Cuộc cạnh tranh hút FDI đang chuyển sang chất lượng nguồn nhân lực
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao ngày càng gay gắt giữa các địa phương, chất lượng nguồn nhân lực đang trở thành một trong những tiêu chí hàng đầu được các tập đoàn đa quốc gia cân nhắc khi lựa chọn địa điểm đầu tư.
Không chỉ quan tâm đến hạ tầng, quỹ đất hay các chính sách ưu đãi, nhiều doanh nghiệp công nghệ hiện đặt yêu cầu rất cao đối với khả năng cung ứng nguồn nhân lực kỹ thuật, kỹ sư và chuyên gia công nghệ.
Thực tế cho thấy, theo phản ánh của một số nhà đầu tư nước ngoài, bên cạnh cơ chế, chính sách ưu đãi, vấn đề khiến doanh nghiệp đặc biệt quan tâm hiện nay là chất lượng và khả năng đáp ứng của nguồn nhân lực. Trong khi, nhiều địa phương đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động kỹ thuật cho các dự án quy mô lớn, trong đó có Hải Phòng, địa phương đang thu hút mạnh các dự án công nghiệp công nghệ cao.
Các sản phẩm thiết kế và chế tạo dựa trên công nghệ bán dẫn do thầy trò Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia phát triển. Ảnh: TTXVN
Chia sẻ về các giải pháp thành phố đang triển khai nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ các dự án công nghệ cao mà Hà Nội định hướng thu hút trong thời gian tới, ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội khẳng định, thông điệp xuyên suốt của thành phố là chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo chiều rộng sang thu hút đầu tư theo chiều sâu.
"Hà Nội không đặt mục tiêu thu hút đầu tư bằng mọi giá mà ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, trung tâm tài chính quốc tế và các dự án có giá trị gia tăng cao, góp phần thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô",ông Hiếu nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo Sở Tài chính, sau khi Luật Thủ đô có hiệu lực, Hà Nội đã khẩn trương cụ thể hóa các cơ chế đặc thù bằng nhiều nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố. Trong đó, nhiều chính sách tập trung vào phát triển nguồn nhân lực, đổi mới giáo dục đào tạo, cơ chế đặt hàng doanh nghiệp và tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư đối với 17 lĩnh vực ưu tiên.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là Hà Nội đang chuyển từ tư duy thu hút đầu tư dựa trên lợi thế đất đai sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng cao.
Theo đó, quỹ đất sẽ được ưu tiên cho các dự án tạo động lực phát triển dài hạn; đồng thời thành phố triển khai mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), lấy hệ thống đường sắt đô thị làm hạt nhân phát triển không gian đô thị.
Xây dựng hệ sinh thái đào tạo nhân lực cho các ngành công nghệ chiến lược
Nhấn mạnh tầm quan trọng của thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực, ông Lê Trung Hiếu khẳng định, trong chiến lược thu hút đầu tư chất lượng cao, Hà Nội xác định nguồn nhân lực là yếu tố then chốt quyết định sự thành công.
"Đối với các dự án mà thành phố ưu tiên thu hút, yêu cầu về chuyển giao công nghệ được đặt lên hàng đầu. Khi hình thành hệ sinh thái giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước, chính các doanh nghiệp sẽ chủ động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực phục vụ sản xuất",ông Hiếu cho biết.
Theo lãnh đạo Sở Tài chính, đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao không thể là nhiệm vụ riêng của Nhà nước mà cần sự tham gia của doanh nghiệp, các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu. Chính vì vậy, Hà Nội đang thúc đẩy mô hình liên kết "Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp", trong đó doanh nghiệp tham gia ngay từ quá trình xây dựng chương trình đào tạo, tiếp nhận thực tập và tuyển dụng nhân lực sau tốt nghiệp.
Trong chiến lược thu hút đầu tư chất lượng cao, Hà Nội xác định nguồn nhân lực là yếu tố then chốt quyết định sự thành công. Ảnh minh hoạ
Song song với đó, thành phố đang phối hợp chặt chẽ với các cơ sở đào tạo lớn như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội cùng nhiều trường đại học, cao đẳng kỹ thuật trên địa bàn nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghệ chiến lược.
Đây cũng là định hướng phù hợp với chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn và công nghệ cao của Hà Nội trong giai đoạn mới.
Góp ý về giải pháp, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Điều hành Tập đoàn Công nghệ CMC cho rằng, để thu hút được nhân lực công nghệ chất lượng cao trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, Hà Nội cần không chỉ có chính sách đủ hấp dẫn, mà còn phải dám thử nghiệm những mô hình hoàn toàn mới, những cách làm đột phá và mang tính thể chế.
Theo ông, nếu thành phố muốn trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và công nghệ hàng đầu khu vực, thì cần thay đổi từ cách tư duy đến cách vận hành.
Do đó, cùng quan điểm với ông Trung Hiếu, một trong những kiến nghị quan trọng nhất được ông Trung Chính nêu ra là Hà Nội cần tiên phong triển khai mô hình hợp tác “ba nhà”, bao gồm Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp.
"Đây là cách để kiến tạo một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất, trong đó doanh nghiệp là trung tâm của sáng tạo, nhà khoa học là nhân tố thúc đẩy tri thức, còn Nhà nước đóng vai trò kiến tạo chính sách, định hướng và dẫn dắt. Nếu xây dựng được mô hình hợp tác ba bên này một cách hiệu quả, thì đây sẽ là nền tảng bền vững để Hà Nội giữ chân nhân tài, đồng thời tạo ra động lực tăng trưởng mới cho cả khu vực",ông Trung Chính nói.
Theo Đề án phát triển công nghiệp bán dẫn của thành phố, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm công nghiệp bán dẫn của khu vực phía Bắc; đào tạo khoảng 22.000 nhân lực trình độ đại học trở lên phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn; hình thành trung tâm nghiên cứu và phát triển về dữ liệu và bán dẫn tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, đồng thời phát triển trung tâm đào tạo kỹ thuật viên bán dẫn tại Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội.
Thành phố cũng hướng tới thu hút nhiều doanh nghiệp thiết kế vi mạch, sản xuất linh kiện bán dẫn và các trung tâm nghiên cứu - phát triển của các tập đoàn công nghệ toàn cầu, tạo nền tảng hình thành hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn hoàn chỉnh.
Trong khi đó, Đại học Bách khoa Hà Nội đang được đầu tư phát triển trở thành cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á về kỹ thuật và công nghệ, tập trung đào tạo nguồn nhân lực cho các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, robot, công nghệ số, an ninh mạng và công nghệ sinh học.
Bên cạnh hệ thống đào tạo trong nước, Hà Nội cũng đặt mục tiêu thu hút nguồn chất xám từ cộng đồng chuyên gia, nhà khoa học và người Việt Nam ở nước ngoài.
Theo các chuyên gia, khi hình thành được hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với sự tham gia của doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp trong nước, các trường đại học và viện nghiên cứu, Hà Nội sẽ không chỉ giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực chất lượng cao mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa về chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông Lê Trung Hiếu cho rằng, việc đào tạo một kỹ sư thiết kế chip hay chuyên gia trí tuệ nhân tạo không thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Vì vậy, Luật Thủ đô đã dành nhiều cơ chế đặc thù nhằm thu hút nhân tài, đặc biệt là các nhà khoa học, chuyên gia người Việt Nam đang làm việc tại các tập đoàn công nghệ hàng đầu trên thế giới trở về làm việc tại Hà Nội hoặc tham gia các trung tâm nghiên cứu của thành phố.
