(Công Thương) - Thước đo của một môi trường đầu tư không nằm ở số dự án hay quy mô vốn đăng ký, mà ở khả năng biến những cam kết thành hành động và giữ chân doanh nghiệp gắn bó lâu dài.
Sau những chuyến xúc tiến đầu tư và các cam kết cải cách mạnh mẽ, Gia Lai đang bước vào bài toán khó hơn: biến sự quan tâm của nhà đầu tư thành những dự án vận hành hiệu quả, tạo chuỗi giá trị và đóng góp lâu dài cho tăng trưởng. Bởi trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI, đích đến không phải là giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, mà là niềm tin để doanh nghiệp tiếp tục đồng hành và mở rộng đầu tư.
Những năm gần đây, Gia Lai liên tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực trong thu hút đầu tư nước ngoài. Sau khi mở rộng không gian phát triển, địa phương có thêm lợi thế để đón dòng vốn vào chế biến nông sản, năng lượng tái tạo, công nghiệp, logistics và công nghệ cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, việc thu hút được dự án mới chỉ là bước khởi đầu.
Một nhà máy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào sản xuất trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
Ngày 8/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, xác lập tư duy mới trong thu hút FDI. Thay vì đặt nặng số lượng dự án hay quy mô vốn, nghị quyết định hướng lựa chọn và sử dụng hiệu quả dòng vốn FDI, ưu tiên các dự án có công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại, giá trị gia tăng cao, có khả năng chuyển giao công nghệ, liên kết với doanh nghiệp trong nước, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Tinh thần đó nhanh chóng được Gia Lai cụ thể hóa. Tại Quyết định số 2879/QĐ-UBND ngày 4/7/2026 ban hành Chương trình xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2027, UBND tỉnh xác định thu hút đầu tư tiếp tục là giải pháp trọng tâm tạo động lực tăng trưởng mới và hiện thực hóa Nghị quyết số 10-NQ/TW. Theo đó, chương trình định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, lấy chất lượng, hiệu quả, công nghệ, liên kết chuỗi, chuyển đổi xanh và năng lực triển khai dự án làm những tiêu chí ưu tiên.
Tỉnh ưu tiên thu hút các nhà đầu tư có tiềm lực, thương hiệu và năng lực quản trị để phát triển các lĩnh vực trụ cột như: công nghiệp chế biến, chế tạo; nông nghiệp công nghệ cao; năng lượng tái tạo; dịch vụ cảng, logistics; đồng thời, mở rộng sang các lĩnh vực mới như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
Tỉnh Gia Lai đang thu hút đầu tư trong các lĩnh vực mới như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
Không chỉ định hướng lựa chọn đúng dự án, Chương trình xúc tiến đầu tư năm 2027 còn yêu cầu xúc tiến đầu tư phải gắn với chuẩn bị quỹ đất sạch, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, logistics, hạ tầng số, phát triển nguồn nhân lực, cải cách thủ tục hành chính và tăng cường giám sát sau cấp phép. Mục tiêu không chỉ là thu hút nhà đầu tư mà còn rút ngắn thời gian triển khai, nâng cao tỷ lệ dự án được khởi công và đưa vào vận hành đúng tiến độ.
Trên thực tế, tư duy lựa chọn nhà đầu tư theo chất lượng đã được Gia Lai vận dụng ngay từ những dự án FDI quy mô lớn được chấp thuận đầu tư trong thời gian qua. Điển hình là Dự án Tổ hợp sản xuất tái chế vải polyester của Tập đoàn Syre Impact AB (Thụy Điển), có tổng vốn đầu tư 1 tỷ USD.
Theo bà Nguyễn Mai Hạnh, Quản lý đối ngoại cấp cao tại Việt Nam của Tập đoàn Syre Impact AB, doanh nghiệp lựa chọn Gia Lai nhờ môi trường đầu tư ngày càng cải thiện, hạ tầng từng bước hoàn thiện và lợi thế về phát triển năng lượng sạch. Dự án hướng tới tái chế phế liệu dệt may thành hạt nhựa PET, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi xanh.
Dự án Tổ hợp sản xuất tái chế vải polyester cho thấy định hướng lựa chọn dòng vốn FDI chất lượng cao của Gia Lai đã được hình thành và đang tiếp tục được cụ thể hóa trong Chương trình xúc tiến đầu tư năm 2027. Tuy nhiên, thu hút được dự án mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là các dự án phải được triển khai đúng tiến độ, phát huy hiệu quả, tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước và đóng góp vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương.
