Mở rộng hệ sinh thái, gia tăng sức lan tỏa
Tại tọa đàm “Kiến tạo nguồn lực tăng trưởng quốc gia: Vai trò của doanh nghiệp dẫn đầu trong kỷ nguyên mới”, trong khuôn khổ Lễ vinh danh các doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam 2026, tổ chức ngày 15/9, câu chuyện về vai trò của doanh nghiệp dẫn đầu được đặt trong mối liên hệ với việc hình thành các hệ sinh thái và chuỗi giá trị mới.
Với Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), xây dựng hệ sinh thái tài chính là một hướng để mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ và nguồn vốn của khách hàng. Bà Vũ Thị Hải Phượng, Phó Chủ tịch HĐQT MB cho biết, tầm nhìn chiến lược của ngân hàng là trở thành “Doanh nghiệp số - Tập đoàn tài chính dẫn đầu”.
Theo bà Phượng, MB xây dựng một hệ sinh thái tài chính toàn diện và tổ chức triển khai kinh doanh nền tảng, với mong muốn tạo cho doanh nghiệp và khách hàng sự gia nhập thị trường thuận tiện, đồng thời cung cấp nguồn vốn với chi phí tốt hơn và thuận tiện hơn.
Sau 5 năm triển khai, MB phục vụ gần 40 triệu khách hàng; 90% số lượng khách hàng được phục vụ trên nền tảng số, 99% giao dịch thực hiện trên kênh số và 60% doanh thu đến từ kênh số. Theo bà Phượng, khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng của khách hàng cũng như nền kinh tế nhờ đó nhanh hơn, thuận tiện hơn và chi phí thấp hơn.
MB hiện tổ chức theo mô hình tập đoàn với 3 ngân hàng và tổng cộng 9 công ty thành viên trong các lĩnh vực ngân hàng, tài chính - chứng khoán, bảo hiểm và quản lý tài sản. Cùng với đó là mô hình kinh doanh nền tảng gồm App MBBank dành cho khách hàng cá nhân, MB Biz dành cho khách hàng doanh nghiệp, Banking as a Service và Open Banking dành cho các đối tác.
“Chúng tôi nhúng các dịch vụ tài chính vào trong hệ sinh thái của khách hàng để họ thực hiện dịch vụ ngân hàng một cách rất tự nhiên”,bà Phượng chia sẻ. Hệ sinh thái này được mở rộng tới các đối tác trong thương mại điện tử, ví thanh toán, hàng không và nhiều lĩnh vực khác.
Ở lĩnh vực phát triển khu công nghiệp, ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc, cho biết, từ khu công nghiệp Quế Võ (Bắc Ninh), doanh nghiệp đã phát triển hơn 30 khu công nghiệp trên cả nước.
Theo ông Tâm, Kinh Bắc không chỉ phát triển khu công nghiệp mà còn xây dựng hệ sinh thái nhà ở, trường học, cơ sở y tế, đào tạo giáo dục và công viên cây xanh. Tại các khu công nghiệp, doanh nghiệp tập trung thu hút những ngành sản xuất công nghệ cao và bảo vệ môi trường; đồng thời tiếp tục đầu tư vào năng lượng xanh, năng lượng tái tạo.
Từ quá trình này, ông Tâm cho biết Kinh Bắc mỗi năm thu hút khoảng 10 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài và tạo khoảng 75.000 việc làm mới. Tuy nhiên, theo ông, phát triển công nghiệp đến một lúc sẽ chạm ngưỡng.
“Việt Nam không thể chỉ mãi là một công xưởng sản xuất”,ông nói và cho biết doanh nghiệp đang chuyển hướng sang phát triển dịch vụ, với kỳ vọng tăng thu ngân sách, tăng thuế và tạo dòng thu ổn định, bền vững hơn.
Từ chuỗi giá trị doanh nghiệp đến năng lực quốc gia
Nếu Kinh Bắc mở rộng từ khu công nghiệp sang dịch vụ, Hãng Hàng không Vietjet nhìn hệ sinh thái từ chính đặc thù của ngành. Bà Hồ Ngọc Yến Phương, Phó Chủ tịch HĐQT Vietjet cho biết, giá trị cốt lõi của hãng được xây dựng từ mục tiêu phục vụ đông đảo người dân với chi phí hợp lý.
Để thực hiện mô hình này, Vietjet phải tăng năng suất khai thác máy bay, nâng thời gian khai thác lên tới 16 giờ mỗi ngày, trong mùa cao điểm có thể từ 16-17 giờ. Cùng với đó là đầu tư vào đội ngũ chuyên gia kỹ thuật, đào tạo phi công, tiếp viên và các nguồn nhân lực phục vụ ngành hàng không.
Theo bà Yến Phương, việc đưa du khách đến các quốc gia không chỉ là kết nối điểm đến mà còn thúc đẩy hạ tầng hàng không, du lịch cùng các sản phẩm, dịch vụ phụ trợ tại địa phương.
