Ông Trương Gia Bảo, Phó Chủ tịch Liên chi hội Bất động sản Công nghiệp Việt Nam (VIREA), đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về yêu cầu xanh của dòng vốn FDI công nghệ cao, chính sách dành quỹ đất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới sáng tạo, cũng như cách phân vai, điều phối để các khu công nghiệp trong liên kết vùng phía Nam phát huy thế mạnh riêng.
Tiêu chuẩn xanh thành “giấy thông hành” của dòng vốn mới
- Thưa ông, khi tìm địa điểm đặt nhà máy tại Việt Nam, đặc biệt là ở khu vực phía Nam, doanh nghiệp FDI hiện đặt ra những yêu cầu gì?
Ông Trương Gia Bảo:Nhu cầu về ESG của doanh nghiệp FDI đang rất cao. Lý do là chúng ta định hướng đón các ngành công nghệ và những dự án phát triển bền vững, bảo đảm yếu tố xanh. Đặc biệt, chúng ta có một định hướng rất cấp tiến là thu hút đầu tư vào công nghệ cao và siêu cao. Với nhóm dự án này, yếu tố xanh gần như là điều kiện bắt buộc phải có trong đề xuất đầu tư.
Hiện có hai nhóm khu công nghiệp cần cách tiếp cận khác nhau. Nhóm thứ nhất là những khu đã hoạt động nhiều năm, tỷ lệ lấp đầy cao. Ở đây, các ban quản lý đang thống nhất bộ tiêu chí xanh để nhà đầu tư hiện hữu đáp ứng được tiêu chuẩn xuất khẩu, tiêu chuẩn môi trường và có thể tham gia vào lĩnh vực công nghệ.
Nhóm thứ hai là các khu công nghiệp có tỷ lệ lấp đầy thấp, chẳng hạn dưới 30%, cùng các khu công nghệ mới quy hoạch. Đây là quỹ đất để đón đầu doanh nghiệp chuyên về công nghệ xanh, công nghệ cao và siêu cao. Chúng tôi đang phối hợp với các nhà đầu tư hạ tầng và chuyên gia nước ngoài để xây dựng hạ tầng đáp ứng nhu cầu của nhóm nhà đầu tư này trong tương lai.
- Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM, yêucầu các khu công nghiệp bố trí quỹ đất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, sản xuất công nghệ cao. Theo ông, cần chính sách gì để nhóm doanh nghiệp này thực sự phát triển?
Ông Trương Gia Bảo:Một số địa phương đã được phân vai phát triển mạnh về công nghệ, như Đà Nẵng, Quảng Ngãi ở miền Trung và TP. Hồ Chí Minh ở phía Nam. Theo chủ trương mới, tại đây chúng ta sẽ tạo môi trường cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo.
Trước đây, rào cản lớn nằm ở việc xác định thế nào là doanh nghiệp công nghệ, thế nào là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo. Nay tiêu chí, quy chuẩn và việc công nhận doanh nghiệp đổi mới sáng tạo đã rõ ràng hơn. Gần đây cũng có thêm những chính sách cởi mở hơn về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và giảm yếu tố hình sự liên quan đến việc sử dụng nguồn tài chính Nhà nước. Đó là lực hút lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Vì vậy, dành không gian riêng cho họ trong khu công nghệ cao hay khu công nghiệp là điều rất quan trọng. Đây là nơi doanh nghiệp được hưởng các chính sách đặc thù, từ giảm thuế, thậm chí miễn phí mặt bằng, đến ưu đãi thuế thu nhập cá nhân trong tương lai. Đó là động lực để họ phát triển và cung cấp giải pháp cho nền kinh tế.
Phân vai rõ ngành nghề, tránh kêu gọi đầu tư chồng chéo
- Trong liên kết vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, cần phân bổ, điều phối thế nào để các khu công nghiệp phát huy tối đa thế mạnh của từng địa phương?
Ông Trương Gia Bảo:Trước đây, chúng ta chỉ tập trung vào một số thành phố lớn, gọi là đầu tàu kinh tế. Nay đầu tàu ấy đã có thêm nhiều đầu tàu kinh tế khác hỗ trợ. Chính sự phân vai theo từng tầng sẽ giúp hình thành các khu kinh tế liên kết.
Ở phía Nam, TP. Hồ Chí Minh sẽ kết hợp với Tây Ninh và TP. Đồng Nai. Với không gian phát triển mới, TP. Hồ Chí Minh đã hội tụ nhiều thế mạnh của khu vực phía Bắc và khu vực phía Đông: có hệ thống khu công nghiệp, có cảng biển và có trung tâm kinh tế - tài chính trọng điểm. TP. Đồng Nai mạnh về công nghiệp và logistics. Tây Ninh cũng đang phát triển công nghiệp và còn rất nhiều dư địa.
Hạ tầng xanh đang trở thành lợi thế cạnh tranh của các khu công nghiệp phía Nam trong cuộc đua thu hút FDI công nghệ cao.
- Vậy theo ông, các địa phương cần phối hợp cụ thể ra sao để các khu công nghiệp không cạnh tranh lẫn nhau?
Ông Trương Gia Bảo:Điều cốt lõi là phối hợp để phân định rõ ngành nghề và hình thành các vùng hạ tầng liên kết. Khi mỗi địa phương biết mình đảm nhận vai trò gì, chúng ta sẽ tránh được việc kêu gọi đầu tư chồng chéo, tức là cùng lúc mời gọi một nhóm ngành rồi cạnh tranh nhau bằng ưu đãi. Quan trọng hơn, mỗi địa phương có thể đi vào chiều sâu và chuyên môn hóa trong tương lai.
Một số nơi trên thế giới phân đặc thù ngành rất chi tiết, xuống tới từng địa phương. Áp dụng vào vùng phía Nam, TP. Hồ Chí Minh có thể trở thành trung tâm thời trang, còn Tây Ninh có thể là nơi sản xuất một dòng giày đặc thù chẳng hạn.
Khi đã có trọng tâm rõ ràng như vậy, chúng ta mới có cơ sở để đầu tư bài bản một hệ sinh thái hỗ trợ cho ngành đó, từ nguồn nguyên liệu, các công trình nghiên cứu đến thu hút doanh nghiệp trẻ, sáng tạo trong lĩnh vực ấy. Lúc này, hạ tầng khu công nghiệp không chỉ là quỹ đất cho thuê mà trở thành nền tảng của cả một chuỗi giá trị. Đó cũng là cách để khu công nghiệp phía Nam đón dòng vốn chất lượng cao một cách bền vững, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá thuê đất.
- Xin cảm ơn ông!
Ngày 17/9/2026, Thủ tướng ban hành Quyết định 46/2026/QĐ-TTg hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án tuần hoàn (gồm cả cộng sinh công nghiệp) và tiêu chuẩn ESG, có hiệu lực từ 1/11/2026. Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, 9 tháng năm 2026, các khu chế xuất, khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh thu hút 4,2 tỷ USD vốn FDI, tăng 62,22% so với cùng kỳ; mục tiêu tổng vốn đầu tư giai đoạn 2026 - 2030 đạt 20 - 21 tỷ USD.