Tỉnh Gia Lai trao bản ghi nhớ hợp tác đầu tư với các doanh nghiệp nước ngoài.
Đó cũng là góc nhìn của ông Nguyễn Bay, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai. Theo ông Nguyễn Bay, dù đạt nhiều kết quả tích cực trong thu hút FDI, chất lượng và sức lan tỏa của khu vực này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Số lượng dự án còn khiêm tốn; mức độ liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ và đóng góp vào chuỗi chế biến sâu vẫn còn hạn chế.
Thực tế đó cho thấy, bài toán của Gia Lai hiện nay không còn là thu hút thêm bao nhiêu dự án, mà là lựa chọn đúng nhà đầu tư và sử dụng hiệu quả dòng vốn FDI theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW. Mỗi dự án cần mang theo công nghệ, năng lực quản trị, khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước và tạo động lực cho đổi mới mô hình tăng trưởng.
Theo ông Nguyễn Bay, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, các tập đoàn quốc tế không chỉ quan tâm đến chính sách ưu đãi mà còn đánh giá tốc độ triển khai dự án, chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối chuỗi cung ứng, nguồn nhân lực và mức độ đồng hành của chính quyền trong suốt vòng đời đầu tư. Vì vậy, Gia Lai ưu tiên lựa chọn các dự án có hàm lượng công nghệ cao, thân thiện với môi trường, tạo giá trị gia tăng lớn, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, ngoài cải cách thủ tục hành chính, Gia Lai vẫn cần tiếp tục hoàn thiện quỹ đất sạch, hạ tầng logistics, hạ tầng số, nguồn nhân lực kỹ thuật cao và các dịch vụ hỗ trợ người lao động. Đồng thời, những vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật tại một số khu, cụm công nghiệp cần tiếp tục được tháo gỡ để rút ngắn thời gian triển khai dự án.
Bài toán của Gia Lai hôm nay không còn là làm thế nào để có thêm nhiều dự án, mà là làm thế nào để mỗi dự án khi đi vào hoạt động đều tạo ra giá trị lớn hơn cho kinh tế địa phương.
Với nhà đầu tư, sức hấp dẫn của môi trường đầu tư không được đo bằng thời điểm nhận giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, mà bằng thời điểm dự án có thể khởi công, nhà máy đi vào vận hành và sản phẩm đầu tiên được đưa ra thị trường. Khoảng cách giữa hai cột mốc ấy càng ngắn, niềm tin của doanh nghiệp càng lớn.
Sau giai đoạn tạo dựng niềm tin bằng những cam kết cải cách, thách thức đặt ra đối với Gia Lai là tiếp tục biến cam kết thành hành động cụ thể. Chỉ khi các dự án được triển khai đúng tiến độ, tạo giá trị gia tăng, lan tỏa công nghệ và hình thành các chuỗi liên kết bền vững, địa phương mới thực sự nâng cao sức cạnh tranh và trở thành điểm đến của dòng vốn FDI chất lượng cao.
Nếu coi thu hút đầu tư là một cuộc đua, thì việc thuyết phục được nhà đầu tư lựa chọn địa phương mới chỉ là chặng xuất phát. Chặng đường khó hơn là xây dựng một hệ sinh thái đủ hoàn chỉnh để doanh nghiệp yên tâm triển khai dự án, mở rộng sản xuất và gắn bó lâu dài.
Đối với Gia Lai, lợi thế về không gian phát triển, tài nguyên, vùng nguyên liệu và hệ thống cảng biển đã mở ra nhiều cơ hội mới. Nhưng để những lợi thế ấy thực sự trở thành sức cạnh tranh, địa phương vẫn cần tiếp tục hoàn thiện nhiều “mắt xích” quan trọng.
Quỹ đất sạch, hạ tầng logistics, hạ tầng số, nguồn nhân lực kỹ thuật cao cùng hệ thống dịch vụ dành cho người lao động vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của các nhà đầu tư thế hệ mới. Bên cạnh đó, những vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật tại một số khu, cụm công nghiệp cần tiếp tục được tháo gỡ để rút ngắn thời gian triển khai dự án. Đây cũng là những vấn đề không ít nhà đầu tư nước ngoài quan tâm khi quyết định địa điểm sản xuất.