Tại thị trường Ấn Độ, năm 2025 Vietjet vận chuyển 745.000 lượt khách, tăng 49% so với năm 2024 và gấp 4 lần năm 2019. Theo bà, khi du khách đến Việt Nam, các lĩnh vực như thị thực, du lịch, ngân hàng, ẩm thực và văn hóa cũng được kéo theo.
Vietjet đang phát triển thêm các lĩnh vực phụ trợ như đào tạo, bảo dưỡng tàu bay và dịch vụ mặt đất. Doanh nghiệp cũng muốn thu hút, hợp tác với các nhà sản xuất động cơ lớn trên thế giới.“Mỗi năm, một hãng hàng không phải chi trả 200 đến 300 triệu USD ra nước ngoài; tại sao chúng ta không thu hút nguồn lực đó ở trong nước”,bà Yến Phương chia sẻ.
Trong khi đó, Công ty Cổ phần Dịch vụ Di động Trực tuyến (MoMo) lựa chọn cách mở rộng hệ sinh thái thông qua việc kết nối với nhiều doanh nghiệp. Ông Nguyễn Bá Diệp, Đồng sáng lập kiêm Phó Chủ tịch cấp cao MoMo cho biết, doanh nghiệp tập trung thay đổi hành vi khách hàng và mô hình kinh doanh của doanh nghiệp để giúp họ phát triển hơn.
Từ hoạt động thanh toán, MoMo mở rộng sang lĩnh vực lữ hành. Theo ông Diệp, nếu trước đây doanh nghiệp chỉ bán vé máy bay thì sau đó nhận thấy khách hàng còn có nhu cầu về khách sạn, taxi, bảo hiểm, internet và vui chơi giải trí. MoMo phối hợp với hàng nghìn doanh nghiệp để hình thành một chuỗi dịch vụ, từ vé máy bay, khách sạn, xe buýt, bảo hiểm đến vé vào các khu vui chơi.
Điểm chung trong những câu chuyện này là sự mở rộng không dừng ở sản phẩm hay dịch vụ cốt lõi. Doanh nghiệp tìm cách kết nối thêm các chủ thể, mở rộng chuỗi giá trị và tạo ra những không gian phát triển mới.
Ông Đặng Thành Tâm cho rằng, năng lực của mỗi doanh nghiệp chỉ có thể dừng ở một phần việc nhất định, nhưng điều quan trọng là tạo ra tính lan tỏa rộng lớn hơn. Theo ông, việc Kinh Bắc mỗi năm thu hút khoảng 10 tỷ USD FDI về Việt Nam cho thấy doanh nghiệp đang thực hiện vai trò như một “nhịp cầu kết nối mạnh mẽ”.
Ở tầm nhìn dài hạn, bà Vũ Thị Hải Phượng cho hay, một doanh nghiệp lớn tạo ra giá trị cho bản thân doanh nghiệp, nhưng một doanh nghiệp kiến tạo phải tạo ra những năng lực mang tính lợi thế cạnh tranh cho cả quốc gia. Với MB, đó là khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển tri thức liên quan đến công nghệ; đồng thời dẫn dắt các dòng vốn và thúc đẩy nhiều doanh nghiệp khác phát triển hiệu quả hơn.
Bà Hồ Ngọc Yến Phương cũng cho rằng, ranh giới giữa doanh nghiệp quy mô lớn và doanh nghiệp kiến tạo giá trị cho quốc gia không nằm ở quy mô tàu bay hay doanh thu, mà phải “vượt qua bảng cân đối kế toán và vượt qua giá trị của chính doanh nghiệp đó”. Theo bà, đó có thể là những chuỗi giá trị như đào tạo kỹ sư hàng không, làm chủ các ngành công nghiệp như sản xuất động cơ và những năng lực được xây dựng trong nhiều năm.
Với MoMo, mục tiêu được ông Nguyễn Bá Diệp chia sẻ là dùng công nghệ để “bình dân hóa dịch vụ tài chính”, giúp người dân tiếp cận dịch vụ một cách đơn giản và dễ dàng. Đây cũng là định hướng để doanh nghiệp tiếp tục mở rộng khả năng kết nối các dịch vụ trên nền tảng số.
Từ những mô hình khác nhau, vai trò của doanh nghiệp dẫn đầu được thể hiện qua khả năng mở rộng hệ sinh thái, kết nối nguồn lực và hình thành những chuỗi giá trị vượt ra ngoài phạm vi hoạt động truyền thống. Xa hơn, mục tiêu được các doanh nghiệp đặt ra là tạo thêm những năng lực mới, không chỉ cho doanh nghiệp mà cho nền kinh tế.
Theo số liệu đã công bố tại Lễ vinh danh các doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam 2026, tổng thu ngân sách nhà nước năm 2025 đạt hơn 2,65 triệu tỷ đồng, cao hơn gần 30% so với năm 2024. Riêng VNTAX 200 gồm 200 doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam đóng góp gần 1 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 37% tổng thu ngân sách quốc gia.
