Thị trường tiềm năng đang mở rộng nhờ các FTA mới
Ngày 12/6, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức hội thảo “Cơ hội và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu các ngành hàng chủ lực sang thị trường Trung Đông và Nam Á trong bối cảnh các FTA mới”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ triển khai Chương trình hành động thực hiện Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp khai thác hiệu quả các thị trường tiềm năng và tận dụng lợi thế từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới.
Phát biểu khai mạc, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho biết: Trung Đông và Nam Á từ lâu được nhìn nhận là những thị trường tiềm năng của xuất khẩu Việt Nam. Tuy nhiên, phải đến giai đoạn 2024 - 2026, tiềm năng đó mới thực sự bắt đầu chuyển hóa thành hiện thực, thông qua một loạt bước đột phá về thể chế thương mại.
Một trong những dấu mốc đáng chú ý là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực từ tháng 11/2024 và được triển khai thực thi từ đầu năm 2026. Tiếp đó, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) đã chính thức có hiệu lực từ ngày 3/2/2026, trở thành hiệp định thương mại tự do đầu tiên giữa Việt Nam và một quốc gia thuộc khu vực Vùng Vịnh.
Song song đó, quá trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Tổ chức Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) đang được thúc đẩy mạnh mẽ. Việc rà soát, nâng cấp Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ (AITIGA) cũng mở ra kỳ vọng về một khuôn khổ hợp tác thương mại thuận lợi hơn trong thời gian tới.
Theo ông Trần Thanh Hải, đây là những tín hiệu rất đáng khích lệ. Lần đầu tiên trong lịch sử thương mại, hàng hóa Việt Nam có thể tiếp cận thị trường UAE với mức thuế ưu đãi đặc biệt. Qua đó mở ra cánh cửa không chỉ vào một quốc gia mà còn tới toàn bộ khu vực Trung Đông rộng lớn với hơn 400 triệu dân và tổng GDP vượt 4 nghìn tỷ USD.
Doanh nghiệp cần chủ động đáp ứng tiêu chuẩn thị trường
Bên cạnh những cơ hội rộng mở, các chuyên gia cho rằng việc chuyển hóa ưu đãi từ FTA thành đơn hàng, thị phần và tăng trưởng kim ngạch bền vững vẫn là bài toán đòi hỏi nhiều nỗ lực từ cộng đồng doanh nghiệp.
Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu nhấn mạnh, đây là những thị trường có nhiều đặc thù riêng về văn hóa tiêu dùng, hệ thống phân phối và yêu cầu kỹ thuật. Trong đó, chứng nhận Halal là điều kiện gần như bắt buộc đối với nhiều nhóm hàng thực phẩm, nông sản và đồ uống muốn thâm nhập sâu vào các quốc gia Hồi giáo.
“Muốn tận dụng ưu đãi thuế quan từ CEPA hay VIFTA, doanh nghiệp phải đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ, điều tưởng như đơn giản nhưng thực tế không ít doanh nghiệp còn lúng túng”, ông Trần Thanh Hải lưu ý.
Đối với các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như nông sản, thủy sản, gia vị, dệt may và đồ gỗ nội thất, dư địa phát triển tại Trung Đông và Nam Á được đánh giá rất lớn. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với áp lực cạnh tranh không nhỏ từ các đối thủ trong khu vực đã có mặt trước đó nhiều năm.
Chính vì vậy, hội thảo được tổ chức nhằm cung cấp cho doanh nghiệp bức tranh toàn diện về thị trường Trung Đông và Nam Á, từ xu hướng tiêu dùng, chính sách thương mại, yêu cầu kỹ thuật đến những kinh nghiệm thực tiễn trong hoạt động xuất khẩu.
Tại hội thảo, ông Vũ Minh Tâm, Trưởng phòng Tổng hợp chính sách, Cục Xuất nhập khẩu đã trình bày tham luận về tổng quan thị trường Trung Đông - Nam Á; tình hình đàm phán, thực thi các FTA mới như: CEPA, VIFTA, GCC và AITIGA; đồng thời cập nhật các cam kết ưu đãi thuế quan dành cho hàng hóa Việt Nam.
Tiếp đó, bà Trần Thị Thùy Trang, chuyên viên Cục Xuất nhập khẩu, chia sẻ về cơ hội xuất khẩu nông sản, thủy sản và thực phẩm chế biến sang thị trường Halal; các yêu cầu liên quan đến chứng nhận, tiêu chuẩn chất lượng và hệ thống phân phối.
Ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), phân tích tiềm năng xuất khẩu các mặt hàng gia vị sang Trung Đông và Nam Á, trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm gia vị tự nhiên tại khu vực này đang gia tăng.
Trong khi đó, ông Trương Xuân Trung, phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE, chia sẻ những lưu ý quan trọng đối với doanh nghiệp khi xuất khẩu vào UAE, nhất là trong bối cảnh tình hình địa chính trị tại khu vực GCC còn tiềm ẩn nhiều biến động.
Điểm nhấn của chương trình là phiên tọa đàm với chủ đề “Doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì để tận dụng hiệu quả các FTA mới với Trung Đông và Nam Á?”. Phiên thảo luận do ông Trần Thanh Hải điều phối với sự tham gia của đại diện Thương vụ Việt Nam tại UAE, chuyên gia về xuất xứ hàng hóa của Cục Xuất nhập khẩu, Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) cùng Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA).
Với sự tham gia của các cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng, thương vụ Việt Nam ở nước ngoài và cộng đồng doanh nghiệp, hội thảo được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều thông tin hữu ích cho cộng đồng doanh nghiệp. Qua đó, góp phần mở rộng thị phần hàng hóa Việt Nam tại Trung Đông và Nam Á, tạo động lực mới cho tăng trưởng xuất khẩu trong giai đoạn tới.