Một nhà máy có thể được cấp phép nhanh, nhưng nếu mất nhiều tháng để hoàn tất mặt bằng, kết nối hạ tầng hoặc tuyển dụng lao động thì lợi thế cạnh tranh sẽ giảm đáng kể. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục tái cấu trúc, thời gian nhiều khi còn có giá trị hơn cả những chính sách ưu đãi.
Nhìn từ góc độ phát triển vùng, chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) - vòng đối thoại địa phương Gia Lai, Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Cấn Văn Lực - Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng Gia Lai đang đứng trước “bộ tứ cơ hội” hiếm có. Đó là vị trí chiến lược kết nối Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ và các hành lang kinh tế khu vực; quyết tâm cải cách mạnh mẽ của Trung ương và địa phương; cấu trúc kinh tế đa dạng với sự hội tụ của cao nguyên, trung du và biển; cùng quyết tâm đổi mới của đội ngũ lãnh đạo tỉnh.
Theo ông, để biến những lợi thế ấy thành động lực tăng trưởng, Gia Lai cần tạo ra các đột phá về hạ tầng chiến lược, nhất là các tuyến kết nối liên vùng như trục Pleiku - Quy Nhơn; phát triển hạ tầng số, giáo dục và y tế; đồng thời, tái cơ cấu nền kinh tế theo chuỗi giá trị, ưu tiên công nghiệp chế biến sâu và du lịch chất lượng cao.
Bên cạnh đó, việc tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực quản trị địa phương, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng huy động, phân bổ nguồn lực sẽ là những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của Gia Lai trong giai đoạn tới.
Những khuyến nghị ấy cũng cho thấy, thu hút FDI không còn là câu chuyện của riêng ngành kế hoạch - đầu tư hay xúc tiến đầu tư. Đó là kết quả của cả một hệ sinh thái phát triển, từ giao thông, logistics, khu công nghiệp, hạ tầng số đến chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả điều hành của bộ máy chính quyền.
Đối với một địa phương vừa mở rộng không gian phát triển như Gia Lai, việc hoàn thiện những “mắt xích” này không chỉ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trước mắt, mà còn tạo nền tảng để đón những dòng vốn đầu tư có chất lượng cao hơn trong tương lai.
Bởi suy cho cùng, nhà đầu tư có thể đến vì tiềm năng, nhưng sẽ chỉ ở lại khi họ nhìn thấy một môi trường đầu tư ổn định, hạ tầng ngày càng hoàn thiện và một địa phương đủ năng lực để cùng doanh nghiệp giải quyết những vấn đề phát sinh trong suốt quá trình phát triển.
Điều gì khiến một doanh nghiệp lựa chọn đầu tư vào một địa phương? Câu trả lời không chỉ nằm ở những chính sách ưu đãi hay chi phí sản xuất cạnh tranh. Với các tập đoàn đa quốc gia, quyết định đầu tư còn được cân nhắc trên nhiều yếu tố khác như định hướng phát triển của địa phương, chất lượng hạ tầng, khả năng cung ứng năng lượng, nguồn nhân lực và đặc biệt là mức độ đồng hành của chính quyền trong suốt quá trình triển khai dự án.
Không chỉ hướng tới những dự án quy mô lớn, địa phương cũng đang chuẩn bị những điều kiện cần thiết để tạo nền tảng lâu dài cho các nhà đầu tư.
Tại khu vực phía đông tỉnh, Khu công nghiệp Becamex VSIP Bình Định đã hoàn thành hạ tầng kỹ thuật giai đoạn 1 với khoảng 550 ha đất công nghiệp sẵn sàng cho thuê. Đến nay, khu công nghiệp đã thu hút 11 dự án đầu tư, trong đó có 3 dự án FDI đi vào hoạt động.
Song song với xúc tiến đầu tư trong và ngoài nước, doanh nghiệp đang phối hợp với PV GAS nghiên cứu phát triển hệ thống cung cấp năng lượng CNG/LNG, góp phần hoàn thiện hạ tầng năng lượng phục vụ các nhà đầu tư trong khu công nghiệp.
Những bước chuẩn bị ấy cho thấy, cạnh tranh thu hút FDI ngày nay không chỉ diễn ra ở khâu xúc tiến đầu tư, mà còn ở khả năng chuẩn bị sẵn quỹ đất, hạ tầng kỹ thuật, nguồn năng lượng và các dịch vụ hỗ trợ để doanh nghiệp có thể nhanh chóng đưa dự án vào vận hành. Đó cũng là định hướng mà Gia Lai đang kiên trì theo đuổi.
