Thực hiện Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính đã chủ trì xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước trên cơ sở hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công. Chính phủ đã có Tờ trình số 835/TTr-CP ngày 05/10/2026 trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội về dự án Luật.
Theo Bộ Tài chính, hiện một khoản vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước cùng lúc chịu sự điều chỉnh của hai quy trình quản lý. Điều này dẫn đến trùng lặp về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thời hạn. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã hợp nhất. Vì vậy, việc quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công cần được thống nhất để phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới.
Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) hợp nhất kế hoạch đầu tư công vào kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước hằng năm.
Điểm nổi bật của dự thảo là hợp nhất toàn diện kế hoạch đầu tư công vào kế hoạch tài chính 05 năm và dự toán ngân sách nhà nước hằng năm. Các quy định về nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi ngân sách nhà nước, gồm cả chi đầu tư và chi thường xuyên, cũng được hợp nhất. Gắn với chuyển đổi số, dự thảo quy định việc xây dựng Hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về ngân sách nhà nước.
Về phân cấp, phân quyền, dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí phân loại dự án nhóm A, nhóm B, nhóm C và trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư. Việc chuyển nguồn chi đầu tư công nguồn ngân sách trung ương được phân cấp từ Hội đồng nhân dân cấp tỉnh cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Dự thảo bổ sung nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã. Mục tiêu là bảo đảm cấp xã có đủ nguồn lực vận hành quản trị công, phát triển kinh tế - xã hội.
Việc phân bổ nguồn lực được gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội trong toàn bộ quá trình thực hiện dự án đầu tư công. Ngân sách được ưu tiên bố trí cho chi đầu tư phát triển và phát triển đột phá các ngành, lĩnh vực.
Dự thảo cũng mở rộng phạm vi sử dụng dự phòng ngân sách nhà nước, quỹ dự trữ tài chính, nguồn tăng thu và dự toán chi còn lại để ứng phó, khắc phục tình hình khẩn cấp, ổn định kinh tế vĩ mô. Số tăng thu được phép phân bổ, sử dụng ngay trong quá trình điều hành. So với quy định hiện hành, dự thảo cắt giảm 03 trường hợp nhiệm vụ chi được bố trí từ cả hai nguồn chi thường xuyên và chi đầu tư.
Đồng thời, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư được đơn giản hóa, phù hợp với quy mô, tính chất dự án. Để tăng cường kỷ luật ngân sách, dự thảo thu hẹp phạm vi chuyển nguồn chi và thời hạn chi các khoản được chuyển nguồn.
Dự án Luật được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026) và dự kiến có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2027.
Việc hợp nhất hai luật vừa góp phần cắt giảm thủ tục hành chính, vừa nâng cao kỷ luật tài khóa và hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.