Ưu tiên xử lý những vấn đề cấp bách
Dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, sáng 5/8, Quốc hội họp phiên toàn thể tại Hội trường Diên Hồng, nghe Tờ trình và Báo cáo Thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Trình bày Tờ trình, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn cho biết, Chính phủ xác định nội dung sửa đổi, bổ sung tại dự án Luật lần này ưu tiên xử lý những vấn đề cấp bách, cần sửa đổi, bổ sung ngay để xử lý các vấn đề chịu tác động do sắp xếp, tổ chức bộ máy; xử lý thiếu hụt trong pháp luật về phòng, chống rửa tiền theo khuyến nghị của FATF/APG/OECD và cần sớm xử lý để kịp kỳ đánh giá của OECD (tháng 10/2026).
Đồng thời, khắc phục các khó khăn, vướng mắc trong cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước; tạo cơ sở để Ngân hàng Nhà nước thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên tại Tổ chức tiền tệ quốc tế (IMF); kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về tăng trưởng 2 con số, tăng cường phát triển thị trường vốn, giảm sự phụ thuộc vào lĩnh vực ngân hàng và luật hóa quy định liên quan đến hạn chế quyền theo yêu cầu tại Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị.
Về các nội dung sửa đổi, bổ sungLuật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, sửa đổi, bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Ngân hàng Nhà nước về lập, theo dõi và phân tích trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam; bổ sung quy định giao Chính phủ quy định đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp thông tin phục vụ việc lập cán cân thanh toán và trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam.
Đồng thời, sửa đổi, bổ sung quy định về mở tài khoản và thực hiện giao dịch trên tài khoản cho Kho bạc nhà nước; bổ sung quy định về nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam trên cơ sở luật hóa toàn bộ Điều 22 Pháp lệnh ngoại hối.
Sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ chế tài chính đặc thù của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời, sửa đổi, bổ sung chuyển thẩm quyền quy định về chế độ thu chi tài chính của Ngân hàng Nhà nước từ Thủ tướng Chính phủ sang Chính phủ.
Ngoài ra, sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ quy định liên quan đến cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng. Sửa đổi, bổ sung quy định về kiểm toán nội bộ nhằm đảm bảo phù hợp với cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nhà nước.
Bãi bỏ quy định trách nhiệm của Bộ Tài chính đối với việc thực hiện kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và kiểm tra việc quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước...
Về sửa đổi, bổ sung một số điều củaLuật Phòng, chống rửa tiềnsố 14/2022/QH15: Sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm đáp ứng khuyến nghị của FATF/APG/OECD, bao gồm: sửa đổi, bổ sung khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi”; bổ sung “Dịch vụ tài sản mã hóa” là đối tượng báo cáo và các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa, trách nhiệm về triển khai các biện pháp phòng chống rửa tiền, thanh tra khi được Chính phủ giao, kiểm tra, giám sát đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa của Bộ Tài chính.
Bổ sung, hoàn thiện quy định về nhận biết khách hàng của tổ chức tài chính, thông tin nhận biết khách hàng, xác minh thông tin nhận biết khách hàng; sửa đổi, bổ sung quy định minh bạch thông tin của thỏa thuận pháp lý; bổ sung yêu cầu đối tượng báo cáo phải “thực hiện đầy đủ” các chính sách, quy trình nhận diện, đánh giá rủi ro về rửa tiền đối với sản phẩm, dịch vụ mới và sản phẩm, dịch vụ hiện có áp dụng công nghệ đổi mới.
Cùng với đó, bổ sung quy định bảo vệ người báo cáo, người cung cấp thông tin và người tố giác hành vi rửa tiền. Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ các quy định liên quan đến sắp xếp, tổ chức bộ máy, bao gồm: quy định về tên gọi, trách nhiệm của các Bộ, cơ quan ngang Bộ; bãi bỏ quy định liên quan chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng...
Về sửa đổi, bổ sung một số điều củaLuật Các tổ chức tín dụngsố 32/2024/QH15: Bổ sung tại khoản 2 Điều 114 nội dung “Đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiểu doanh nghiệp” để tạo cơ sở pháp lý cho ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động trên cơ sở quy định của pháp luật về chứng khoán.
Rà soát các quy định về kiểm toán nội bộ
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết xây dựng Luật. Hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu theo quy định.
Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm phù hợp với các chủ trương, quan điểm của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật, tính tương thích với điều ước quốc tế có liên quan; đồng thời, cần đánh giá kỹ lưỡng các nguồn lực, điều kiện bảo đảm cho việc thi hành Luật.
Đối với việc sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị kịp thời ban hành văn bản quy định chi tiết về chủ thể, phạm vi thông tin, cơ chế cung cấp, chia sẻ, khai thác dữ liệu trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam. Rà soát quy định về việc mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước; các trường hợp được phép sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam; cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.
Quy định rõ cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước; rà soát các quy định về kiểm toán nội bộ; làm rõ cơ chế kiểm soát độc lập thay thế khi bãi bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc kiểm tra việc thực hiện nghiệp vụ in, đúc và tiêu hủy tiền và quản lý Dự trữ ngoại hối nhà nước.
Đối với việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống rửa tiền, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát khái niệm và hướng dẫn tiêu chí xác định “chủ sở hữu hưởng lợi”; đánh giá tính khả thi của việc thu thập, cập nhật và xác minh thông tin chủ sở hữu hưởng lợi theo định nghĩa mới và chi phí tuân thủ có thể phát sinh.
Đánh giá tính hợp lý của các thông tin được yêu cầu thu thập, xác minh; khả năng tiếp cận các nguồn dữ liệu phục vụ xác minh thông tin nhận biết khách hàng; rà soát quy định về báo cáo giao dịch đáng ngờ, dịch vụ tài sản mã hóa; hướng dẫn cơ chế thu thập, xác minh, cập nhật, lưu trữ thông tin, hồ sơ.
Phân định rõ phạm vi thẩm quyền thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, hoạt động kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành khác.
Về sửa đổi, bổ sung Điều 114 Luật Các tổ chức tín dụng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định chi tiết về trách nhiệm và nghĩa vụ của ngân hàng thương mại khi làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp; trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan; điều kiện thực hiện đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp.
Quan điểm xây dựng dự án Luật nhằm thể chế hóa các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước; sửa đổi tổng thể, thống nhất các trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước của các bộ, ngành liên quan; sửa đổi, bổ sung các quy định đảm bảo kịp thời, chặt chẽ, không để xảy ra tiêu cực, thất thoát, lãng phí và vi phạm pháp luật; tập trung giải quyết các khó khăn, vướng mắc đã được ghi nhận trên thực tế; cụ thể hóa các chuẩn mực quốc tế về phòng, chống rửa tiền; đảm bảo sự phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và các thỏa thuận, cam kết của Việt Nam.