Khu công nghiệp Becamex VSIP Bình Định đã hoàn thành hạ tầng kỹ thuật giai đoạn 1 với khoảng 550 ha đất công nghiệp sẵn sàng cho thuê. Đến nay, khu công nghiệp đã thu hút 11 dự án đầu tư, trong đó có 3 dự án FDI đi vào hoạt động.
Ông Nguyễn Văn Châu, Phó Giám đốc Sở Tài chính cho biết, tỉnh đã giao chỉ tiêu thu hút FDI cho từng đơn vị gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên, mục tiêu của địa phương không chỉ là tăng số lượng dự án, mà còn nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn vốn FDI, từng bước nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Điều đó cũng đồng nghĩa với việc, thay vì thu hút bằng mọi giá, Gia Lai đang hướng tới lựa chọn những dự án có công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường và có khả năng tạo sức lan tỏa đối với doanh nghiệp trong nước.
Có thể thấy, Gia Lai đang đi một con đường khác trong thu hút đầu tư. Không chỉ mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất, địa phương còn chủ động tìm đến những thị trường tiềm năng, thay đổi tư duy xúc tiến đầu tư, cải cách thủ tục hành chính và từng bước xây dựng mô hình chính quyền đồng hành cùng doanh nghiệp.
Nhưng cũng như nhiều địa phương khác, Gia Lai hiểu rằng thu hút đầu tư không phải là cuộc đua về số lượng giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hay tổng vốn đăng ký. Một dự án chỉ thực sự có ý nghĩa khi được triển khai đúng tiến độ, tạo việc làm, đóng góp cho ngân sách, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và hình thành những chuỗi liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Đó cũng là lý do Gia Lai đang điều chỉnh cách tiếp cận đối với dòng vốn FDI. Thay vì ưu tiên quy mô vốn, tỉnh hướng tới những dự án công nghệ cao, thân thiện với môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn và lan tỏa tới các ngành kinh tế khác.
Quan điểm này được cụ thể hóa bằng việc giao chỉ tiêu thu hút FDI gắn với mục tiêu tăng trưởng của từng địa phương; đồng thời tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư nước ngoài, nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Quan trọng hơn, Gia Lai lựa chọn xây dựng niềm tin với nhà đầu tư bằng chính chất lượng điều hành.
Không phải ngẫu nhiên, lãnh đạo tỉnh nhiều lần nhấn mạnh phương châm “5 cùng”: cùng lắng nghe, cùng bàn bạc, cùng thực hiện, cùng chia sẻ và cùng phát triển. Đi cùng với đó là nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm, rõ kết quả và rõ thẩm quyền trong giải quyết công việc.
Đó không chỉ là yêu cầu đối với bộ máy hành chính, mà còn là thông điệp gửi tới cộng đồng doanh nghiệp rằng chính quyền sẽ không đứng ngoài quá trình triển khai dự án.
“Thành công của doanh nghiệp chính là thành công của Gia Lai”không còn dừng ở một khẩu hiệu. Chính quyền địa phương sẽ đi cùng, làm cùng và chịu trách nhiệm cùng doanh nghiệp”, lãnh đạo tỉnh đã đặt ra một cam kết lớn hơn cả ưu đãi đầu tư: cam kết về trách nhiệm đồng hành.
Gia Lai đang có nhiều lợi thế để bước vào cuộc cạnh tranh mới, khi sở hữu không gian phát triển rộng mở, hệ thống cảng biển, vùng nguyên liệu quy mô lớn và quyết tâm cải cách mạnh mẽ. Nhưng lợi thế chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi được hiện thực hóa bằng những công trình hoàn thành đúng hẹn, những nhà máy vận hành hiệu quả, những doanh nghiệp tiếp tục mở rộng đầu tư và những chuỗi liên kết ngày càng bền chặt.
Và nếu coi mỗi dự án FDI là một “hạt giống” của tăng trưởng, thì điều Gia Lai đang vun đắp hôm nay không chỉ là những con số về vốn đầu tư, mà là một hệ sinh thái đủ minh bạch, đủ chuyên nghiệp và đủ bền vững để những “hạt giống” ấy bén rễ, sinh sôi và góp phần định hình một cực tăng trưởng mới ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên.
