ chức, Sở Công Thương thông tin về thực trạng và công tác quản lý hoạt động khai thác khoáng sản.
Từ giữa tháng 9/2026, Sở Công Thương tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng. Theo báo cáo, việc tiếp nhận, tham mưu thực hiện nhiệm vụ được duy trì thông suốt, bảo đảm công tác quản lý không bị gián đoạn.
Từng bước đưa tài nguyên vào khai thác theo quy định
Tỉnh Lai Châu có nguồn tài nguyên khoáng sản đa dạng với 101 mỏ, điểm mỏ khoáng sản, gồm nhiều loại như đất hiếm, vàng, đồng, chì - kẽm, đá ốp lát, nước nóng và nước khoáng. Theo phương án quản lý về địa chất, khoáng sản trong Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030 khoanh định 244 khu, điểm mỏ phục vụ quy hoạch, thăm dò, khai thác và chế biến.
9 tháng năm 2026, cơ quan chuyên môn đã tham mưu phê duyệt kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 76 khu vực mỏ. Đến thời điểm này, tỉnh đã đấu giá thành công 15 mỏ khoáng sản.
Cùng với đấu giá, hoạt động cấp phép được triển khai đúng theo kế hoạch. Cơ quan chuyên môn đã tham mưu cấp lại 7 giấy phép khai thác khoáng sản; cấp 6 giấy phép thăm dò và 3 bản xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản trong quá trình nạo vét lòng hồ thủy điện.
Đến hết tháng 9/2026, toàn tỉnh có 30 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, gồm 19 mỏ đá, 6 mỏ cát, sỏi, 3 mỏ sét và 2 mỏ chì - kẽm.
Để tạo cơ sở quản lý thống nhất, cơ quan chuyên môn đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Quyết định số 61/2026/QĐ-UBND ngày 27/7/2026 quy định quản lý địa chất và khoáng sản trên địa bàn. Đồng thời, tỉnh triển khai kế hoạch cấp phép hoạt động khoáng sản giai đoạn 2026–2030, xác định các nhiệm vụ cần thực hiện trong những năm tới.
Đối với những khu vực đáp ứng điều kiện theo quy định, tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt 36 khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Việc xác định các khu vực này được thực hiện cùng với xây dựng kế hoạch đấu giá, phục vụ quản lý theo từng trường hợp cụ thể.
Công tác quản lý tiền cấp quyền khai thác cũng được triển khai. Trong 9 tháng, tỉnh đã ban hành 9 quyết định phê duyệt tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với cát, sỏi làm vật liệu xây dựng thông thường. Cơ quan chức năng đồng thời rà soát, cung cấp thông tin và quyết toán tiền cấp quyền đối với một số mỏ đá, chì - kẽm và đất hiếm.
Gắn khai thác với kiểm tra, bảo vệ tài nguyên và phục hồi sản xuất
Cùng với cấp phép và đấu giá, Lai Châu triển khai kiểm tra hoạt động khai thác, vận chuyển, tập kết, tiêu thụ khoáng sản. Trong 9 tháng, lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý hoạt động cát trái phép tại lòng hồ thủy điện Nậm Na 2; kiểm tra công tác quản lý nhà nước về khoáng sản tại các xã Phong Thổ, Sin Suối Hồ, Mường Tè.
Đồng thời, kiểm tra khai thác, sử dụng khoáng sản tại các mỏ được cấp phép theo cơ chế đặc thù; hoạt động khai thác vàng trái phép tại Pắc Ta, Pu Sam Cáp, Khun Há. Các cơ quan phối hợp xác minh vụ việc có dấu hiệu vi phạm về đất đai, lâm nghiệp, khoáng sản tại Sì Lở Lầu và khai thác cát trái phép trên sông Đà thuộc xã Lê Lợi.
Song song với đó, công tác bảo vệ tài nguyên được tỉnh quan tâm cùng việc khắc phục thiên tai, khôi phục đất sản xuất và ổn định dân cư. Tại xã Mường Than, trận mưa lũ tháng 7/2026 gây thiệt hại lớn về người, tài sản. Để phục vụ công trình khẩn cấp, UBND tỉnh cho phép Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh khai thác cát, sỏi làm vật liệu xây dựng thông thường tại 4 vị trí, tổng diện tích 5,12 ha. Nguồn vật liệu phục vụ khắc phục hậu quả thiên tai, bố trí ổn định dân cư và xây dựng khu tái định cư tại Mường Than.
UBND xã Mường Than đã cấp 18 giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản cho hộ gia đình, cá nhân để cải tạo ruộng canh tác, với tổng diện tích 54.915 m², khối lượng cát đăng ký thu hồi 6.725 m³. Mục đích sử dụng cát chủ yếu là làm nền, xây dựng nhà ở, bán ra thị trường và cải tạo mặt bằng phục vụ sản xuất nông nghiệp. Khối lượng khoáng sản đăng ký thu hồi với cơ quan quản lý nhà nước phải nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và các loại thuế, phí theo quy định của pháp luật.
Việc khai thác, thu hồi cát tại các khu vực xã Mường Than được thực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết về khắc phục hậu quả thiên tai, ổn định dân cư, khôi phục lại đất canh tác của người dân; đồng thời bảo đảm yêu cầu về an toàn, thanh thải dòng chảy, bảo vệ môi trường và hoàn trả hiện trạng sau khai thác theo quy định.
Sau khi tiếp nhận nhiệm vụ về địa chất và khoáng sản, ngành Công Thương Lai Châu tiếp tục tham mưu, nâng cao hiệu quả quản lý, gắn sử dụng tài nguyên với nghĩa vụ tài chính, bảo vệ môi trường và nhu cầu phát triển của địa phương.
