Đáp ứng yêu cầu nhân lực trong tiến trình điện hóa ô tô
Ngày 10/9/2026, tại Cơ sở Thanh Hóa, Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (IUH) tổ chức Hội thảo chuyên môn “Giới thiệu về thực chứng Chương trình đào tạo ô tô điện Dự án PIUS”.
Hội thảo giới thiệu chương trình đào tạo ô tô điện thuộc Dự án PIUS và kết quả bước đầu trong quá trình triển khai tại IUH. Đây cũng là diễn đàn để các bên trao đổi về phương pháp đào tạo, phát triển đội ngũ giảng viên và khả năng nhân rộng mô hình tại các cơ sở giáo dục thuộc Bộ Công Thương.
Chương trình có sự tham dự của đại diện Bộ Công Thương, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), Công ty Murakami Shokai, các giáo sư, chuyên gia Nhật Bản, lãnh đạo IUH, đại diện các đơn vị liên quan cùng các trường đại học, cao đẳng và doanh nghiệp.
Ngành công nghiệp ô tô đang chuyển dịch theo hướng điện hóa, tự động hóa và công nghệ xanh. Xu hướng này gắn với mục tiêu Net Zero, giảm phát thải khí nhà kính và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Quá trình chuyển dịch đặt ra yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực kỹ thuật. Người học cần có kiến thức nền tảng vững, đồng thời có khả năng thích ứng với công nghệ mới. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục đại học. Chương trình đào tạo cần được cập nhật, phương pháp giảng dạy tăng tính thực hành và nội dung học tập gắn với yêu cầu thực tế của ngành công nghiệp.
Từ thực tế đó, Dự án PIUS hướng đến xây dựng và thực chứng chương trình đào tạo kỹ sư, kỹ thuật viên ngành công nghiệp ô tô. Dự án có tên đầy đủ là “Phổ cập, thực chứng và thương mại hóa Chương trình đào tạo kỹ sư và kỹ thuật viên ngành công nghiệp ô tô”. Dự án do Công ty Murakami Shokai triển khai với sự hỗ trợ của JICA tại Nhật Bản và Việt Nam.
Ông Ono Masuo - Tổng lãnh sự, Lãnh sự quán Nhật Bản tại TP. Hồ Chí Minh (người thứ 2 bên trái) và các đại biểu tham quan phòng đào tạo dự án PIUS tại IUH.
IUH là đơn vị trọng điểm xây dựng, thực chứng chương trình. Trường KOSEN Công nghiệp Ichinoseki, Murakami Shokai cùng các chuyên gia Nhật Bản tham gia đào tạo giảng viên nguồn, chuyển giao học liệu và chia sẻ kinh nghiệm tổ chức giảng dạy. Công ty IC-Net tham gia với vai trò tư vấn, hỗ trợ quá trình thực hiện dự án.
Việc triển khai chương trình tại IUH được thực hiện theo hướng kết hợp thiết bị, học liệu, đào tạo giảng viên và tổ chức thực hành. Qua đó, người học có điều kiện tiếp cận trực tiếp với cấu tạo và nguyên lý hoạt động của xe điện.
Mô hình PIUS gắn đào tạo với thực hành
PIUS Education Version sử dụng mô hình xe điện tự lắp ráp gồm khoảng 100 loại chi tiết. Cấu trúc này giúp người học tiếp cận ô tô như một hệ thống kỹ thuật liên ngành. Bộ học liệu chuẩn gồm xe PIUS nguyên chiếc, giáo trình, tài liệu hướng dẫn tháo lắp, dụng cụ, thảm thao tác và khu vực bố trí linh kiện.
Trong quá trình học, người học trực tiếp tháo, lắp và kiểm tra các hệ thống của xe. Nội dung thực hành gồm khung gầm, hệ thống treo, hệ thống lái, phanh, động cơ điện, pin và hệ thống lái xe thông minh. Phương pháp đào tạo chú trọng kỹ năng thao tác và khả năng làm việc thực tế. Người học được rèn kỹ năng sử dụng dụng cụ, lập kế hoạch, phối hợp nhóm và giải quyết vấn đề.
