Nhà vườn Đồng Nai giữ đặc sản bằng hướng đi mới
Đồng Nai hiện là một trong những địa phương có diện tích chôm chôm thuộc nhóm lớn của cả nước. Đây cũng là cây ăn trái đặc sản có tiếng, trong đó chôm chôm nhãn và chôm chôm tróc Java đã được cấp chỉ dẫn địa lý.
Theo một số nhà vườn tại thành phố Đồng Nai, vụ chôm chôm năm nay chịu ảnh hưởng của mưa trái mùa. Nhiều vườn bị mất đợt bông đầu, khiến thời gian thu hoạch trễ hơn vài tuần so với mọi năm. Dù vậy, năng suất tại nhiều vườn vẫn đạt khá, chất lượng trái được đánh giá tốt, mẫu mã đồng đều.
Một số nông dân cho biết, mưa trái mùa khiến cây vào vụ chậm hơn, nhưng bù lại trái to, đều và đẹp hơn so với vụ trước. Đáng chú ý, các giống đặc sản như chôm chôm Thái và chôm chôm nhãn, vốn khó chăm sóc hơn, cũng cho năng suất cao và chất lượng ổn định.
Ở thời điểm đầu mùa, chôm chôm nhãn và chôm chôm Thái có giá khoảng 40.000 đồng/kg, trong khi chôm chôm thường gần 20.000 đồng/kg. Khi nhiều vườn bước vào thu hoạch rộ, giá đã hạ nhiệt. Hiện chôm chôm nhãn còn khoảng 30.000 đồng/kg, chôm chôm Thái khoảng 25.000 đồng/kg. Tuy giá giảm so với đầu vụ, nhiều nhà vườn vẫn kỳ vọng có lợi nhuận khá nhờ năng suất cao.
Với cây chôm chôm, thời điểm thu hoạch có ý nghĩa quan trọng đối với thu nhập của nông dân. Những vườn cho trái sớm thường bán được giá tốt hơn. Vì vậy, nhiều nhà vườn ở Đồng Nai đã chú trọng hơn đến kỹ thuật điều tiết nước tưới, bón phân và chăm sóc cây để chủ động thời điểm ra hoa, đậu trái. Một số vùng đất đen trồng chôm chôm cũng thường cho thu hoạch sớm hơn so với vùng đất đỏ, tạo lợi thế nhất định về giá bán đầu vụ.
Tuy nhiên, bài toán của cây chôm chôm không chỉ nằm ở một vụ mùa được giá hay mất giá. Những năm gần đây, diện tích cây trồng này có xu hướng thu hẹp khi một bộ phận nông dân chuyển sang các loại cây ăn trái khác cho hiệu quả kinh tế cao hơn. Điều này đặt ra yêu cầu phải tìm hướng đi mới để giữ lại giống cây đặc sản, nhất là tại những vùng đã có lợi thế về chất lượng và thương hiệu.
Từ bán trái sang mở cửa vườn đón khách
Tại phường Bình Lộc, một số hộ dân đã chọn cách khai thác vườn chôm chôm theo hướng du lịch sinh thái. Thay vì chỉ chờ đến mùa thu hoạch để bán trái, nhà vườn mở cửa đón khách tham quan, chụp ảnh và thưởng thức trái cây tại vườn. Cách làm này giúp người nông dân có thêm nguồn thu, đồng thời nâng giá trị cho những vườn chôm chôm lâu năm.
Một hộ dân làm du lịch vườn tại phường Bình Lộc cho biết, từ khi tham gia chuỗi liên kết, vườn chôm chôm chín đỏ trên cành trở thành điểm đến hấp dẫn du khách. Khách đến vườn không chỉ mua trái cây, mà còn muốn trải nghiệm không gian miệt vườn, chụp ảnh và thưởng thức đặc sản tại chỗ. Nhờ đó, thu nhập của gia đình ổn định hơn so với việc chỉ phụ thuộc vào thương lái.
Sự thay đổi này cũng kéo theo cách chăm sóc vườn khác trước. Nhiều hộ chuyển dần sang sản xuất theo hướng hữu cơ, giảm sử dụng hóa chất, chú trọng làm ra trái cây an toàn để phục vụ du khách. Với mô hình du lịch vườn, chất lượng trái cây không chỉ được đánh giá qua giá bán, mà còn qua trải nghiệm của người đến tham quan.
Theo Chủ tịch Hội Nông dân phường Bình Lộc, địa phương hiện còn gần 5.000 ha đất nông nghiệp. Trên nền tảng đó, phường đang phát triển mô hình du lịch sinh thái vườn với nhiều loại trái cây đặc sản như chôm chôm, măng cụt, sầu riêng, dâu và một số cây trồng khác. Đến nay, hơn 40 hộ dân đã tham gia làm du lịch vườn.
Điểm đáng chú ý là các hộ không làm riêng lẻ, mà liên kết với nhau để hình thành điểm đến có sức hút hơn. Việc cùng chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ vừa giúp giảm một phần chi phí, vừa tạo nguồn trái cây an toàn phục vụ khách tham quan. Đây cũng là cách để người dân giữ lại vườn cây đặc sản trong bối cảnh áp lực chuyển đổi cây trồng ngày càng lớn.
