Những con số “biết nói”
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết, Công Thương đã triển khai Chương trình dán nhãn năng lượng và áp dụng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu cho các phương tiện, thiết bị sử dụng năng lượng. Theo đó, Bộ Công Thương đã thực hiện dán nhãn cho gần 30 chủng loại sản phẩm theo Danh mục quy định tại Thông tư số 52/2025/TT-BCT ngày 14/11/2025 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định danh mục phương tiện, thiết bị phải dán nhãn năng lượng thuộc phạm vi quản lý và lộ trình thực hiện của Bộ Công Thương (trước đó danh mục quy định tại Quyết định số 51/2011/QĐ-TTg và Quyết định số 04/2017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ), thuộc các nhóm thiết bị gia dụng, văn phòng và công nghiệp. Đến nay, đã có hàng triệu sản phẩm được dán nhãn năng lượng trên thị trường.
Theo thống kê, sau gần 15 năm triển khai chương trình, gần 95% sản phẩm, phương tiện, thiết bị sử dụng năng lượng trong các nhóm ngành hàng gia dụng, thương mại và công nghiệp đã được dán nhãn năng lượng.
Chương trình cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong chuyển đổi thị trường và nâng cao hiệu suất năng lượng của các thiết bị điện phổ biến. Đối với lĩnh vực chiếu sáng, tổng sản lượng tiêu thụ đèn LED tại Việt Nam đạt từ 180 đến hơn 210 triệu sản phẩm mỗi năm. Chương trình chuyển đổi thị trường ước tính loại bỏ khoảng 90 triệu bóng đèn sợi đốt công suất trên 60W, tương đương 45% sản lượng thị trường. Mức tiết kiệm điện tương ứng đạt khoảng 4.500 MW công suất đặt, tương đương 4,5 tỷ kWh điện mỗi năm.
Cùng với đó, hiệu suất năng lượng của 6 nhóm sản phẩm tiêu thụ điện phổ biến gồm máy biến áp, điều hòa không khí, nồi cơm điện, quạt điện, đèn huỳnh quang ống và đèn huỳnh quang compact (CFL) đã được cải thiện.
Riêng đối với sản phẩm điều hòa không khí gia dụng, từ năm 2020 đến năm 2025 đã có khoảng 600 model đăng ký dán nhãn năng lượng gửi tới Bộ Công Thương, trong bối cảnh quy mô thị trường điều hòa không khí gia dụng đạt khoảng 2,1 triệu bộ mỗi năm. Trong đó, các dòng máy Non-Inverter chủ yếu thuộc nhóm 1 - 3 sao, trong khi dòng Inverter tập trung ở nhóm 4 - 5 sao và chiếm khoảng 80% thị phần.
Đáng chú ý, việc nâng cấp tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng điều hòa không khí từ TCVN 7830:2015 lên TCVN 7830:2021 đã giúp chuyển dịch mức hiệu suất năng lượng (CSPF) của các sản phẩm đạt 4 và 5 sao thêm khoảng 25-29% so với trước đây. Quy định mới được áp dụng bắt buộc từ tháng 4/2025, với ước tính tiềm năng tiết kiệm điện từ 7,79 TWh đến 20,79 TWh, tương đương khoảng 3-8% tổng sản lượng điện của Việt Nam năm 2021.
Hiện nay, Bộ Công Thương đang triển khai lộ trình dán nhãn năng lượng với 6 nhóm sản phẩm mới bao gồm lò vi sóng, bếp điện từ, bếp hồng ngoại, đèn LED chiếu sáng đường phố, máy tính để bàn và điều hòa không khí thương mại. Việc mở rộng phạm vi dán nhãn năng lượng không chỉ giúp nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả mà còn thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả
Chương trình dán nhãn năng lượng và quản lý hiệu suất năng lượng tối thiểu tại Việt Nam đã đóng góp quan trọng vào thành công của Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (VNEEP 1) cũng như Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (VNEEP 2 và VNEEP 3 giai đoạn 1).
Thông qua việc công khai, minh bạch thông tin về mức tiêu thụ và hiệu suất năng lượng của các sản phẩm, chương trình đã góp phần nâng cao nhận thức của người tiêu dùng, định hướng hành vi mua sắm theo hướng ưu tiên các thiết bị tiết kiệm năng lượng. Đồng thời, đây cũng là động lực thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và phát triển các sản phẩm có hiệu suất năng lượng cao, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Sau nhiều năm triển khai, Chương trình dán nhãn năng lượng đã góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch thị trường theo hướng sử dụng các thiết bị hiệu suất cao, từng bước loại bỏ những sản phẩm tiêu tốn nhiều năng lượng.
Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng và Việt Nam cam kết thực hiện các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, chương trình dán nhãn năng lượng và quản lý hiệu suất năng lượng tối thiểu sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật và hoàn thiện hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về hiệu suất năng lượng theo hướng tiệm cận các tiêu chuẩn tiên tiến của khu vực và thế giới. Việc nâng cao mức hiệu suất năng lượng tối thiểu (MEPS) đối với các nhóm sản phẩm tiêu thụ năng lượng phổ biến sẽ tạo động lực cho đổi mới công nghệ, khuyến khích doanh nghiệp tăng cường đầu tư nghiên cứu, phát triển các sản phẩm có hiệu suất cao hơn và thân thiện với môi trường.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Nguyễn Việt Dũng, Khoa Năng lượng nhiệt, Trường Cơ khí, Đại học Bách khoa Hà Nội nhận định, chương trình dán nhãn năng lượng thời gian qua đã được triển khai rất hiệu quả và đạt nhiều kết quả tích cực. Nhờ có nhãn năng lượng, người tiêu dùng đã quan tâm hơn đến hiệu suất sử dụng điện của thiết bị, từ đó từng bước thay đổi thói quen lựa chọn các sản phẩm tiết kiệm năng lượng.
Căn cứ theo các mức tiết kiệm từ 1 sao đến 5 sao, “nhiều sao hơn - tiết kiệm hơn”, người tiêu dùng có thể dễ dàng chọn mua sản phẩm tiết kiệm năng lượng. Bởi các sản phẩm đã được đánh giá theo các tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) do Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng. Giữa thiết bị 1 sao và thiết bị 5 sao hiện nay có sự chênh lệch gần 40% lượng điện tiêu thụ.
“Trong thời gian tới, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ hơn ý nghĩa và lợi ích thực sự của nhãn năng lượng, không chỉ ở góc độ tiết kiệm chi phí điện mà còn góp phần bảo vệ môi trường, giảm áp lực lên hệ thống năng lượng quốc gia và hướng tới phát triển bền vững”- PGS.TS Nguyễn Việt Dũng cho hay.
Với những kết quả đã đạt được và định hướng tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới, Chương trình dán nhãn năng lượng được kỳ vọng sẽ tiếp tục là công cụ chính sách quan trọng, góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030.