Các nội dung về 5S, quản lý an toàn, nhận diện nguy cơ cũng được tích hợp xuyên suốt quá trình học. Ba tiêu chí SCE gồm Safety (An toàn), Comfort (Tiện nghi) và Environment (Môi trường) được đưa vào nội dung đào tạo. Qua đó, người học từng bước hình thành tác phong làm việc có tổ chức và nhận thức về an toàn trong môi trường kỹ thuật điện.
Thiết bị có cấu trúc gọn, theo mô-đun, phù hợp với hoạt động thực hành có kiểm soát trong trường. Theo định hướng của dự án, mô hình có thể phát triển thành bộ kit nâng cao phục vụ nghiên cứu chuyên sâu.
Điểm đáng chú ý của chương trình là sự kết hợp giữa thiết bị, học liệu và phương pháp tổ chức lớp học. Người học được tiếp cận trực tiếp với cấu tạo xe điện, trong khi giảng viên có điều kiện tổ chức các bài thực hành theo quy trình thống nhất. Mô hình này cũng tạo cơ sở để các cơ sở đào tạo đánh giá khả năng áp dụng chương trình dựa trên điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ và nhu cầu đào tạo thực tế.
IUH hình thành nền tảng đào tạo ô tô điện
Dự án PIUS được triển khai trong giai đoạn 2018-2026. Sau lễ khởi động ngày 24/5/2024, IUH và các đối tác triển khai nhiều hoạt động đào tạo, bồi dưỡng giảng viên, chuyển giao học liệu, tiếp nhận thiết bị và tổ chức thực hành.
Hơn 10 giảng viên IUH đã được tập huấn trực tiếp với chuyên gia Nhật Bản tại Việt Nam. Qua đó, đội ngũ giảng viên tiếp cận phương pháp tổ chức đào tạo thực hành và quy trình khai thác mô hình PIUS. Tháng 12/2024, IUH tiếp nhận 2 mô hình PIUS cùng hệ thống thiết bị, dụng cụ giảng dạy. Tổng giá trị các thiết bị là 4,5 tỷ đồng.
Từ ngày 26/10 đến 1/11/2025, 5 giảng viên IUH tiếp tục tham gia đào tạo chuyên sâu tại Nhật Bản. Nội dung tập trung vào vận hành thiết bị, thiết kế bài giảng và tổ chức thực hành. Đến tháng 7/2026, nhà trường tiếp nhận thêm một mô hình PIUS tích hợp hệ thống lái thông minh. Tổng số mô hình PIUS tại IUH được nâng lên 3 bộ.
Toàn bộ tài liệu chuyên môn do Murakami Shokai cung cấp đã được chuyển ngữ sang tiếng Việt. Với các chương trình do chuyên gia Nhật Bản trực tiếp hướng dẫn, IUH bố trí phiên dịch tiếng Nhật.
Nội dung PIUS đã được lồng ghép vào học phần tự chọn Xe điện. Chương trình cũng được giới thiệu trong học phần Nhập môn Công nghệ ô tô và một số học phần chuyên môn phù hợp.
Dưới sự hướng dẫn của chuyên gia Nhật Bản và giảng viên Khoa Công nghệ Động lực, giảng viên, sinh viên IUH đã trực tiếp vận hành và chạy thử xe điện PIUS. Người học đồng thời tìm hiểu các nội dung kỹ thuật liên quan đến phương tiện.
Qua quá trình triển khai, IUH từng bước hình thành chuỗi năng lực gồm thiết bị, học liệu, đội ngũ giảng viên nguồn và quy trình thực hành an toàn. Đây là nền tảng để Nhà trường tiếp tục hoàn thiện chương trình đào tạo ô tô điện.
Hội thảo kết hợp trải nghiệm và trao đổi chuyên môn
Hội thảo được thiết kế theo hướng kết hợp giới thiệu, trải nghiệm và trao đổi chuyên môn. Các đại biểu được giới thiệu về Công ty Murakami Shokai, Dự án PIUS, định hướng hợp tác và lộ trình đào tạo giảng viên nguồn tại Khoa Công nghệ Động lực.
Chương trình có hoạt động trình diễn và vận hành thử xe điện PIUS. Đại biểu được trực tiếp quan sát mô hình và cách thức khai thác thiết bị trong đào tạo.
Hội thảo cũng tổ chức lớp học mẫu về 5S, quy trình thực hành, an toàn xe điện và điều khiển động cơ điện. Đây là những nội dung gắn với hoạt động thực hành kỹ thuật ô tô điện.
Tại phiên tọa đàm, các chuyên gia và giảng viên đã tham gia chương trình tập huấn chia sẻ kinh nghiệm. Nội dung trao đổi tập trung vào tiến trình triển khai dự án, đào tạo giảng viên nguồn, phương pháp tổ chức lớp học thực hành và các điều kiện cần thiết để mở rộng mô hình.
Qua hoạt động trải nghiệm, các nội dung kỹ thuật được cụ thể hóa thành tình huống học tập trực quan. Đại biểu có thêm góc nhìn thực tế về cách đưa công nghệ ô tô điện vào đào tạo.
Các bên cũng trao đổi về yêu cầu bảo đảm an toàn, xây dựng năng lực giảng viên và tổ chức thực hành. Khả năng phù hợp của mô hình với điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ và nhu cầu đào tạo tại từng đơn vị cũng được xem xét.
Chia sẻ tại sự kiện, PGS.TS Đàm Sao Mai, Phó Hiệu trưởng IUH, cho rằng quá trình điện hóa, tự động hóa và phát triển công nghệ xanh của ngành ô tô cùng mục tiêu Net Zero đang đặt ra yêu cầu đổi mới đối với các cơ sở giáo dục đại học.
Theo PGS.TS Đàm Sao Mai, các cơ sở đào tạo cần đổi mới chương trình, tăng cường thực hành và gắn kết doanh nghiệp. Việc triển khai Dự án PIUS và chương trình đào tạo ô tô điện có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực công nghệ ô tô.
Thông qua hợp tác với JICA, Tập đoàn Murakami cùng các giáo sư, chuyên gia Nhật Bản, IUH có điều kiện tiếp cận phương pháp đào tạo thực hành và mô hình học tập gắn với thực tế ngành công nghiệp.
PGS.TS Đàm Sao Mai cho rằng, hội thảo là dịp giới thiệu kết quả bước đầu của Dự án PIUS tại IUH. Đây cũng là cơ hội để chuyên gia, giảng viên và đại biểu trao đổi về chương trình đào tạo, phương pháp tổ chức thực hành, phát triển đội ngũ giảng viên và khả năng nhân rộng mô hình.
Thông qua các hoạt động giới thiệu mô hình xe điện PIUS, trải nghiệm vận hành, lớp học mô phỏng và tọa đàm, các đại biểu có thêm góc nhìn thực tiễn về việc đưa công nghệ ô tô điện vào đào tạo. Trên cơ sở kết quả thực tế tại IUH, các bên tiếp tục trao đổi về định hướng phát triển, khả năng kết nối và nhân rộng chương trình tại các cơ sở giáo dục thuộc Bộ Công Thương.
PGS.TS Đàm Sao Mai kỳ vọng những trao đổi tại hội thảo sẽ góp phần mở rộng hợp tác giữa Bộ Công Thương, JICA, Tập đoàn Murakami, IUH cùng các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp. Mục tiêu là từng bước hình thành mạng lưới hợp tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực ngành ô tô điện. IUH mong tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ trợ của chuyên gia Nhật Bản và các đối tác để chương trình ngày càng hoàn thiện. Qua đó, mô hình có thêm điều kiện triển khai tại các cơ sở đào tạo trong thời gian tới.
